معماری
گیاهان آکواریومی

گیاهان دارویی (ضد سرطان و بیماری) لیست کامل

گیاهان دارویی

تاریخچه ای ازطب گیاهی در ایران و جهان

در دوران هخامنشی طب گیاهی در ایران گسترش چشم گیری داشت و علاوه بر تجربیاتی که در کشور به دست آمده بود، از یافته های یونانیان هم استفاده می شد. پس از ظهور اسلام و افزایش شوق آموختن در ایرانیان، دانش طب گیاهی نیز پیشرفت چشمگیری یافت. به عنوان مثال درکتاب“قانون”ابن سینا پزشک عالی قدر اسلامی که در عالم پزشکی شهرت جهانی دارد، بسیاری از گیاهان دارویی و نسخه های طبیعی آورده شده است و این کتاب نزدیک به چهارصد سال در دانشکده های پزشکی اروپا تدریس می شد. در اوایل قرن بیستم پیشرفت علم شیمی منجر به توسعه صنعت داروسازی و تهیه داروهای شیمیایی گشت و از آن زمان به بعد هر روزه داروهای شیمیایی جدیدی به وسیله دانشمندان ساخته و به بازار عرضه می شود.

گیاهان آکواریومی

فراورده های طبیعی به ویژه هزاران سال است که برای درمان بیماری های گوناگون استفاده می شوند. استفاده از گیاهان خاکی به عنوان دارو از زمان های قدیم در مصر، چین، هند و یونان رایج بوده و ماده موثره تعداد زیادی از داروهای امروزی نیز از آنها مشتق شده است. اولین نویسندگان 2600 سال قبل از میلاد مسیح استفاده از گیاهان را به عنوان مصرف دارویی گزارش کرده اند (Samuelson, 1994).

Eberspapyrusبزرگترین داروساز مشهور مصری بیش از 700 دارو را به ثبت رسانده و تاریخچه داروهای گیاهی مصر را از 1500 سال قبل از میلاد مسیح به ثبت رسانده است، همچنینMateriaMedicaچینی بیش از 600 گیاه دارویی را توصیف و اولین گزارشات خود را حدود 1100 سال قبل از میلاد مسیح به ثبت رسانده است (Cragg, 1993).

 

2-1- 2- گیاهان دارویی و درمان سرطان ها

از زمان های قبل گیاهان برای التیام دردها حائز اهمیت بوده اند و امروزه هم در درمان بسیاری از بیماری ها بر روی نقش و توانایی التیام بخشی و خواص درمانی گیاهان تکیه می شود (Larkin, 1983; Saxe, 1978).

گیاهان دارویی نقشحیاتی در پیشگیری و درمان سرطان [1] ها دارند. با پیشرفت آگاهی ها در علم مولکولی و تکنیک های جداسازی و توضیح ساختارها ضد سرطان [2] های گیاهی که تاثیر درمانی آنها به وسیله جلوگیری از فعال سازی آنزیم ها و هورمون های سرطانی است، شناسایی شدند.از اثرات دیگر این آنتی کنسرهای گیاهی می توان به تحریک، تعمیر و بازسازی مکانیسمDNA، تحریک تولید آنزیم های حفاظتی، تحریک عمل آنتی اکسیدان ها و افزایش ایمنی بدن اشاره کرد (Sakarkar & Deshmukh, 2011).

مطابق با آمار منتشر شده از سازمان سلامت جهانی [3] 80% از مردمانی که در روستاها زندگی می کنند به گیاهان دارویی به عنوان سیستم اولیه برای مراقبت از سلامتی خود وابسته اند. آنتی کنسرهای درمانی که به صورت مصنوعی [4] ساخته می شوند، به دلیل فاکتور هزینه و قیمت برای مردم عادی قابل استفاده نیستند. گیاهان دارویی نقش حیاتی در پیشگیری و درمان کنسرها دارند و همچینین گیاهان دارویی معمولا در دسترس بوده و اقتصادی هستند. تعداد بسیاری از تحقیقات مربوط به داروها در کشورهایی با تکنولوژی های پیشرفته مانند امریکا، آلمان، فرانسه، ژاپن و چین انجام می شود که به طور قابل چشمگیری کیفیت گیاهان دارویی را که در درمان سرطان ها استفاده می شوند، بهبود بخشیده اند (Larkin, 1983; Saxe, 1978).

