معماری
6

شپش ها و انواع آن

شپش ها و انواع آن

شپش

شپش انگل اجباری خارجی و خونخوار جوامع انسانی است که قدمت آلودگی آن به دوران قبل از تاریخ بر میگردد.اگر چه در مناطق متعددی بهبود وضعیت بهداشتی اقتصادی و اجتماعی تاثیر بسزایی در کاهش آلودگی به شپش داشته است، اما این انگل گسترش جهانی دارد.شپش در کودکان و در جنس مونث شیوع بیشتری دارد.شپش پوست را می گزد وخون را می خورد و ایجاد خارش وسوزش می نماید و بدنبال خاراندن پوست عوارضی مانند زرد زخم ایجاد می نماید.

مشخصات کلی شپش

شپش حشره ای کوچک بدون بال و خونخوار است و میتواند سر، تن و عانه را در انسان آلوده کند.تخم شپش رشک نام دارد ، بیضی شکل و سفید رنگ و به اندازه ته سنجاق است و بر حسب نوع به درز لباس و مو میچسبد شپش تن و سر بسیار شبیه یکدیگر میباشند رنگ آنها سفید مایل به خاکستری بوده و بدنی کشیده و بدون بال وسری نقطه ای دارند شپش عانه کاملا ” شکلی متفاوت از شپش سر و بدن دارد به طوری که پهن تر کوتاهتر و تیره تر از دو نوع دیگر بوده و شبیه خرچنگ می باشد رشک شپش بالغ به تار وپود لباس(در مورد شپش تن) و یا به پایه مو (مورد شپش سر وعانه )   می چسبد بعد از 7 تا 10 روز نوزاد از تخم خارج شده و پس از 2 تا 3 هفته به نوزاد بالغ تبدیل میشود

انواع شپش ها :

1. شپش سر یا پدیکولوس کاپیتیس

2. شپش بدن یا پدیکولوس هومانوس

3.شپش عانه یا فتیروس پوبیس (ناحیه تناسلی و کشاله ران)

شپش سر

شپش سر و رشکهای آن معمولا”در لابلای موها و بر روی پوست سر مخصوصا” در نواحی پشت گوش و سر دیده میشود.شپش سر بیش از شپش عانه ولی کمتر از شپش تن قدرت تحرک دارد و لذا ساعتها ممکن است در یک محل توقف وخونخواری نماید.این شپش گهگاهی به نواحی دیگر بدن مهاجرت میکند ولی هرگز در ابرو و پلک تخم ریزی نمی کند انتقال عمدتا”از طریق تماس با اشیاء آلوده نظیر حوله، شانه،برس سر،کلاه و لباسهای خواب و یا از طریق صندلی های سالن اجتماعات،کلاسها وسایل نقلیه عمومی کمدهای لباس،حمام های عمومی،استخرها میباشد این آلودگی بیشتر مدارس ابتدایی را درگیر می کند.

شپش تن
زیستگاه اصلی در درز چین لباسها بخصوص البسه ای که نزدیک بدن قرار دارند می باشد ،این انگل لباس را فقط برای مکیدن خون میزبانش ترک میکند انتقال عمدتا”از طریق البسه خصوصا” پوشیدن لباس زیر دیگران ، استفاده از رختخواب مشترک و حوله صورت می گیرد به علاوه توسط صندلی وسائل نقلیه عمومی و سالن ها نیز اتفاق می افتد.

محل اصلی شناسایی شپش : مشاهده جایگاه اثر شپش بر روی بدن به صورت خراشهای موازی در ناحیه شانه ها و در فاصله بین دو کتف، قسمت بالای بازوها و سطح داخلی رانها می با شد محل گزش در شرایط عادی به صورت لکه های ریز قرمز رنگ و در موارد مزمن به صورت پوست ضخیم مسی رنگ دیده میشود .

شپش عانه

زیستگاه اصلی به طور معمول در ناحیه عانه می باشد راه انتقال عمدتا” از طریق تماس جنسی می باشد لذا در کودکان و مدارس بسیار نادر میباشد ضمنا” در مردان از شیوع و شدت علائم بیشتری برخوردار است

نحوه سرایت بیماری :

شپش سر و شپش بدن از راه تماس نزدیک فرد آلوده به شپش به فرد سالم منتقل می شود . تماس نزدیک شامل تماس مکرر سر فرد الوده با افراد دیگر و استفاده از وسایل فرد آلوده مانند : کلاه ، شال گردن، شانه ، برس مو، روسری و یا مقنعه .

