معماری
لاینسترول

راههای جلوگیری از بارداری

روش نزدیکی منقطع قدیمی ترین روش پیشگیری از بارداری در انسان است و از زمانیکه انسان دریافت که بارداری نتیجه نزدیکی است متوجه این روش هم بود. به این روش انزال خارج از واژن نیز گفته می شود.

روش نزدیکی منقطع قدیمی ترین روش پیشگیری از بارداری در انسان است و از زمانیکه انسان دریافت که بارداری نتیجه نزدیکی است متوجه این روش هم بود. به این روش انزال خارج از واژن نیز گفته میشود. در این روش نزدیکی تا زمان انزال ادامه می یابد و بلافاصله قبل از انزال نزدیکی قطع شده ، انزال خارج از بدن اتفاق می افتد. چون اسپرم وارد واژن نمیشود پس به تخمک نیز نرسیده ، بارداری اتفاق نمی افتد.

این روش به دو دلیل عمده ضریب شکست بالایی دارد: یکی اینکه کنترل انزال کارساده ای نیست و امکان خطا در آن زیاد است ؛ دوم هم آنکه در برخی افراد که نزدیکی های متوالی دارند ممکن است اسپرم های ناشی از انزال اول در مجاری ادراری باقی بمانند و طی نزدیکی بعدی قبل از انزال وارد واژن شده به تخمک برسند و ایجاد بارداری نمایند.

این روش در افراد دارای انزال زودرس و نیزدر افراد خیلی جوان به سبب عدم مهارت در کنترل انزال مناسب نبوده ، توصیه نمیشود. در گذشته اعتقاداتی مبنی بر آنکه این روش سبب ایجاد عوارض روحی روانی در افراد میشود وجود داشت ولی با توجه به استقبال عمومی از این روش و نیز تحقیقات انجام شده صحت چنین ادعائی ثابت نشده است.

 پرهیز دوره ای از نزدیکی

این گروه از روش ها بر پایه احتمال بارداری در روزهای مختلف سیکل طراحی شده است چرا که در روزهای مختلف سیکل قاعدگی احتمال بارداری متفاوت است .

اسپرم حداکثر تا ۷۲ ساعت پس از ورود به واژن توانایی زنده ماندن دارد پس اگر حداکثر ۳ روز قبل از تخمک گذاری وارد بدن زن شده باشد میتواند به احتمال زیاد تا زمان تخمک گذاری زنده مانده باشد و سبب لقاح و بارداری شود.

از طرفی تخمک نیز پس از آزادی ۲۴ تا نهایتا” ۴۸ ساعت زنده می ماند. از آنجائیکه زمان تخمک گذاری با احتمال ۱۲ ساعت پس و پیش شدن محاسبه میگردد فرض بر اینست که تخمک از زمان محاسبه تخمک گذاری احتمالی تا حداکثر ۳ روز بعد توانایی زنده ماندن داشته باشد. نتیجه اینکه بیشترین احتمال وقوع بارداری متعاقب نزدیکی طی زمان ۳ روز قبل تا ۳ روز پس از تخمک گذاری متصور است.
به دوره بین سه روز قبل تا سه روز بعد از تخمک گذاری ، دوره حداکثر احتمال بارداری و به زمان های قبل از این دوره و پس از آن نیز دوره مطمئن گفته میشود. توصیه اکید می گردد تا در نزدیکی ها طی دوره حداکثر احتمال بارداری از روش موقت و مطمئن جلوگیری استفاده شود. ( توضیح آنکه چون بیشترین میل و لذت جنسی حاصل از نزدیکی حول و حوش تخمک گذاری دیده می شود توصیه به عدم نزدیکی در دوره حداکثر احتمال بارداری چندان منطقی به نظر نمی رسد.)

محاسبه دوره های فوق از چهار  طریق امکانپذیر است :

1.روش تقویمی

2.بررسی ترشحات گردن رحم

3.تغییرات درجه حرارت پایه بدن.

4.کیت تخمک گذاری

روش تقویمی

در این روش دوره های فوق از روی توالی روزهای سیکل قاعدگی محاسبه میشود.بسته به منظم بودن یا نبودن سیکل نحوه محاسبه متفاوت است.
در سیکل های قاعدگی منظم ابتدا روز تخمک گذاری حساب شده سپس دوره های ذکر شده تعیین میگردد. مثلا”در خانمی که سیکل قاعدگی ۲۷ روزه دارد ، روز تخمک گذاری روز ۱۳ سیکل است پس بین روزهای ۱۰ و ۱۶ دوره حداکثر احتمال بارداری است و روزهای قبل از۱۰ و بعد از ۱۶ دوره مطمئن را تشکیل میدهند.

اما در سیکل های نامنظم محاسبه دوره ها اندکی مشکل تر است.برای استفاده از روش تقویمی خانمی که سیکل نامنظم دارد ابتدا باید بین شش ماه تا یکسال تعداد روز های سیکل قاعدگی خود را یادداشت کند تا دامنه تغییرات آن یعنی حداقل و حداکثر ایام سیکل وی مشخص گردد.سپس از عدد حداقل ۱۸ و از عدد حداکثر ۱۱ را کم کند. اعداد به دست آمده دو طرف دوره حداکثر احتمال بارداری را مشخص می نمایند.

مثلا” در خانمی که روزهای سیکل قاعدگی وی طی ماه های اخیر ۳۰ ، ۲۸ ، ۳۱ ، ۲۹ ، ۳۰ ، ۲۸ ، ۲۹ ، ۳۰ ، ۳۱ ، ۲۸ و ۳۰ روز بوده است، کمترین دوره سیکل 28 روز و بیشترین دوره آن 31 روز است؛لذا دوره حداکثر احتمال بارداری بین روزهای ۱۰ (۱۸ – ۲۸ ) و ۲۰ (۱۱ – ۳۱ ) خواهد بود و روزهای قبل از دهم سیکل و بعد از بیستم سیکل دوره مطمئن خواهد بود.
هر چه سیکل قاعدگی نامنظم تر باشد یعنی اختلاف بین کمترین و بیشترین روزهای طول سیکل بیشتر باشد طول دوره حداکثر احتمال بیشتر و در نتیجه طول دوره مطمئن کوتاهتر خواهد بود.
ضریب شکست کلی روش تقویمی در حدود ۱۱ درصد است.

بررسی ترشحات گردن رحم

ترشحات رحم که از سرویکس خارج شده و در واژن دیده میشود قبل از تخمک گذاری رقیق و شفاف است ولی پس از افزایش پروژسترون پس از تخمک گذاری غلیظ و کدر میشود. حداکثر لغزندگی این ترشحات حول و حوش تخمک گذاری است. در صورتیکه ترشحات رحم هرروز بررسی شود هرگاه این لغزندگی حداکثری دیده شود نشانه وقوع قریب الوقوع تخمک گذاری است و تا چهار روز پس از آن احتمال بارداری زیاد است.
از معایب عمده این روش اینست که اولا” بررسی ترشحات مشکل است و ثانیا” دوره مطمئن قبل از تخمک گذاری قابل محاسبه نیست.
در کل ضریب شکست این متد بالا و در حدود ۴۰ درصد است.