بسیاری از گیاهان دارویی به وسیله افزایش عملکرد و دفع مسمومیت [5]، بدن را از ابتلا به سرطان محافظت می کنند. پاسخ های بیولوژی مشخص از گیاهان به دست آمده که از رشد سرطان بوسیله نوسان فعالیت هورمون ها و آنزیم های ویژه ای ممانعت می کند. بسیاری از گیاهان اثرات جانبی، سمی و خطرناک ناشی از مصرف داروهای شیمیایی و پرتو درمانی را کاهش می دهد. دانشمندان در سراسر دنیا بر روی نقش داروهای گیاهی جهت افزایش مصونیت سلول های بدن بر علیه سرطان متفق القول هستند (Larkin, 1983; Saxe, 1978).

همچنین گیاهان دارویی منابع قابل توجهی در داروهای مصنوعی و گیاهی هستند و شرکت های داروسازی بیشتر از 25000 گیاه برای تهیه داروهای ضد سرطان غربال کرده اند (Saxe, 1978). سرطان محصول اختلال در بدن می باشد، بنابراین گیاهان می توانند این اختلال ها را در بسیاری از سرطان ها اصلاح و کنترل کنند (Sakarkar & Deshmukh, 2011).

بعد از بیماری های قلبی عروقی دومین عاملی که موجب مرگ و میر انسانها در دنیا می شود سرطان، است (Kutluk, 1998; Turgay, 2005). در سرتاسر جهان حدود 10 میلیون نفر هر سال به ابتلا بیماری سرطانی تشخیص داده می شوند ( یعنی هر سال 10 میلیون نفر به بیماران سرطانی اضافه می شود). بیش از 6 میلیون نفر در اثر ابتلا به سرطان جان سپرده و بالغ بر 22 میلیون نفر در جهان از سرطان رنج می برند (Mann, 2004). بنابراین ترکیبات مشتق شده از گیاهان نقش پر اهمیتی را در توسعه تعداد زیادی از عوامل آنتی کنسر مفید درمانی ایفا می کنند (Kaur et al., 2011).

2-2- سرطان چیست؟

سرطان یک اصطلاح عمومی، که برای مجموعه ای از بیماری های خطرناک به کار می رود، اطلاق می شود که ممکن است در بخش های مختلفی از بدن تاثیر بگذارد. این بیماری ها به وسیله شکل گیری سریع و کنترل ناپذیر سلول های غیر عادی مشخص می شوند، که ممکن است برای تشکیل یک تومور [6] یا غده با هم یک توده را تشکیل داده و موجب رشد غیرطبیعی در قسمت های دیگر بدن شوند. اگر این پروسه متوقف نشود، ممکن است تا زمانی که موجب مرگ یک اندام شود، پیشرفت کند. سرطان بیماری هولناکی است، بنابراین هر راه حل کاربردی برای مبارزه با این بیماری برای سلامتی عمومی مهم و حائز اهمیت است. سرطان گروهی از بیماری هایی است که مشخصه آن رشد غیر طبیعی سلول می باشد. بیش از صد نوع مختلف سرطان وجود دارد، که به وسیله نوع سلول هایی که مبتلا می شوند، طبقه بندی می شود (Sharma et al., 2011).

شکل اصلی درمان سرطان در میان انسان ها اغلب به صورت جراحی [7]، رادیوتراپی و دارویی بر پایه شیمیایی است. عوامل درمان دارویی اغلب یک تسکین موقتی از علائم بیماری، طول عمر و گاهی بهبودی کامل را موجب می شوند. در سال های اخیر تلاش های بسیاری برای داروهای ضد سرطانی بالقوه به کار رفته است. تعداد زیادی از عوامل درمان دارویی بر علیه سرطان شناسایی و ساخته شده است اما اثرات جانبی زیادی دارند. یک داروی آنتی کنسر موفق باید سلول های سرطانی را بدون این که موجب آسیب شدید به سلول های طبیعی شود، آنها را بکشند و یا ناتوان سازد. این هدف برای محقق شدن مشکل و شاید هم غیر قابل ممکن باشد. و چرا یک بیمار سرطانی وقتی تحت درمان های شیمیایی قرار می گیرد به طور مکرر دچار عوارض جانبی ناشی از این داروها می شود (Tyler, 1994).