در آلودگی با شپش عانه تخم ها به موهای ناحیه تناسلی و اطراف مقعد می چسبد و غالبا در نقاط دیگری از بدن مانند ریش ،سبیل، مژه ، زیر بغل و گاهی اوقات سینه یافت می شود و به ندرت روی سر مشاهده می گردد .

بطور کلی شپش در مکان هایی که افراد زیادی با هم زندگی می کنند مثل سربازخانه ها ? زندانها و … همچنین در افرادی که به ندرت لباس خود را عوض کرده و می شویند بیشتر پیدا می شود .

تشخیص : آلودگی شپش سر و بدن به وسیله یافتن شپش یا تخم شپش (رشک) در ناحیه آلوده مشخص می گردد .

-مورد مشکوک :وجود خارش در ناحیه سر و تن در جامعه آلوده به شپش .

2-مورد احتمالی:
الف-وجود ضایعات به صورت خراش جلدی و وجود غدد لنفاوی متورم در پشت گوش وگردن و مشاهده رشک در نواحی مودار مربوطه(در آلودگی به شپش سر) .

ب-وجود خراشهای موازی روی شانه بین دو کتف و مشاهده رشک در نواحی مودار مربوطه .

3-مورد قطعی:وجود رشک و شپش به همراه مشخصات بالینی توصیف شده .

عوارض آ لودگی به شپش تن

1- خارش شدید .

2-پوسته پوسته شدن و ضخیم شدن پوست در اثر خاراندن .

3-شپش تن ناقل بیماریهایی همچون تیفوس همه گیر ، تب راجعه همه گیر و تب خندق می باشد .

توجه:مهمترین عارضه شپش خاراندن شدید می باشد که فرد را پریشان بیخواب وخسته میکند و منجر به افت تحصیلی دانش آموزان می شود .

اهمیت پزشکی شپش سر

شپش سر از نظر بالینی بیماری زرد زخم را انتقال می دهد خارش مهمترین عارضه ابتلا به شپش می باشد به دنبال خارش زرد زخم ایجاد می شود و به دنبال آن تورم غدد لنفاوی پشت گوش ایجاد میشود باکتری زرد زخم با غذا توسط شپش خورده می شود و بدون تغییر با مدفوع شپش دفع می شود.

پیشگیری :

مهمترین راه پیشگیری از سرایت بیماری از بین بردن شپش است که با رعایت نکات زیر می توان از ابتلا به شپش جلوگیری کرد .

1. تعویض مرتب لباسها (مخصوصا لباس زیر)

2. اتو کردن لباس (مخصوصا درز لباس)

3. شستن لباس در حرارت بیش از 60 درجه سانتی گراد

4. خشک کردن لباس در افتاب

5. استحمام مرتب وتمیز نگه داشتن موی سر و بدن

درمان شپش :

1. جدا کردن رشک (تخم) و شپش بوسیله یک شانه دندانه ریز و نزدیک به هم

2-1-درمان شپش سر

ابتدا موها را با آب مرطوب کنید سپس با شامپوی 1 درصد پرمترین کاملا” موها را آ غشته نمایید لازم است شامپو به کف سر و ساقه موها مالیده و موها ماساژ داده شود شامپو ده دقیقه روی سر بماند سپس با آب فراوان بشویید.علاوه بر استفاده از شامپو ، رشک زدایی (جدا کردن تخم های شپش از موها)باید انجام شود موها را با حوله مرطوب و آغشته به سرکه به مدت 30 دقیقه مرطوب کنید سپس با شانه دندانه ریز    آغشته به سرکه موهای سر را شانه کنید به این ترتیب رشکها از مو جدا خواهند شد.

شپش تن  لوسیون پرمترین باید روی پوست بدن مالیده شود (علاوه بر آن استحمام منظم و شستشوی لباسها در ماشین رختشوئی تاثیر بسزائی در بهبود بیماری دارد) .

شپش عانه :حذف موها تنها راه ساده و موثر درمان می باشد علاوه بر آن استفاده از شامپو یا کرم پرمترین ضروری است

3. درمان دسته جمعی و همزمان افراد مبتلا

توجه : آغشته کردن موی سر به سرکه بعد از شستشو با شامپو پرمترین و قبل از استفاده از شانه دندانه ریز می تواند در جداسازی رشک (تخم) کمک کننده باشد .