تغییرات دمای پایه بدن

یکی دیگر از اثرات پروژسترون در بدن زن ایجاد تب در حدود نیم درجه است پس از این خصوصیت میتوان بعنوان نشانه تخمک گذاری استفاده نمود. در این روش یک خانم باید هرروز بمحض بیداری قبل از خروج از رختخواب درجه حرارت بدن خود را اندازه بگیرد. روش اندازه گیری نیز در تمامی روزها باید یکسان باشد. حال هرگاه یک جهش حدود نیم درجه ای در درجه حرارت پایه بدن دیده شد دال بر تخمک گذاری است و تا ۳ روز پس از آن نزدیکی با احتمال بالای یارداری همراه است.
این متد سختی روش قبل را ندارد ولی باز هم دوره مطمئن اول را مشخص نمیکند.
ضریب شکست این روش بین ۲۰ تا ۳۰ درصد تخمین زده میشود.

کیت تخمک گذاری

در پایان مرحله فولیکولی به موازات رشد فولیکول‌ها غلظت استرادیول نیز افزایش می‌یابد، طوری که 4 ساعت قبل از تخمک‌گذاری به بیشترین ميزان خود می‌رسد. در پی افزایش استرادیول، هیپوفیز نسبت به GnRH (مترشحه از هیپوتالاموس) حساسیت بیشتری نشان مي‌دهد و مقدار زیادی هورمون‌های گونادوتروپین (به ویژه (LH ترشح می‌کند، طوری که 24 ساعت بعد از اوج (peak) استرادیول، LH یک افزایش ناگهانی (LH Surge) پیدا می کند.

این مرحله همزمان با پایان مرحلة فولیکولی و تقریباً 16 تا 18 ساعت قبل از وقوع تخمک‌گذاری روي مي‌دهد. برای اندازه‌گیری LH Surge می‌توان از کیت‌های تعیین روز تخمک گذاری استفاده کرد که در آنها از نمونة ادرار که ترجیحاً بین 10 صبح تا 8 شب، در 4- 3 روز متوالی (با توجه به طول دورة قاعدگی هر خانم و طبق جدول سیکل قاعدگی) تهیه شده، براي تعیین LH Surge استفاده می‌شود.

حداکثر مدت نگه داری نمونه قبل از انجام تست در حرارت اتاق تا 8 ساعت و در یخچال تا 24 ساعت است.

لاینسترول

شیردهی

در زمان قدیم بصورت تجربی دیده شده بود که زنانی که بچه های خود را خودشان شیر میدهند به نسبت سایر زنان دیرتر مجددا” باردار میشوند. پس از بررسی هایی که انجام شد اثبات شد که شیردهی سبب مهار تخمک گذاری می شود به این شرط که حداکثر تحریک نوک سینه مادر در شیردهی توسط شیرخوار انجام شود یعنی بچه فقط و فقط از شیر مادر تغذیه گردد. لذا این روش حداکثر شش ماه پس از زایمان قابل اعتماد است زیرا بچه بعد از شش ماهگی شروع به خوردن غذا نموده از شیر خوردن او کم میشود.

روش پيشگيري اورژانس از بارداری (Emergency Contraception)

روش پيشگيری اورژانس از بارداری (Emergency Contraception) روشی است كه خانم ها با استفاده از آن مي توانند درصورت استفاده نكردن از روش های مطمئن پيشگيری از بارداری و یا هرموردی که احتمال بارداری ناخواسته پس از تماس جنسی را داشته باشد، تا 120 ساعت از بارداری پيشگيری كنند.

 روش پیشگیری اورژانس از بارداری (Emergency Contraception)

روشی است كه خانم ها با استفاده از آن می توانند درصورت استفاده نكردن از روش های مطمئن پیشگیری از بارداری و یا هرموردی که احتمال بارداری ناخواسته پس از تماس جنسی را داشته باشد، تا 120 ساعت از بارداری پیشگیری كنند.

در حال حاضر 2 روش برای پیشگیری اورژانسی وجود دارد: آی یو دی و قرص
1.آی یو دی : در صورت استفاده از آی یو دی ، حتی تا 5 روز پس از نزدیکی، کارایی کافی جهت جلوگیری از بارداری دارد

2. قرصهای ضد بارداری با دوزهای خاص تا 72 ساعت پس از نزدیکی

مكانیسم عمل روش اورژانس پیشگیری:

دقیقا معلوم نیست، ولی در موارد زیر تقسیم بندی می شود:
پیشگیری از تخمك گذاری/ تاخیر در تخمك گذاری/ اختلال در اندومتر/  اختلال در نفوذ اسپرم / اختلال در حركت لوله ها /اختلال در لقاح

اثربخشی روش اورژانس پیشگیری:

اثربخشی روش اورژانس پیشگیری از بارداری با قرص های لوونورجسترل حدود 99% و با استفاده از قرصهای تركیبی، حدود 97% است

میزان حاملگی با استفاده از این روش درصورت استفاده از قرص های لوونورجسترل (0.75 میلی گرم لوونورجسترل در هر قرص) حدود 1% و با استفاده از قرص های تركیبی حدود 3% گزارش شده است. اثربخشی این روش با فاصله زمانی تماس جنسی تا آغاز استفاده از روش ارتباط قابل توجهی دارد. هر چقدر فاصله زمانی تماس جنسی تا آغاز استفاده از روش كوتاه تر باشد، اثربخشی آن بیشتر خواهد بود.

عوارض جانبی روش اورژانس پیشگیری

1.تهوع واستفراغ حین مصرف:

میزان تهوع و استفراغ با استفاده از قرص های تركیبی به ترتیب حدود 50% و 20% بوده كه این عوارض با استفاده از قرص های لوونورجسترل به حدود 20% و 6% كاهش می یابد.

بهتر است قبل و 6-4 ساعت پس از مصرف هر دوز  از یک داروی ضد تهوع مانند دیمن هیدرینات یا دیفن هیدرامین استفاده شود. قرص دیمن هیدرینات 50-25 میلی گرم 4-3 بار در روز یا قرص (شربت) دیفن هیدرامین 50-25 میلی گرم (4-2 قاشق غذاخوری كوچك) كه مصرف دوز اول آن نیم ساعت قبل از خوردن قرص و دوزهای بعدی (درصورت نیاز) با فاصله های 6 ساعته پس از آن است، در كاهش شدت تهوع و استفراغ موثر است.

2.اختلال قاعدگی: ممكن است كه قاعدگی بعدی چند روز زودتر یا دیرتر آغاز شود، طول مدت آن تغییر یافته و تغییر در مقدار خونریزی ایجاد شود. فرد باید در مورد بی خطر بودن این مسئله آگاهی داشته باشد.

3.سردرد و سرگیجه.

موارد منع مصرف:

تقریبا همه افراد می توانند از این روش استفاده كنند.

موارد منع مصرف استفاده از این روش برای انواع قرص های در دسترس به شرح زیر است:

  • – پورفیری حاد فعال
  • – بیماری فعال و شدید كبد درحال حاضر
  • – بارداری (بدلیل بی اثر بودن و نه خطر برای جنین)
  • – خونریزیهای غیرطبیعی و تشخیص داده نشده دستگاه تناسلی
  • – موارد منع مصرف استروژن، میگرن کلاسیک، ترومبوز وریدهای عمقی(DVT)

این روش نباید بطور دائم استفاده شود. بلکه لازم است که کاربرد آن  به موارد خاص زیر محدود گردد:

استفاده نكردن از روشهای جلوگیری/ تجاوز / استفاده نادرست یا شكست روش پیشگیری از بارداری همراه با داشتن تماس جنسی مانند: پارگی كاندوم . خارج شدن كاندوم .  فراموشی خوردن قرص تركیبی برای سه نوبت.  فراموشی خوردن قرص شیردهی به مدت بیش از3 ساعت .  تاخیر بیش از دو هفته در تزریق آمپول DMPA . تاخیر بیش از سه روز در تزریق آمپولهای تركیبی . استفاده نادرست از روش طبیعی . خروج IUD در زمانی بجز دوران قاعدگی .  استفاده از روش طبیعی یا منقطع با شك به تماس جنسی كه می تواند منجر به بارداری گردد.

