معماری

دستورالعمل کنترل دماسنج

دستور والعمل کنترل دماسنج

‏برای کنترل حرارت محیط آزمایشگاه و تجهیزات حرارتی و برودتی مانند یخچال، فریزر، حمام ‏آب بافتی، فور، اتوکلاو، انکو باتور و غیره کاربرد دارند. دماسنج کاربر دهای دیگری نیز در اسمو متری، کنترل سانتریفوژهای یخچال دار، محل قرار گیری محلول ها در اتوآنالیزورهای خودکار یخچال دار، قسمت گرم کننده آنالیزورهای خودکار، حمام آب در گردش و قسمت کووت های آنالیزورهای خودکار دارد. در تمام موارد فوق هدف از استفاده از دماسنج، کنترل حرارت و اندازه گیری صحیح دما است.‏پارامتر دما در تمامی تجهیزات حرارتی و برودتی باید به طور دوره ای کنترل گردد و همه وسایل حساس به دما که دما را ثبت نمی کنند، باید با نمه مناسب جایگزین شوند. در اندازه گیری های آزمایشگاهی که با دخالت آنزیم ها انجام می شوند کنترل دما باید به دقت انجام گیرد زیرا به میزان قابل توجهی بر سرعت واکنش آنزیما تیک تاثیر گذار است.‏ائواع دماسنج :دماسنج بالینی (طبی): برای اندازه گیری حرارت بدن انسان کاربرد دارد و دارای انواع گوناگونی مانند دماسنج های دهانی، مقعدی و دماسنج مادون قرمز پرده صماخی است.نوع  آخر در داخل مجرای گوش خارجی قرار می گیرد و از طریق تشعشعات مادون قرمز ساطع شده از پرده صماخ ، ‏دمای بدن را می سنجد. دماسنج ثبت کننده دما :دماسنج  مکانیکی یا الکتریکی است که با استفاده از یک یا چند حس گر حساس تغییرات دما را در طول زمان ثبت می کنند. دمای اندازه گیری شده بر روی کاغذ رسام حرارت یا در حافظه الکترونیکی دماسنج نبت می گردد. با خارج شدن دما از دامنه تنظیم، زنگ دستگاه به علامت هشدار به کار می افتد.دماسنج مقاومتی( ترموکوپل): این دماسنج از مقاومت الکتریکی برای مشخص کردن دما استفاده می کند و حاوی وسیله ای حساس متشکل از دو نوع  فلز غیر مشابه بوده که از یک انتها به یکدیگر متصل شده اند . دماسنج  مقاومتی، انواع و طرح های مختلفی دارد.‏یک مزیت مهم، پاسخ دهی سریع آن است و به همین دلیل در آنالیزورهای آزمایشگاهی کاربرد دارد. در واقع دماسنج مقاومتی گرما یی نوعی مبدل است که باعث تبدیل حرارت یا گرما به مقاومت می شود. در این نوع دماسنج از دو آلیاژ اکسیدهای فلزی به هم چسبیده با ضریب حرارتی منفی در برابر مقاومت استفاده می مشود. لذا کوچکترین کاهش در حرارت باعث تغییرات زیاد در مقاومت ‏می شود. ‏انواع دماسنج با توجه به نوع ومقیاس : ‏ در دماسنج سلسیوس از مقیاس سلسیوس استفاده می گردد. در این مقیاس نقطه انجماد آب در صفر درجه سانتی گراد و نقطه جوش طبیعی آب در۱۰۰ درجه سانتی گراد است. ‏ دماسنج سانتی گراد  نوعی از دماسنج است که دارای فواصلی بین دو نقطه مرجع مشخص شده بوده و این فاصله به ۱۰۰ ‏واحد تقسیم می شود. ‏ در دماسنج فارنهایت از مقیاس فارنهایت استفاده می گردد. در این مقیاس نقطه انجماد آب در ۳۲ ‏درجه فارنهایت و نقطه جوش آب در ۲۱۲ ‏درجه فارنهایت است. برای تبدیل درجه فارنهایت به سانتی گراد از فرمول زیر استفاده می کنیم:                  درجه سانتی گراد)x0.55]= [(-32در دماسنج کلوین از مقیاس کلوین استفاده می گردد. ‏چکونگی کاربری‏دماسنج های موجود شامل سه نوع  دماسنج الکلی، دماسنج جیوه ای و دماسنج الکتریکی هستند. دماسنج الکتریکی بسیار دقیق و حساس است. هر چند معمولا در آزمایشگاه ها اغلب از دماسنج جیوه ای استفاده می گردد ‏دماسنج هایی که به صورت مایع در شیشه هستند. (مانند الکل یا جیوه با خواص فیزیکی که در برابر حرارت تغییر می کند) در آزمایئنگاه بالینی کاربرد وسیعی دارند و دو نوع  هستند : ۱ ‏) نوع  غوطه وری کامل ۲ ‏) نوع  غوطه ور نسبی. ‏در نوع  اول مانند انواع مورد استفاده در اندازه گیری دمای فریزر و یخچال، باید حباب و ستون کامل مایع در داخل محیط قرار داده شوند. نوع  دوم دارای یک حباب , یک پایه است که پایه تا خط غوطه وری مشخص یا عمق مشخص شده ای از دماسنج در محیط غوطه ور گردد. این نوع  اغلب برای کنترل دمای حمام آب و یا محفظه های گرم کننده کاربرد دارد.    ‏کنترول  کیفیت :دماسنج ها باید در فواصل زمانی مناسب کالیبر شوند. بدین منظور می توان نسبت به تهیه دماسنج هایی که توسط مراکز معتبر کالیبر گرد یده و دارای گواهینامه کالیبراسیون هستند اقدام نمود و یا دماسنج های موجود در آزمایشگاه را برا[i]ی کالیبراسیون به  شرکت هایی که در زمینه کالیبراسیون دما فعالیت می کنند ارسال کرد. فواصل کالیبراسیون بسته به شرایط کار در هر آزمایشگاه تعیین می گردد. به طور کلی فاصله زمانی شش ماه تا یک سال برای کالیبراسیون دماسنج توصیه می گردد. نگهداوی و کالیبواسبون‏هدف از کنترل صعت دماسنج، اطمینان از نمایش و ثبت دمای واقعی است. برای این منظور می توان از دماسنج های کا لیبره استفاده کرد. برای کنترل دماسنج ها، می توان از حمام آب استفاده کرد. باید دماسنج کا لیبره  وسیله حس گر ثانویه ای که لازم است کالیبر شود، به صورت مناسب داخل حمام آب غوطه ور شوند. حجم مایع در حمام آب باید حداقل ۱۰۰ ‏برابر حجم وسایلی باشد که داخل آن قرار داده می شوند تا از اختلال در توزیع یکنواخت دما جلو گیری گردد. حس گرهای ثانویه باید نزدیک دماسنج های کا لیبره در حمام آب قرار گیرند. باید زمان کافی برای اطمینان از رسیدن به تعادل حرارتی قبل از اندازه گیری داده شود و در اطراف حس گر نیز فضای کافی برای جریان مناسب آب وجود داشته باشد . بعد از ایجاد تعادل حرارتی حداقل تغییرات تا میزان چند صدم درجه سانتی گراد قابل تشخیص است. برای خواندن دماسنج کا لیبره باید از یک ذره بین که به صورت عمودی بر روی دماسنج قرار داده می شود، استفاده کرد. برای خوانش صحیح دماسنج های کا لیبره و سایر  دماسنج های مایع در شیشه باید قبل از خوانش ضربه ملایمی به دماسنج  وارد کرد تا خطای ناشی از چسبیدن ستون جیوه حذف گردد. در زمانی که با استفاده از دما سنج  کا لیبره، دمای حمام آب اندازه گیری گرد ید، باید شاخص های حساس حرارتی (برای مثال مقاومت )را در دماسنجی که قرار است کالیبر گردد، به صورت صحیحی تنظیم نمود. ‏به طور کلی برای به دست آوردن حداکثر صحت کاری در هنگام کار با دما سنج های استاندارأ بهتر ‏است به نکات ذیل دقت شود: باید دماسنج از نظر ستون جیوه جدا کننده یا وجود حبابچه گاز در قسمت حباب کنترل شود.به صورت دوره ای آزمایش نقطه انجماد برای نظارت بر تغییر در حجم حباب انجام گیرد. دماسنج ها در عمق غوطه وری مناسب ( ۹۵ mm ‏) قرار داده شوند. باید عملیات اصلاح در هنگام خوانش  حرارت هایی که باعث برآمدگی پایه دماسنج می شوند ‏صورت گیرد و یا در گزارش کالیبراسیون قید گردد. باید قبل از خوانش دماسنج به صورت ملایم به آن ضربه زده شنود. همیشه خوانش با استفاده از یک ذره بین صورت گیرد. ‏ایمنی :‏به علت احتمال شکسته شدن دماسنج، از تغییر دادن محیط دماسنج در دو دمای با اختلاف زیاد ‏باید خودداری نمود. به علت سمی بودن جیوه و احتمال ایجاد آلود کی شیمیایی در صورت شکستن دماسنج جیوه ای در سال های اخیر کوشش هایی به منظور استفاده از دماسنج  های جایگزین به شرح زیر به عیل آمده است:دماسنج  محتوی الکل الی  ‏قرمز که با گآز نیتروژن پر شده أست. دماسنج  دیجیتال با بدنه استپل ضذ زنک. دماسنج  پر شده با مایع قرمز کرو زن ( kerosene

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

پاسخ دهید