با رعایت بهداشت فردی مانند تمیز نگه داشتن موی سر و بدن و عوض کردن مرتب لباسها از ابتلا به شپش در امان باشید

چند نکته دیگر:

1-·پس از درمان ، برداشتن رشک ها نه برای ادامه درمان و نه برای کنترل بیماری ضرورتی ندارد. در عین حال برای بسیاری این مسئله از نظر ظاهر مهم بوده و یا ممکن است مشکلاتی را در مدرسه ایجاد کند. بنابراین چاره ای نخواهد بود بجز جدا کردن رشک ها با ناخن یا استفاده کردن از شانه های دندانه ریز. به هر حال به عنوان یک قاعده کلی ، اگر در فاصله کمتر از 4 سانتی متری پوست سر ، تخم شپش رویت نشود، بیماری درمان شده تلقی می شود و رشک های موجود روی موها با فاصله بیش از 4 سانتی متر، اهمیتی از نظر انتقال بیماری ندارند.

2-·شپش سر برخلاف شپش تنه ، ناقل هیچ بیماری دیگری نیست و از این بابت نگرانی وجود ندارد

3-·به خاطر داشته باشید اگر پس از دوبار درمان مجددا به شپش سر مبتلا شدید ، این بدان معنی است که فرد مبتلای درمان نشده ای در نزدیکی شما وجود دارد. بهر حال با ابتلای مجدد، دو دوره درمان مجدد هم لازمست .

4-·طول مو، جنس ، سن و رنگ مو تاثیری در انتقال شپش نداشته ، شامپو کردن معمولی باعث از بین رفتن یا پیشگیری از آن نمی شود و شستشو با سرکه هم تاثیری ندارد.

تذکر بسیار مهم:

1-شپش بیماری است که باید افرادی که در محلهای عمومی زندگی میکنند همزمان اقدامات درمانی را انجام دهند.

2- این انگل خیلی سریع به داروهای موجود مقاوم میشود به همین دلیل درمان همزمان و کامل باید جدی گرفته شود.

3-حیوانات خانگی به عنوان مخزن شپش میتواند مطرح میباشد لذا از نگهداری آنها جداًاجتناب کنید مگر توان اقتصادی ، زمانی و ..نگهداری از حیوانات را داشته باشید.

شپش ها و انواع آن

شپش

شپش انگل اجباری خارجی و خونخوار جوامع انسانی است که قدمت آلودگی آن به دوران قبل از تاریخ بر میگردد.اگر چه در مناطق متعددی بهبود وضعیت بهداشتی اقتصادی و اجتماعی تاثیر بسزایی در کاهش آلودگی به شپش داشته است، اما این انگل گسترش جهانی دارد.شپش در کودکان و در جنس مونث شیوع بیشتری دارد.شپش پوست را می گزد وخون را می خورد و ایجاد خارش وسوزش می نماید و بدنبال خاراندن پوست عوارضی مانند زرد زخم ایجاد می نماید.

مشخصات کلی شپش

شپش حشره ای کوچک بدون بال و خونخوار است و میتواند سر، تن و عانه را در انسان آلوده کند.تخم شپش رشک نام دارد ، بیضی شکل و سفید رنگ و به اندازه ته سنجاق است و بر حسب نوع به درز لباس و مو میچسبد شپش تن و سر بسیار شبیه یکدیگر میباشند رنگ آنها سفید مایل به خاکستری بوده و بدنی کشیده و بدون بال وسری نقطه ای دارند شپش عانه کاملا ” شکلی متفاوت از شپش سر و بدن دارد به طوری که پهن تر کوتاهتر و تیره تر از دو نوع دیگر بوده و شبیه خرچنگ می باشد رشک شپش بالغ به تار وپود لباس(در مورد شپش تن) و یا به پایه مو (مورد شپش سر وعانه )   می چسبد بعد از 7 تا 10 روز نوزاد از تخم خارج شده و پس از 2 تا 3 هفته به نوزاد بالغ تبدیل میشود

انواع شپش ها :

1. شپش سر یا پدیکولوس کاپیتیس

2. شپش بدن یا پدیکولوس هومانوس

3.شپش عانه یا فتیروس پوبیس (ناحیه تناسلی و کشاله ران)

شپش سر

شپش سر و رشکهای آن معمولا”در لابلای موها و بر روی پوست سر مخصوصا” در نواحی پشت گوش و سر دیده میشود.شپش سر بیش از شپش عانه ولی کمتر از شپش تن قدرت تحرک دارد و لذا ساعتها ممکن است در یک محل توقف وخونخواری نماید.این شپش گهگاهی به نواحی دیگر بدن مهاجرت میکند ولی هرگز در ابرو و پلک تخم ریزی نمی کند انتقال عمدتا”از طریق تماس با اشیاء آلوده نظیر حوله، شانه،برس سر،کلاه و لباسهای خواب و یا از طریق صندلی های سالن اجتماعات،کلاسها وسایل نقلیه عمومی کمدهای لباس،حمام های عمومی،استخرها میباشد این آلودگی بیشتر مدارس ابتدایی را درگیر می کند.