زمان شروع و چگونگی استفاده روش اورژانس پیشگیری:

اگر بیش از 120 ساعت از زمان نزدیكی مشكوك نگذشته باشد (مصرف اولین دوز این روش باید حداكثر در فاصله زمانی 120 ساعت از تماس جنسی مشكوك صورت گیرد)، داوطلب می تواند با کاربرد یكی از روش های زیر از حاملگی ناخواسته جلوگیری كند:
1. قرص لوونورجسترل، دو عدد یک جا در اولین فرصت،

2. قرص LD، 4 عدد در اولین فرصت وچهار عدد 12 ساعت بعد،

3. قرص تری فازیك، 4 عدد قرص سفید در اولین فرصت و چهار عدد قرص سفید 12 ساعت بعد ( قرص های مرحله سوم).

تذکر

1. باید قرص ها در اولین فاصله زمانی ممکن پس از تماس جنسی محافظت نشده خورده شود تا بهترین اثربخشی را ایجاد نماید.  بهتر است كه قرص ها باشکم خالی خورده نشود

2. درصورت استفراغ تا دو ساعت پس از استفاده از روش، خوردن مجدد قرص ها ضروری است.

3. حداكثر دفعات مجاز استفاده از این روش در هر سیكل قاعدگی یك بار است. آموزش كاربرد صحیح این روش ضروری بوده و باید تاکید شود که این روش می بایست در حداقل دفعات ممکن در طول دوران باروری استفاده گردد. مجاز بودن مصرف یکبار از این روش در هردوره قاعدگی دلیلی برتایید مصرف آن درهردوره قاعدگی به عنوان روش پیش گیری از بارداری نیست.

4. اثربخشی این روش با استفاده از فنی تویین و ریفامپین كاهش می یابد. در صورت استفاده همزمان از این داروها باید مصرف قرص لوونورجسترل به میزان 100%  (در هر دوز دوعدد) افزایش یابد.

5. با توجه به اینكه افزایش تعداد تماس های جنسی بدون محافظت، اثربخشی روش را کاهش و احتمال حاملگی را افزایش می دهد، یك خانم نباید در صورت داشتن چند تماس جنسی محافظت نشده در طول یك دوره قاعدگی، چند بار از روش پیشگیری اورژانس از بارداری استفاده نماید و براساس موارد مطروحه در بند 3، استفاده از این روش در هر دوره قاعدگی فقط برای یك نوبت مجاز خواهد بود.

توجه کنید:

این روش می تواند باعث تغییر در زمان قاعدگی بعدی شود. معمولا این تغییرات كم بوده و قاعدگی چند روز زودتر یا دیرتر اتفاق می افتد. اگر تاخیر قاعدگی بیش از 7 روز شود، باید احتمال بارداری را در نظر داشت.

حاملگی هم زمان با روش:

با توجه به بی ضرربودن این روش برای جنین، در صورت وقوع حاملگی، نیازی به ختم آن نخواهد بود.

پیشگیری از بارداری به  وسیله آی یو دی (همه چیز درباره آی یو دی)

انواع آی یو دی (IUD): در حال حاضر 2 نوع آی یو دی وجود دارد:

 ۱) آی یو دی های مسی:
آی یو دی های مسی را می توان تا ده سال هم در مهبل باقی گذاشت و از مزایای آن استفاده نمود. این نوع آی یو دی های امروزه یکی از موثرترین وسایل جلوگیری از بارداری می باشند، بطوریکه از هر ۱۰۰ خانمی که از این وسیله استفاده می نماید فقط یک نفر دچار حاملگی ناخواسته می شود.

۲) آی یو دی های حاوی هورمون پروژسترون
آی یو دی های حاوی پروژسترون که به ”پروژستاسرت ” (Progestasert) نیز معروف می باشند را باید هر سال عوض نمود. وجود هورمون پروژسترون در این نوع از آی یو. دی. ها باعث کاهش خونریزی و انقباضهای رحمی می گردد که در هنگام استفاده از آی . یو. دی. معمولا ایجاد میشود.

 

 نحوه عملکرد آی یو دی

مکانیزم دقیق عمل آی یو دی ها هنوز بطور کامل مشخص نشده است. آی یو دی باعث یک واکنش التهابی در دیواره رحم می شود که این التهاب با انتقال اسپرم و تخمک ها جلوگیری می نماید . وجود مس در آی یو دی باعث تشدید این پاسخ التهابی می گردد .

تحقیقات نشان داده است که این واکنش التهابی بطور مشخصی باعث کاهش میزان لقاح شده و شانس بقای جنین را در صورت بروز لقاح کاهش می دهد. بعلاوه خود فلز مس برای اسپرمها سمی می باشد. و بسیاری از اسپرمها از بین خواهند رفت. اسپرمهای کمی هم که زنده می مانند و خود را به تخمک می رسانند احتمال خیلی کمی دارد که توانایی بارور کردن تخمک را داشته باشند .

مزایای استفاده از آی یو دی

  •  * مشکلی در هنگام مقاربت ایجاد نمی کند
  •  * نیازی به مراقبتهای روزانه ندارد
  •  * بلافاصله بعد از نصب موثر می باشد
  •  * اثرآن طولانی مدت است

 افرادی که می توانند از آی یو دی استفاده کنند

خانمهایی که  سابقه ابتلا به عفونت یا التهاب لگن فوقانی (نه واژن) را ندارند می توانند از آی . یو. دی. برای جلوگیری از بارداری استفاده نمایند. خانمهایی که تا کنون هیچگونه حاملگی نداشته اند بخاطرعوارض خونریزی و انقباضهای رحمی که ممکن است بر اثر آی یو دی ایجاد شود به میزان بیشتری از سایر خانمها ممکن است خواهان عدم استفاده از آی یو دی شوند .

توصیه می شود که خانمهایی که دارای مشکلات زیر هستند از آی یو دی استفاده نکنند:

  •  * انقباضهای شدید رحمی د رهنگام قاعدگی
  •  * خونریزیهای شدید در هنگام قاعدگی
  •  * کم خونی و سایرخونریزیها
  •  * وجود ناهنجاری هایی در رحم ، لوله فالوپ و تخمدان ها
  •  * تست پاپ اسمیر غیر طبیعی
  •  * سابقه حاملگی خارج رحمی
  •  * وجود بعضی از اختلالات دریچه قلب
  •  * وجود حساسیت یا آلرژی به مس ( در مورد آی . یو. دی. های مسی)
  •  * سابقه ابتلا به بیماریهای عفونی مقاربتی
  •  * وجود بیماری هایی مثل مرض قند (دیابت) ، سرطان خون ( لوسمی) و ایدز که می توانند باعث افزایش احتمال بروز عفونت شوند.

عوارض جانبی شایع آی  یو دی ها
گاهی اوقات بعضی از خانمها یی که از آی یو دی استفاده می کنند ممکن است در طی قاعدگی های خود دچار انقباضهای شدید رحمی، افزایش خونریزی و کمر درد و یا پشت درد شوند. مصرف قرصهای ایبوپروفن درهنگام شروع قاعدگی می تواند به کاهش این مشکلات کمک نماید . حدود ۱۰ تا ۱۵ در صد خانمها بخاطر بروز این گونه درد ها و خونریزیها در طی سال اولی که از آی . یو. دی. استفاده کرده اند اقدام به بیرون آوردن آن می کنند . در طی سال های بعدی این میزان کاهش یافته و به ۳ درصد می رسد. خانمهایی که قبلا بچه هایی به دنیا آورده اند در هنگام مصرف آی یو دی (IUD) کمتر دچار خونریزی و درد می شوند و بنابراین احتمال کمتری دارد که به این دلایل اقدام به بیرون آوردن آی یو دی نمایند .