2-2-1- دلیل ایجاد سرطان چیست؟

علم طب جدید اغلب دلیل سرطان را تغییر در DNA می داند، که کنترل طبیعی تحت رشد سلولی، بلوغ و مرگ سلول را کاهش و یا از بین می برد. این تغییرات بیشتر در افرادی که از قبل زمینه ژنتیکی و یا در افرادی که به وسیله ویروس های خطرناکی مانند ویروس های کبدی که منجر به سرطان کبد [8] می شود و یا ویروس HIV آلوده هستند، اتفاق می افتند. علیرغم گرایش و یا پیش زمینه های ژنتیکی و یا عوامل ویروسی که ممکن است، ریسک ابتلا به سرطان را ترغیب کند، اغلب در معرض عوامل شیمیایی سرطان زا شامل عواملی که در طبیعت یافت می شوند و یا پرتودرمانی شامل پرتوهای کیهانی و زمینی قرار گرفته اند، همچنین سیستم ایمنی ضعیف بدن که در از بین بردن سلول های سرطانی در همان مراحل اولیه ابتلا به سرطان ناتوان است، می تواند عوامل مضاعفی در بروز سرطان شود. ضعف ایمنی ممکن است سال ها بعد از مصرف مواد شیمیایی و یا در معرض پرتو درمانی قرارگرفتن، به وجود آید. فاکتورهای دیگر از قبیل سیگار، مصرف الکل، کافئین زیاد و دیگر داروها و تابش نور آفتاب می تواند موجب ضعف ایمنی بدن در برابر ابتلا به سرطان شود و به دنبال آن سلول های سرطانی تقسیم می شوند. مشخصه یک سلول سرطانی این است که حتی در شرایط درون شیشه ای [9] زنده می ماند و به تقسیم شدن ادامه می دهد، در حالی که سلول های نرمال و طبیعی بعد از 50-70 زایش و تقسیم، فرایند تقسیم شان متوقف و بعد از آن دستخوش مرگ (آپوپتوسیس [10]) می شوند. سلول های سرطانی به رشد خود ادامه داده و به نزدیک بافت هجوم برده و در نقاط دورتر بدن نیز آسیب وارد می کنند. متاستاز [11] یک جنبه کشنده و مهلک تولید سرطان است (McNutt, 1995).

2-2-1-1- مکانیسم سرطانی شدن سلول ها و ایجاد تومور

زمانی سرطان به بدن آسیب می رساند که سلول های آسیب دیده به شکل غیر قابل کنترلی تقسیم و یک بافت توده ای را که تومور نامیده می شود، ایجاد کنند. به غیر از سرطان خون که سرطان، مانع از عملکرد طبیعی خون به وسیله تقسیم غیر طبیعی سلول در خون می شود، تومورها قابلیت رشد داشته و در سیستم گوارشی [12]، عصبی [13] و … ایجاد اختلال می کنند. همچنین تومورها می توانند هورمون ترشح کنند و عملکرد بدن را تغییر دهند. تومورهایی که در یک مکان در بدن باقی می مانند و رشد محدودی دارند، تومورهای خوش خیم یا بی خطر در بدن هستند. تومورهای بدخیم در دو حالت تشکیل می شوند.

یک سلول سرطانی با استفاده از خون در سرتاسر بدن حرکت می کند و در یک پروسه به نام تهاجم [14] بافت سالم را تخریب می کند، سپس سلول تقسیم شده و رشد می کند و برای تغذیه خودش رگ های خونی جدید را می سازد که به این پروسه آنژیوژنسیس [15] گفته می شود. وقتی یک تومور به طور موفقیت آمیزی در دیگر قسمت های بدن پخش شده و رشد می کند، سپس به سمت دیگر بافت های سالم هجوم برده و آنها را تخریب می کند که به این پروسه متاستاز [16] (یعنی گسترش یافتن از یک نقطه به نقاط دیگر بدن) گفته می شود، که نتیجه این پروسه شرایط وخیم و خطرناک است که درمان آن بسیار مشکل خواهد بود. سرطان اثر و نتیجه نهایی سلول هایی است که به طور غیر قابل کنترل رشد کرده و نمی میرند. سلول های طبیعی در بدن مسیر رشدی، تقسیم و مرگ منظم را دنبال می کنند. زمانی که پروسه مرگ سلول که آپوپتوسیس [17] نامیده می شود از مسیر طبیعی خود خارج شود، سرطان تشکیل خواهد شد. برخلاف سلول های منظم و طبیعی سلول های سرطانی نمی میرند و در عوض به رشد و تقسیم خود ادامه می دهند که به ایجاد توده سلولی غیر طبیعی که رشد خارج از کنترل دارند، منجر خواهد شد (Sharma et al., 2011).