شپش تن
زیستگاه اصلی در درز چین لباسها بخصوص البسه ای که نزدیک بدن قرار دارند می باشد ،این انگل لباس را فقط برای مکیدن خون میزبانش ترک میکند انتقال عمدتا”از طریق البسه خصوصا” پوشیدن لباس زیر دیگران ، استفاده از رختخواب مشترک و حوله صورت می گیرد به علاوه توسط صندلی وسائل نقلیه عمومی و سالن ها نیز اتفاق می افتد.

محل اصلی شناسایی شپش : مشاهده جایگاه اثر شپش بر روی بدن به صورت خراشهای موازی در ناحیه شانه ها و در فاصله بین دو کتف، قسمت بالای بازوها و سطح داخلی رانها می با شد محل گزش در شرایط عادی به صورت لکه های ریز قرمز رنگ و در موارد مزمن به صورت پوست ضخیم مسی رنگ دیده میشود .

شپش عانه

زیستگاه اصلی به طور معمول در ناحیه عانه می باشد راه انتقال عمدتا” از طریق تماس جنسی می باشد لذا در کودکان و مدارس بسیار نادر میباشد ضمنا” در مردان از شیوع و شدت علائم بیشتری برخوردار است

نحوه سرایت بیماری :

شپش سر و شپش بدن از راه تماس نزدیک فرد آلوده به شپش به فرد سالم منتقل می شود . تماس نزدیک شامل تماس مکرر سر فرد الوده با افراد دیگر و استفاده از وسایل فرد آلوده مانند : کلاه ، شال گردن، شانه ، برس مو، روسری و یا مقنعه .

در آلودگی با شپش عانه تخم ها به موهای ناحیه تناسلی و اطراف مقعد می چسبد و غالبا در نقاط دیگری از بدن مانند ریش ،سبیل، مژه ، زیر بغل و گاهی اوقات سینه یافت می شود و به ندرت روی سر مشاهده می گردد .

بطور کلی شپش در مکان هایی که افراد زیادی با هم زندگی می کنند مثل سربازخانه ها ? زندانها و … همچنین در افرادی که به ندرت لباس خود را عوض کرده و می شویند بیشتر پیدا می شود .

تشخیص : آلودگی شپش سر و بدن به وسیله یافتن شپش یا تخم شپش (رشک) در ناحیه آلوده مشخص می گردد .

-مورد مشکوک :وجود خارش در ناحیه سر و تن در جامعه آلوده به شپش .

2-مورد احتمالی:
الف-وجود ضایعات به صورت خراش جلدی و وجود غدد لنفاوی متورم در پشت گوش وگردن و مشاهده رشک در نواحی مودار مربوطه(در آلودگی به شپش سر) .

ب-وجود خراشهای موازی روی شانه بین دو کتف و مشاهده رشک در نواحی مودار مربوطه .

3-مورد قطعی:وجود رشک و شپش به همراه مشخصات بالینی توصیف شده .

عوارض آ لودگی به شپش تن

1- خارش شدید .

2-پوسته پوسته شدن و ضخیم شدن پوست در اثر خاراندن .

3-شپش تن ناقل بیماریهایی همچون تیفوس همه گیر ، تب راجعه همه گیر و تب خندق می باشد .

توجه:مهمترین عارضه شپش خاراندن شدید می باشد که فرد را پریشان بیخواب وخسته میکند و منجر به افت تحصیلی دانش آموزان می شود .

اهمیت پزشکی شپش سر

شپش سر از نظر بالینی بیماری زرد زخم را انتقال می دهد خارش مهمترین عارضه ابتلا به شپش می باشد به دنبال خارش زرد زخم ایجاد می شود و به دنبال آن تورم غدد لنفاوی پشت گوش ایجاد میشود باکتری زرد زخم با غذا توسط شپش خورده می شود و بدون تغییر با مدفوع شپش دفع می شود.