 خطرات استفاده از آی یو دی ها (IUD)

این خطرات عبارتند از :
۱) عفونت یا التهاب لگن- یک عفونت جدی رحم ، لوله فالوپ و تخمدان ها می باشد که می تواند باعث نازایی عقیم شدن و دردهای مزمن شود . خطرایجاد بیماری التهاب لگن در طی ۲۰ روز اول نصب آی . یو. دی. بسیار زیاد می باشد. در طی این مدت از هر ۱۰۰۰ خانمی که آی . یو. دی. گذاشته است ۱۰ نفر به التهاب لگن دچار می شود اما از روز ۲۱ به بعد این میزان کاهش یافته و از هر ۱۰۰۰ خانم ، فقط یک نفر بر اثر نصب آی . یو. دی. دچار التهاب لگن میگردد . علایم و نشانه های التهاب لگن عبارتند از: درد های شکمی ، درد در هنگام مقاربت ، خونریزی یا ترشح از مهبل و تب. در هنگام مواجه شدن با چنین علائمی ، سریعا با
پزشک خود تماس بگیرید.
۲) سوراخ شدن رحم – در موارد نادری ممکن است ایجاد شود . درچنین مواقعی آی . یو. دی. با سوراخ کردن رحم وارد شکم می گردد و ممکن است نیاز به انجام عمل جراحی و بیرون آوردن آی . یو. دی. باشد .
۳) بیرون افتادن آی یو دی – در طی سال اول نصب آی یو دی حدود ۲ تا ۱۰ در صد می باشد که اکثر آنها نیز در طی ماه اول اتفاق می افتد. در خانمهایی که سابقه به دنیا آوردن بچه هایی را دارند فقط ۲ تا ۳ در صد احتمال وقوع چنین حالتی وجود دارد .
بعداز سال اول ، بیرون افتادن آی . یو. دی. از رحم به خارج آن به میزان زیادی کاهش می یابد و به حدود یک تا سه در صد می رسد . اگر بیرون افتادن آی . یو. دی. بدون اینکه خانم متوجه آن شود اتفاق بیفتد ، ممکن است حاملگی روی دهد .
۴) وقوع حاملگی – اگر باوجود آی . یو. دی. در داخل رحم ، حاملگی رخ دهد باید سریعا اقدام به بیرون آوردن آی یو دی نمود. ادامه حاملگی همراه با آی یو دی خطر سقط خود بخودی را دو برابر و خط زایمان زود رس را چهار برابر می نماید.
خانمهایی که با وجود آی . یو. دی. حامله می شوند احتمال بیشتری دارد که به حاملگی خارج رحمی دچار شوند (حدود ۵ در صد) . عدم ایجاد قاعدگی در طی یک ماه ، خونریزی های نامنظم و بروز علائم حاملگی ( مثل تهوع و استفراغ ، حساس شدن پستانها ، دفع مکرر ادرارو خستگی) را باید به
پزشک گزارش نمود . حاملگی خارج رحمی در صورتی که به موقع درمان نگردد می تواند باعث مرگ شود.

 نحوه گذاشتن آی یو دی

قبل از اینکه پزشک یا ماما بخواهد اقدام به گذاشتن آی یو دی نماید . یک بررسی و معاینه کلی (چک آپ) انجام شود. این معاینات شامل معاینه لگن و پستانها ، تست پاپ اسمیر و آزمایش حاملگی می باشد .در صورتی که هیچ مشکلی وجود نداشت ، می توان اقدام به نصب آی . یو. دی. نمود.
آی یو دی را معمولا در روزهای آخر عادت ماهانه نصب می کنند زیرا در آن هنگام ، دهانه رحم کمی باز بوده و احتمال وجود حاملگی بسیا راندک می باشد. با این حال ، می توان آی یو دی را در هر زمانی نصب نمود . کل زمان نصب آی یو دی حدود ۵ تا ۱۵ دقیقه طول میکشد. اکثر خانمها در هنگام نصب و نیز بعد از قرار دادن آی یو دی احساس انقباض هایی می کنند . مصرف قرصهای ایبو پروفن می تواند به کم کردن این انقباضهای دردناک کمک نماید. بهتر است این قرصها یکی دو ساعت قبل از نصب آی یو دی خورده شوند تا اثر بهتری داشته باشند . قبل از نصب آی یو دی پزشک یا ماما با استفاده از یک وسیله مخصوص ، اندازه و عمق رحم را اندازه گیری می کند. سپس به آرامی آی یو دی را در رحم قرار میدهند. ممکن است در هنگام نصب آی یو دی انقباضهای دردناکی ایجاد شود و بعد از نصب نیز مقداری خونریزی ایجاد گردد .
بعد از نصب آی یو دی به مدت پنج روز از انجام مقاربت خودداری نمایید و نیز در طی این مدت از قرار دادن هر گونه چیزی در داخل مهبل خود (مثل تامپون) پرهیز نمایید . این کار باعث می گردد که احتمال وقوع عفونت کاهش یابد . انقباضهای خفیفی ممکن است در طی چند روز پس از نصب آی . یو. دی. ایجاد شود که میتوان با مصرف داروهای مسکن ساده مثل ایبوپروفن ، آسپرین ویا استامینوفن آنها را تسکین داد . در صورتی که درد خیلی شدید بوده و با مصرف این مسکن ها تسکین پیدا نکرد ، با پزشک خود تماس بگیرید.
ای یو دی

 پیگیریهای بعدی آی یو دی

با قرار دادن انگشت تمیز خودتان در داخل مهبل ، می توانید وجود نخی که به انتهای آی یو دی متصل است را احساس نمایید . شما باید بعد از هر عادت ماهانه ، این کار را انجام دهید تا مطمئن شوید که آی یودی هنوز در محل خود قرار دارد وبه بیرون نیفتاده است. در صورتی که وجود نخ را احساس نکردید ، باید به  پزشک یا ماما ی خود مراجعه نمایید.

بطور کلی بعد از سه ماه که از نصب آی یو دی گذشت باید برای کنترل آی یو دی به  پزشک یا  ماما مراجعه نمود . سپس سالی یک بار باید این کار را انجام داد و تست پاپ اسمیر هم باید بطور سالانه صورت پذیرد.
علائم و نشانه های خطر در خانمهایی که از آی  یو دی استفاده می کنند

در صورت مشاهده علائم زیر ، سریعا با پزشک تماس بگیرید:

  •  * انقباضهای درد ناک شدید و خونریزی های زیاد
  •  * درد شکم
  •  * تب
  •  * ترشحات غیر طبیعی از مهبل و یا سوزش دستگاه تناسلی
  •  * خونریزیهای نامنظم
  •  * عنم ایجاد عادت ماهانه
  •  * علایم وقوع حاملگی (مثل تهوع ، استفراغ ، حساس شدن پستانها ، تکرر ادرار ، خستگی)

 نحوه برداشتن و بیرون آوردن آی یو دی

 آی یو دی را می توان در هر زمانی از رحم خارج نمود. بیرون آوردن آی یو دی خیلی راحت تر از نصب آن می باشد. آی یو دی های مسی را می توان بعد از ۱۰ سال و آی یو دی های پروژستاسرتی را بعد از یکسال بیرون آورد .

 تذکرمهم:
هیچگاه خودتان به تنهایی اقدام به بیرون آوردن آی یو دی ننمایید .

 معایب استفاده از آی یو دی

معایب آی یو دی ها عبارتند از :

  •  * ازانتقال بیماریهای عفونی مقاربتی مثل ایدز جلوگیری نمی کند
  •  * نصب وبرداشتن آن نیاز به پزشک یا ماما دارد
  •  * ممکن است آی ی ودی  خودبخود به بیرون رحم بیفتد
  •  * می تواند باعث مشکلاتی در طی عادت ماهانه شود

بستن لوله های رحمی (توبکتومی)

هر يك از لوله‌های فالوپ (لوله رحم‌) از يكي از گوشه‌های رحم به سمت خارج كشيده شده و مسير عبوري تخمك از تخمدان به طرف‌ رحم را تشكيل مي‌دهد. اين لوله‌ها نقش حياتي را در باروري يك زن ايفا مي‌كنند. هر كدام از لوله‌هاي رحم حدود 10 سانتيمتر طول داشته و انتهاي خارجي آن به شكل شيپور است‌.

لوله های فالوپ

هر يك از لوله‌های فالوپ (لوله رحم‌) از يكي از گوشه‌هاي رحم به سمت خارج كشيده شده و مسير عبوري تخمك از تخمدان به طرف‌ رحم را تشكيل مي‌دهد. اين لوله‌ها نقش حياتي را در باروري يك زن ايفا مي‌كنند. هر كدام از لوله‌هاي رحم حدود 10 سانتيمتر طول داشته و انتهای خارجي آن به شكل شيپور است‌.

لوله‌ رحم دارای يك ساختمان عضلاني خاصي است كه بطور هماهنگ منقبض شده و قابليت جابجا شدن را دارند. تخمك و اسپرم در نيمه خارجي لوله يعني در ناحيه آمپول به يكديگر مي‌رسند. پديده لقاح در اين محل اتفاق افتاده و پس از آن تخمك بارور شده به حركت خود به طرف رحم ادامه خواهد داد.

لوله از ساختمان پيچيده‌اي برخوردار بوده و برخلاف يك لوله معمولي ، جدار داخلي آن چينهايي دارد و از يكسري زوائد موئي‌شكل به نام مژك‌ پوشيده شده كه با حركت خود تخمك و جنين را در طول لوله به طرف رحم به جلو مي‌راند. جدار داخلي لوله‌ علاوه بر اعمال فوق مايعي را ترشح مي‌كند كه تخمك و جنين در ضمن‌ عبور از لوله از آن تغذيه مي‌كنند.

 

بستن لوله های رحمی (توبکتومی)

بستن لوله هاي رحمي خانم ها يك عمل جراحي ساده و بي خطر است در اين عمل لوله هاي رحمي فرد در طي عمل بيهوشي عمومي ( يا بي حسي موضعي ) بسته مي شود . اين عمل توسط متخصصين زنان يا جراح عمومي بصورت سرپايي ( و يا بستري با يك روز اقامت ) در بيمارستان انجام مي شود .

با بسته شدن لوله های رحمی ( فاصله بين رحم و تخمدان ها ) از رسيدن اسپرم و تخمك به يكديگر و تشكيل سلول تخم جلوگيری به عمل می آيد .

ميزان اثر توبکتومی:

ميزان شكست اين روش در سال اول بين 5/0 تا 7/0 درصد است . ميزان اثر اين روش تا 10 سال پس از عمل بيش از 98% گزارش شده است .

مزايا توبکتومی:

  • o       دايمی بودن.
  • o       ميزان اثر بالا.
  • o       به يادآوری و مراجعه مكرر نياز ندارد.
  • o       برای سلامتی فرد در دراز مدت عارضه ندارد .
  • o       بر روابط جنسی تاثير ندارد .
  • o       كاهش ابتلا به سرطان تخمدان .

معايب توبکتومی:

  • o       نياز به عمل جراحی
  • o       پرهزينه بودن و دشوار بودن عمل جراحی برگشت باروری

عوارض غير شايع توبکتومی :

  • 1-احتمال تغيير ميزان عادت ماهيانه
  • 2-افزايش احتمال حاملگي خارج از رحمي ( در صورت بروز بارداري )
  • 3-احتمال ايجاد كيست تخمدان
  • 4-TL مانند ساير اعمال جراحي مي تواند خطر هاي بيهوشي را ( به ميزان بسيار كم ) به همراه داشته باشد.

نكات مهم در مورد بستن لوله های رحمی (توبکتومی):

  • – بايستی قبل از عمل TL ضمن مشاوره دقيق به زن و شوهر در مورد هزينه زياد و دشوار بودن عمل برگشت باروری و احتمال ضعيف موفق بودن اين عمل مشاوره دقيق انجام داد .
  • -اين روش برای زوجينی كه خانواده خود را از نظر تعداد كامل كرده اند و از زندگی با ثباتی برخوردارند. مناسب است قبل از عمل بايد رضايت فرد متقاضی و همسر وی كسب شود .
  • -لازم است با توجه به فاكتورهای سن ، تعداد و سن فرزندان متقاضی ضمن انجام مشاوره به فرد در اتخاذ تصميم مناسب كمك شود .

زمان انجام عمل TL :
1-در صورت اطمينان از باردار نبودن فرد بستن لوله های رحمی در هر زماني از سيكل وی امكان پذير است .( دوهفته اول عادت ماهيانه زمان مناسب تری است )
2-پس از زايمان طبيعی
3-هنگام سزارين (بستن لوله های رحمی به راحتي امكان پذير است.)

 توجه :

پس از سقط و نيز در فاصله زمانی 42-7 روز پس از زايمان ، زمان مناسبي برای انجام عمل لوله بستن نيست.

تذكر ها قبل از عمل توبکتومی:

  • o       نخوردن مايعات و مواد غذايي حداقل 8 ساعت قبل از عمل
  • o       مصرف نكردن دارو از24 ساعت قبل از عمل ( مگر به تجويز پزشك )
  • o       حمام كردن شب قبل از عمل ، استفاده از لباس تميز و راحت
  • o       نداشتن لوازم زينتي و لاك ناخن
  • o       داشتن همراه برای برگشت به منزل ( در صورت امكان )

تذكرهای بعد از عمل لوله بستن رحمی ( توبکتومی):

مراقبت های بعد از عمل :

  • o       حمام كردن روزانه
  • o       استفاده از مسكن ( در موارد احساس درد )
  • o       تميز و خشك نگهداشتن محل بخيه
  • o       نداشتن نزديكي حداقل تا يك هفته ( اگر درد پس از يك هفته ادامه يابد ، لازم است كه تا زمان رفع درد از نزديكي خودداري گردد .)
  • o       خودداري از برداشتن اجسام و اشياي سنگين تا يك هفته .

هشدارها

  • §         تب بالاتر از 38 درجه .
  • §         درد و تورم محل بخيه و خروج چرك و خون از آن تا يك هفته .
  • §         درد شكمي كه بدتر شده يا از بين نرود.
  • §         اسهال .
  • §         از حال رفتن .

در صورت بروز هر كدام از موارد فوق ، فرد به مركز بهداشتي درماني مراجعه شود.

حاملگي در افرادي كه لوله هاي خود را بسته اند :

حاملگي در اين افراد بسيار كم بوده ولي در صورت تاخير عادت ماهيانه ، تهوع ، حساس شدن پستانها ، درد و حساسيت زير شكم و خونريزي از رحم بايد بررسي انجام شود .
حاملگي بعد از TL ، محتمل وممكن خواهد بود . بايد توجه داشت كه چون نيمي از اين موارد موبوط به حاملگي خارج از رحم مي باشد ، در هر مورد شك به حاملگي بايد خارج  رحمي بودن آن بررسي شود .