پیشگیری :

مهمترین راه پیشگیری از سرایت بیماری از بین بردن شپش است که با رعایت نکات زیر می توان از ابتلا به شپش جلوگیری کرد .

1. تعویض مرتب لباسها (مخصوصا لباس زیر)

2. اتو کردن لباس (مخصوصا درز لباس)

3. شستن لباس در حرارت بیش از 60 درجه سانتی گراد

4. خشک کردن لباس در افتاب

5. استحمام مرتب وتمیز نگه داشتن موی سر و بدن

درمان شپش :

1. جدا کردن رشک (تخم) و شپش بوسیله یک شانه دندانه ریز و نزدیک به هم

2-1-درمان شپش سر

ابتدا موها را با آب مرطوب کنید سپس با شامپوی 1 درصد پرمترین کاملا” موها را آ غشته نمایید لازم است شامپو به کف سر و ساقه موها مالیده و موها ماساژ داده شود شامپو ده دقیقه روی سر بماند سپس با آب فراوان بشویید.علاوه بر استفاده از شامپو ، رشک زدایی (جدا کردن تخم های شپش از موها)باید انجام شود موها را با حوله مرطوب و آغشته به سرکه به مدت 30 دقیقه مرطوب کنید سپس با شانه دندانه ریز    آغشته به سرکه موهای سر را شانه کنید به این ترتیب رشکها از مو جدا خواهند شد.

شپش تن  لوسیون پرمترین باید روی پوست بدن مالیده شود (علاوه بر آن استحمام منظم و شستشوی لباسها در ماشین رختشوئی تاثیر بسزائی در بهبود بیماری دارد) .

شپش عانه :حذف موها تنها راه ساده و موثر درمان می باشد علاوه بر آن استفاده از شامپو یا کرم پرمترین ضروری است

3. درمان دسته جمعی و همزمان افراد مبتلا

توجه : آغشته کردن موی سر به سرکه بعد از شستشو با شامپو پرمترین و قبل از استفاده از شانه دندانه ریز می تواند در جداسازی رشک (تخم) کمک کننده باشد .

با رعایت بهداشت فردی مانند تمیز نگه داشتن موی سر و بدن و عوض کردن مرتب لباسها از ابتلا به شپش در امان باشید

چند نکته دیگر:

1-·پس از درمان ، برداشتن رشک ها نه برای ادامه درمان و نه برای کنترل بیماری ضرورتی ندارد. در عین حال برای بسیاری این مسئله از نظر ظاهر مهم بوده و یا ممکن است مشکلاتی را در مدرسه ایجاد کند. بنابراین چاره ای نخواهد بود بجز جدا کردن رشک ها با ناخن یا استفاده کردن از شانه های دندانه ریز. به هر حال به عنوان یک قاعده کلی ، اگر در فاصله کمتر از 4 سانتی متری پوست سر ، تخم شپش رویت نشود، بیماری درمان شده تلقی می شود و رشک های موجود روی موها با فاصله بیش از 4 سانتی متر، اهمیتی از نظر انتقال بیماری ندارند.

2-·شپش سر برخلاف شپش تنه ، ناقل هیچ بیماری دیگری نیست و از این بابت نگرانی وجود ندارد

3-·به خاطر داشته باشید اگر پس از دوبار درمان مجددا به شپش سر مبتلا شدید ، این بدان معنی است که فرد مبتلای درمان نشده ای در نزدیکی شما وجود دارد. بهر حال با ابتلای مجدد، دو دوره درمان مجدد هم لازمست .

4-·طول مو، جنس ، سن و رنگ مو تاثیری در انتقال شپش نداشته ، شامپو کردن معمولی باعث از بین رفتن یا پیشگیری از آن نمی شود و شستشو با سرکه هم تاثیری ندارد.

تذکر بسیار مهم:

1-شپش بیماری است که باید افرادی که در محلهای عمومی زندگی میکنند همزمان اقدامات درمانی را انجام دهند.

2- این انگل خیلی سریع به داروهای موجود مقاوم میشود به همین دلیل درمان همزمان و کامل باید جدی گرفته شود.

3-حیوانات خانگی به عنوان مخزن شپش میتواند مطرح میباشد لذا از نگهداری آنها جداًاجتناب کنید مگر توان اقتصادی ، زمانی و ..نگهداری از حیوانات را داشته باشید.

پاسخ دهید