سن مناسب برای بستن لوله های رحمی :

اين عمل براي خانمهايی كه تعداد فرزندان آنها كامل مي باشد وبالای 35 سال هستند، مناسب است . در مورد كسانيكه سن آنها زير 30 سال می باشد، با در نظر گرفتن احتمال ازدواج مجدد و … بهتر است مشاوره دقيق انجام شده و عمل بادر نظر گرقتن كليه موارد و احتياطات لازم انجام شود .

روش جراحي بستن لوله های رحمی ( توبکتومی)

دو روش جراحي که امروزه بيشتر از آنها استفاده مي شود عبارتند از: 1) مينی لاپاراتومی و 2)لاپاراسکویی .

ساير روشهاي جراحي براي بستن لوله هاي رحم شامل لاپاروتومي ، کولپوتومي ، کولدوسکوپي ، هيستروسکوپي و هيسترکتومي مي باشد . هر کدام از اين روشها داراي معايب و مزايايي مي باشند .

 

شما مي توانيد با مشورت با پزشکتان بهترين روش را براي بستن لوله ها انتخاب نماييد.
در روش جراحي لاپاروسکوپی ، شکم را با گاز دي اکسيد کربن پر مي کنند بطوريکه حفره شکم به صورت يک بادکنک از رحم و لوله هاي رحم جدا مي شود . سپس جراح با ايجاد يک برش کوچک در زير ناف ، دستگاه لاپاروسکوپ را که شبيه يک تلسکوپ مي باشد را از اين سوراخ وارد بدن مي کند .

يک برش کوچک ديگر ، درست در بالاي خط رويش موهاي عانه ايجاد مي گردد تا از طريق آن دستگاهي که براي بريدن، دوختن يا سوزاندن لوله ها مورد استفاده قرار مي گيرد وارد بدن شود . کل زمان جراحي حدود نيم ساعت طول خواهد کشيد .

بعد ازجراحي توصيه مي شود که دو تا سه روز استراحت مطلق صورت پذيرد و به مدت يک هفته نيز فعاليتهاي سبک انجام شود . فعاليت جنسي را مي توان وقتي که خانم احساس راحتي مي نمايد (معمولا بعد از يک هفته) دوباره از سر گرفت .

خانمهايي که جراحي آنها از طريق مهبل انجام مي شود لازم است به مدت دو هفته چيزي را در داخل مهبل خود نکنند تا از بروز عفونت جلوگيري شود.

برگرداندن عقيم‌سازی

يكي از روشهای تنظيم خانواده در زنان عقيم‌سازی به روش بستن لوله‌هاست كه امروزه به طريقه لاپاراسكوپي انجام مي‌شود. هدف از عمل جراحي فوق ‌بستن لوله‌ها و جلوگيري از تماس اسپرم و تخمك با يكديگر است‌.

چرا برخي از زنان متقاضی باز کردن لوله‌های رحمی خود هستند؟
عده زيادي از مردم از اينكه لوله‌هاي خود را بسته‌اند احساس‌ رضايت مي‌كنند. برعكس عده‌ای از زنان پس از آن بسيار ناراحت بوده و حاضرند هر كاري را انجام دهند كه مجدداً لوله‌های آنها باز شود. شايعترين علت آن هم مرگ يكي از فرزندان و يا ازدواج مجدد بيماران‌ است كه آرزو مي‌كنند از شوهر فعلی هم فرزندی داشته باشند.

چه اقدامي مي‌شود انجام داد؟
در مواقعي كه طول كافی از لوله حتي فقط در يك طرف باقي مانده‌باشد، امكان جراحي ميكروسكوپی جهت اتصال لوله‌ها به هم وجود خواهد داشت‌. در حقيقت هرچه طول بيشتري از لوله سالم باشد احتمال ‌حاملگي بيشتر خواهد بود. بنابراين‌، بيماراني كه لوله رحمي آنها از راه‌لاپاراسكوپي و با استفاده از حلقه‌هاي مخصوص يا كليپس بسته شده است از شانس عالي براي حاملگي پس از عمل جراحي ميكروسكوپي برخوردار مي‌باشند زيرا در اين روش‌ها احتمال آسيب به لوله بسيار كم است‌.

پس از بررسي و مطالعه شرح عمل جراحي قبلي بيمار، بهتر است ‌قبل از عمل جراحي اصلي يك لاپاراسكوپي به منظور ارزيابي وضعيت‌ لوله‌هاي رحمي انجام شود. اگر لوله بيمار از وضعيت خوبي برخوردار باشد آنگاه مي‌توان عمل جراحي ميكروسكوپي را انجام داد و ميزان‌ حاملگي در آن صورت بيش از 75% خواهد بود.

سوالات شایع ددر رابطه با توبکتومی

1. آيا زن با بستن لوله هاي رحمي ميل جنسی اش را از دست مي دهد ؟ آيا چاق می شود ؟
خير، بعد از بستن لوله هاي رحمي نه تنها زن ميل جنسی اش را از دست نمي دهد بلکه از آن لذت بيشتری هم مي برد به دليل اينکه ديگر نگراني در مورد حاملگی مجدد ندارد. همچنين اين جراحی بر وزن فرد اثر نگذاشته و افزايش وزن ايجاد نمی شود.

2. آيا بستن لوله هاي رحمي را فقط برای زنان خاص بايد پيشنهاد کرد ؟
خير، قانوني جهت انجام يا عدم انجام بستن لوله ها برای افراد خاصي وجود ندارد و همچنين نبايد انتخاب اين روش بر فرد تحميل گردد بلکه بايد هر زنی خودش تصميم بگيرد که آيا لوله هايش را ببندد يا خير.

3. آيا استفاده از بي هوشي عمومي نسبت به بي حسي موضعي ارجح است ؟
خير،‌ بي حسی موضعی کم خطر تر از بيهوشي عمومي است و همچنين بعد از بي حسي موضعي زن احساس بهتري در مقايسه با بيهوشي عمومي دارد.

4. آيا زنی که لوله هايش را بسته است در مورد حاملگی مجدد بايد نگران باشد يا خير ؟
بطور کلي خير، بستن لوله ها در زن يکي از روشهاي خيلي مؤثر و تقريباً دائمي است. اگرچه 100 % مؤثر نيست لکن احتمال حاملگي بسيار پايين است. طبق تحقيقات احتمال بروز حاملگي بعد از بستن لوله ها 50 مورد از هر 1000 زن طي يکسال بعد از عمل مي باشد و بعد از يکسال احتمال حاملگي ناخواسته بسيار ناچيز است.

5. حاملگی بعد از بستن لوله ها نادر است اما چرا در مواردی اتفاق مي افتد ؟
اغلب اوقات به دليل حامله بودن زن حين جراحي و يا برش اشتباهي محل ديگري به جاي لوله هاي رحمي، رخ مي دهد.

6. اگر زني بعد از بستن لوله ها تصميم به داشتن بچه ديگری بگيرد،‌ آيا حاملگي بر خواهد گشت ؟
بطور کلي خير، بستن لوله ها دائمي است و در صورت تمايل به بارداري مجدد بايد روش ديگري را انتخاب نمايند. جراحي جهت بازگشت باروري گران و سخت مي باشد و به ندرت موفقيت آميز است و در صورت حاملگي خطر بروز حاملگي خارج رحم وجود دارد و بطور کلی مي توان گفت بستن لوله ها غير قابل برگشت است.

7. آيا بستن لوله ها در زن نسبت به مرد (وازکتومي) ارجح است ؟
هر زن و شوهري بايد هر دو روش را بررسي کنند و با شرايط خودشان بسنجند. هر دو روش خيلي مؤثر و بي خطر و دائمي اند و اگر هر دو روش براي هر دو فرد قابل قبول باشد، بهتر است وازکتومي انتخاب شود زيرا راحت تر و بي خطر تر و آسان تر و ارزانتر از بستن لوله ها در زن مي باشد.

8. آيا بستن لوله هاي رحمي در زن دردناک است ؟
زنهايي که بي حسي موضعي دريافت مي کنند به جز در موارد نادر احساس درد ندارند وليکن آنها در طي عمل هوشيارند و متوجه حرکت رحم و لوله هاي رحمي توسط پزشک مي شوند که مي تواند براي زن استرس ايجاد کند. در صورت ايجاد وحشت و يا درد براي زن و در دسترس بودن متخصص بيهوشي و تجهيزات مناسب بيهوشي عمومي انتخاب گردد. بعد از جراحي احساس درد و ضعف براي چندين روز يا حتي هفته وجود دارد اما فرد به زودی توانايي خود را به دست خواهد آورد.

9. يک پزشک چگونه مي تواند به مراجعه کننده جهت تصميم گيري در مورد بستن لوله هاي رحمي کمک کند ؟
او مي تواند يکسري اطلاعات در مورد کل روشهای پيشگيری بخصوصي در مورد بستن لوله هاي رحمي به مراجع ارائه دهد سپس به وي جهت تصميم گيری در انتخاب اين روشها کمک کند و در آخر نکاتي را که به مراجع ارائه شده جهت اطمينان از اينکه آيا مراجعه کننده متوجه شده است يا خير، سوال نمايد.

10. آيا روش بستن لوله هاي رحمي خطر حاملگي خارج رحمي را افزايش مي دهد ؟
خير، کاملاً بر عکس. از آنجاييکه بستن لوله های رحمی احتمال حاملگي را کاهش مي دهد بنابراين خطر حاملگي خارج رحم نيز کاهش مي يابد و تقريباً نادر است (حدود 6 نفر در هر 10.000 زن در سال). اگر چه در صورت شکست اين روش و ايجاد حاملگي ناخواسته، خطر وجود دارد و در صورت بروز مي تواند حاملگي خارج از رحم تهديد کننده حيات و زندگي فرد باشد. بنابراين پزشک بايد مادر را از احتمال حاملگي خارج رحمي آگاه کند.

11. بستن لوله هاي رحمي در کجا مي تواند انجام گيرد ؟
ميني لاپاراتومي مي تواند در مراکز مامايي و جراحي که دارای تجهيزات موقت و ثابت باشد و جايي که تسهيلات زايماني وجود دارد و در مراکز جراحي انجام گيرد. بايد امکان انتقال زن به مراکز مجهزتر در صورت نياز وجود داشته باشد. لاپاراسکوپي نياز به مراکز مجهز جراحي و حضور متخصص بيهوشي دارد.

12. روش بستن لوله های رحمی از طريق دهانه رحم (ترانس سرويکال) چيست ؟
اين روش شامل روشهاي جديد دسترسي به لوله هاي رحمي از طريق دهانه رحم است،‌ بدين صورت که Essure يک حلقه فنر مانند مي باشد که توسط هيستروسکوپ از ميان واژن به داخل رحم و از آنجا به داخل هر لوله رحمي برده مي شود و باعث انسداد مسير عبور اسپرم از طريق لوله ها مي گردد. اين وسيله هزينه بالايي دارد و گذاشتن آن دشوار است.

وازکتومی چیست؟

وازکتومی یکی از روشهای متداول در جلوگیری از باروری مردان می باشد. در این روش با جراحی کوچک مسیر وازدفران را که وظیفۀ عبور اسپرم از بیضه به سمت پروستات و مجرای اداری دارد را مسدود می کنند.

 وازکتومی چیست؟ تعریف

وازکتومی یکی از روشهای متداول در جلوگیری از باروری مردان می باشد. در این روش با جراحی کوچک مسیر وازدفران را که وظیفۀ عبور اسپرم  از بیضه به سمت پروستات و مجرای اداری دارد را مسدود می کنند.

روش انجام وازکتومی

برای انجام عمل وازکتومی، دو روش وجود دارد که عبارت‌اند از:

1) وازکتومی با استفاده از تیغ جراحی و بخیه زدن

2) وازکتومی بدون استفاده از تیغ جراحی.
بیضه‌ها عضوی از بدن هستند که اسپرم و هورمون جنسی مردانه تستوسترون تولید می‌کنند.

بیضه‌ها در داخل کیسه‌ای به نام اسکروتوم قرار دارند. هر بیضه به لوله‌ای کوچک و پیچ در پیچ به نام اپیدیدیم متصل است.
اسپرم‌ها وقتی از بیضه خارج می‌شوند وارد اپیدیدیم شده و در آنجا حدود شش هفته نگهداری می‌شوند تا کامل و بالغ شوند. اپیدیدیم نیز توسط یک جفت لوله دیگر به نام وازدفرانس به غده پروستات متصل می‌گردد.

مایع منی در پروستات ساخته می‌شود و در هنگام مقاربت، این مایع منی با اسپرم مخلوط شده و از آلت تناسلی خارج می‌شود.

در روش وازکتومی با استفاده از تیغ جراحی، ابتدا اسکروتوم (پوست روی بیضه) با استفاده از یک ماده بی‌حس‌کننده که به داخل آن تزریق می‌شود بی‌حس شده سپس با مشخص کردن مجرای وازدفرانس در زیر پوست اسکروتوم، یک برش کوچک (معمولا حدود یک سانتی‌متر) روی اسکروتوم ایجاد می‌شود. با بیرون کشیدن وازدفرانس از طریق این سوراخ، دو برش روی آن ایجاد می‌کنند و یک سانتی‌متر از آن را بر می‌دارند.

هر دو سمت بریده شده وازدفرانس را با نخ یا کلیپس و یا با کوتر می‌بندند و سپس آنها را به داخل اسکروتوم برمی‌گردانند. اکنون برشی که روی اسکروتوم وجود دارد را با زدن بخیه می‌بندند. سپس تمام این کارها را برای سمت دیگر (بیضه طرف دیگر) انجام می‌دهند.
در روش وازکتومی بدون استفاده از تیغ که به آن اصطلاحا N.S.V گفته می‌شود در مدت 5 تا 10 دقیقه بعد از انجام بی‌حسی موضعی با استفاده از دو عدد پنس، این عمل انجام می‌شود. از آنجایی که سوراخی که در این روش ایجاد می‌شود خیلی کوچک است، نیاز به بخیه زدن وجود ندارد.
گرچه به نظر می‌رسد وازکتومی روشی موثر و بدون درد است اما از هر 3‌هزار وازکتومی یک مورد شکست می‌خورد. اسپرماتوزویید، شناگر ماهری است و می‌تواند راه خود را باز کرده و پلی‌بین دو کانال ایجاد کند!

از وازکتومی نترسید!

متخصصان می‌گویند وازکتومی در رابطه جنسی تاثیری نمی‌گذارد و تنها باروری را از بین می‌برد و برای رسیدن به این هدف مطمئنا وازکتومی کردن در مردان راحت‌تر از لوله بستن در زنان است!
البته به این موضوع باید توجه کرد که به محض انجام وازکتومی نمی‌توان روابط جنسی بدون پیشگیری داشت. چند هفته باید از وازکتومی بگذرد و بعد پزشک با بررسی اسپرم خارج شده و آزمایش وجود اسپرماتوزویید زنده در آن مجوز برقراری رابطه جنسی بدون پیشگیری را برای فرد صادر می‌کند.

با وازکتومی وقتی کانال‌ها قطع می‌شوند، اسپرماتوزویید از بین می‌رود و مجددا جذب ارگانیسم می‌شود. برخلاف عقاید اشتباه رایج، وازکتومی سبب بروز درد یا سرطان نمی‌شود و هیچ خطری برای مرد ندارد و حدود صد سال  است که مردان بسیاری از طریق آن جلوی فرزنددار شدن خود را می‌گیرند.

عوارض وازکتومی

وازکتومی یکی از کم عارضه ترین روشهای جلوگیری از باروری می باشد عوارض آن بسیار کم و شامل عوارض تکنیکی جراحی، مثل احتمال خونریزی و هماتوم در کیسه بیضه و ایجاد عفونت محل جراحی می باشد. عوارض دیررس مثل درد دائمی و یا درد هنگام نزدیکی که به ندرت رخ می دهد. همچنین با گذشت زمان ، احتمال باز کردن مجدد مسیر و باروری کمتر می گردد.

سوالات احتمالی درباره وازکتومی

– آیا وازکتومی منجر به نارسایی جنسی می گردد؟

وازکتومی از نظر علمی تأثیری بر روی ناتوانی جنسی ندارد و منجر به کاهش و یا افزایش تمایل و توانایی جنسی نمی گردد و فقط حجم مایع منی 5/0 (نیم) میلی لیتر کمتر از قبل از وازکتومی می گردد و مایع منی حاوی اسپرم نیست. در موارد متعددی که بیمار پس از وازکتومی اظهار کم شدن تمایل یا توانایی جنسی دارد صرفاً تأثیر عصبی و روحی عمل می باشد و تأثیر جسمی نیست.
اسپرم ساخته شده در بیضه هنگام نزدیکی در مسیر لولۀ وازدفران حرکت می کند و پس از رسیدن به محل وازکتومی شده،  پشت محل انسداد مجتمع می گردد و به تدریج با گذشت زمان بخشی از آن جذب بدن می گردد.

– آیا پس از وازکتومی، در صورت تمایل می توان مجرای وازدفران را مجدداً باز نمود؟
درصورت تمایل فرد به باروری مجدد، قابلیت باز کردن مجدد لوله به روش جراحی می باشد. البته بایستی در نظر داشت که درصد موفقیت باز کردن مجدد وازدفران قطعی و ۱۰۰ درصد نمی باشد. چون به مرور زمان افزایش فشار مجاری اسپرم، به تدریج منجر به تخریب بافت مجاری و لوله های اسپرم ساز (seminifrous Tubul) می گردد.

-چه بیماری کاندید مناسبی برای باز کردن مجرا وازدفران پس از وازکتومی می باشد؟
اگر فردی احتمال دارد در آینده داوطلب داشتن فرزندی باشد توصیه می گردد که از انجام وازکتومی صرف نظر کند. ولی اگر به هر دلیلی فرد وازکتومی شده خواستار داشتن فرزندی دیگر شد می توان با جراحی (وازو وازستومی) اقدام به باز کردن مجرا کرد .
هرچه فاصله زمانی بین انجام وازکتومی و جراحی باز کردن لوله کمتر باشد و تکنیک انجام جراحی بهتر باشد ، شانس موفقیت عمل بیشتر خواهد شد . بهترین زمان کمتر از ۲ سال فاصله زمانی و در فردی که بیش از ۱۰ سال از وازکتومی گذشته باشد کمترین درصد موفقیت انتظار می رود.

-روش انجام باز کردن مجدد وازکتومی چیست؟
بر خلاف وازکتومی که اقدامی ارزان قیمت ، سریع و از نظر تکنیکی آسان می باشد، باز کردن آن روشی مشکل ، زمان بر، و  گران قیمت  می باشد. بهترین روش انجام به روش میکروسرجری (استفاده از میکروسکوپ و بزرگنمایی حین جراحی) می باشد و دقت و ظرافت حین جراحی تعیین کننده می باشد.
پس از انجام یک عمل وازووازوستومی موفق ، حتی باز ممکن است جهت بارور شدن احتیاج به درمان دارویی و یا اقدامات کمک لقاحی نیز باشد.

– در صورت بروز درد پس از وازکتومی چه اقدامی بایستی انجام گیرد؟
از عوارض دیررس وازکتومی درد می باشد این درد ممکن است دائمی و یا هنگام تحریک جنسی و نزدیکی باشد دلیل بروز درد در بعضی افراد به درستی مشخص نیست . ممکن است افزایش فشار حرکت اسپرم، در لوله مسدود شده، عامل آن باشد ولی عوامل عصبی و روحی معمولاً بسیار تأثیر گذار است.
به هر حال درمان درد در بیمارانی که درد باعث آزار طولانی مدت می گردد باز کردن مجدد مجرای وازدفران و یا خارج کردن تمامی مسیر لولۀ وازدفران می باشد  که خود این اقدام روش هزینه بر و زمان بر است.
وازکتومی مناسب برای افرادی که :

  • – میخواهند از روشی استفاده کنند که تداخل با فعالیت جنسی آنها نداشته باشد .
  • – تصمیم به بچه دار شدن مجدد ندارند .
  • – به دلیل پزشکی نمی خواهند بچه دار شوند .
  • – احتمال بروز بیماریهای ژنتیکی در فرزند آنها وجود دارد .
  • – به علت سهولت عمل و نداشتن عوارض ، وازکتومی را بر لوله بستن همسرشان ترجیح می دهند

 بعد از وازکتومی 
*دستورات بعد از عمل :

  • -استراحت به مدت یک روز
  • -آ ب نزدن به محل عمل تا دو روز
  • -نداشتن تماس جنسی تا ۴ روز
  • -پوشیدن شورت تنگ و یا بیضه بند و انجام ندادن کار سنگین تا یک هفته

 *موارد قابل توجه در وازکتومی:
– بهتر است فرد وازکتومی شده یک هفته پس از عمل برای معاینه محل عمل به پزشک مربوطه مراجعه نماید .
–  فرد وازکتومی شده باید سه ماه بعد از عمل از نظر نبودن اسپرم در مایع منی آ زمایش شود لازم است در این مدت وتا اخذ نتیجه آ زمایش یک روش مطمئن جلوگیری از بارداری (مانند کاندوم ) مورد استفاده قرار گیرد.
–  برای پیشگیری و اطمینان از موفقیت کامل ، انجام آزمایش بعدی با فاصله زمانی یک ماه از
آ زمایش اول (۴ ماه پس از عمل ) ضروری است .

۲۴ ساعت استراحت پس از انجام وازکتومی لازم است ،    مسکن و در صورت  صلاحدید  پزشک جراح، آنتی بیوتیک لازم است . همچنین مدت حدود ۳ ماه پس از وازکتومی، زمان لازم است بگذرد تا مایع منی فرد فاقد اسپرم و کاملاً نابارور  گردد .

۳ ماه پس از وازکتومی لازم است آزمایش مایع منی از نظر وجود اسپرم در دو مرحله انجام گیرد و در صورتی که مقدار اسپرم صفر باشد فرد می تواند عمل را موثر و کامل شده  بداند ، لذا پس از وازکتومی تا ۳ ماه سایر اقدامات جلوگیری کننده از باروری مثلاً استفاده از کاندوم توصیه می گردد.

پاسخ دهید