2-2-1-2- چرخه سلولی

در این چرخه سلول، پیشرفت طبیعی و نرمال سلول را از آغاز سیکل تقسیم برای تولید دو سلول یکسان دختری نشان داده شده است، این چرخه شامل چهار مرحله است.

فاز G1 [18]: شکاف اول، این مرحله فقط بعد از تقسیم، یعنی زمانی که سلول متابولیسم طبیعی را انجام و به افزایش اندازه و تکثیر ارگان ها می پردازد، اتفاق می افتد. بعضی از سلول ها در فاز G1 متوقف شده و در مرحله ای که G0 نامیده می شود، مانده و در تقسیمشان توقف اتفاق می افتد.

فاز S [19]: فاز سنتز، که تکثیر DNA در این مرحله اتفاق می افتد.

فاز G2 [20]: شکاف دوم، این فاز زمان مهیا شدن و آماده شدن سلول برای تقسیم را نشان می دهد.

فاز M [21]: فاز میتوز، زمانی که کروموزوم ها تکرار شده و با یکدیگر جور شده و تقسیم می شوند (پروفاز، پرومتافاز، متافاز، آنافاز و تلوفاز) و سلول به دو سلول دختری مشابه و همانند تقسیم می شود، که به آن سیتوکینیز [22] گفته می شود. به مجموع مراحل G1، S و G2 اینترفاز [23] می گویند.

به طور طبیعی، پیشرفت در چرخه سلولی به وسیله یک سری نقاط چک گر [24] کنترل می شود. نقاطی در چرخه سلولی که سلول ها را قبل از ورود به مرحله بعد از لحاظ این که شرایط مناسبی داشته باشند، چک می کنند (یعنی نقطه ای که سلول قبل از ورود به مرحله بعد باید در آن نقطه از لحاظ داشتن شرایط مناسب چک شود). در صورتی که یک سلول شرایط مناسبی نداشته باشد، در نقطه چک شدن متوقف و اجازه ورود به مرحله بعد را ندارد. سلولی که از حرکت و ورود آن به مرحله بعد جلوگیری شده است به تکثیر شدن با اشتباهات و خطاهای چشمگیر و معنی داری شروع می کند. نقاط چک گر اصلی در مراحل G1 و S وارد عمل می شوند که نقش آنها در این دو فاز این است که مطمئن شوند سلول برای شروع تکثیر و نسخه برداری DNA آماده باشد. سپس در مراحل G2 و M وارد عمل می شوند که مطمئن شوند DNA بدون اشتباه و خطاهای مهم و اساسی کپی شده باشد و همچنین در انتهای میتوز قبل از این که سلول های دختری تقسیم شوند، نیز برای اطمینان از این که تفکیف کروموزوم ها از هم صحیح صورت گرفته باشد، نیز وارد عمل می شوند.

بعضی از دلایل عمده برگشت سلول های سرطانی، مشکلاتی است که این نقاط چک گر ایجاد کرده و سلول را شناسایی نمی کنند، در نتیجه به سلول های سرطانی اجازه تقسیم داده می شود، در حالی که آنها شامل وضعیت غیر عادی هستند.

2-2-1-3- مکانیسم سرطان درمانی [25] (Sakarkar & Deshmukh, 2011).

درمان سرطان برعکس ابتلا و سرایت آن با سختی ها و مشکلات فراوانی همراه است. جایی که عوامل ایجاد کننده سرطان روی بدن، جز عوامل خارجی هستند، سلول های سرطان از خود بدن مشتق می شوند. درمانی که سلول های سرطانی را نشانه بگیرد، روی سلول های سالم بدن تاثیر خواهد گذاشت. بنابراین در بسیاری از درمان های سرطان روی خصوصیات سلول های سرطانی که با سلول های سالم متفاوت هستند، تکیه می شود. برای مثال زمانی که سلول سرطانی به سرعت و بدون وقفه تقسیم می شود، بعضی از تیمارهای سرطان، نسخه برداری و تکثیر DNA را نشانه می گیرند. اگر یک تیمار یک خطا و یا اشتباه کشنده و مهلک را در خط DNA تشخیص دهد، هر زمانی که این سلول بخواهد تقسیم شود، این سلول هایی که تقسیم شده اند اغلب بیشترین تاثیر را متحمل می شوند.

1-   ممانعت از تکثیر سلول سرطانی مستقیما به وسیله تحریک سلول های بیگانه خوار [26] درشت، افزایش فعالیت سلول های کشنده طبیعی.

2-   پیشرفت زائده سلول های سرطانی به وسیله افزایش تولید اینترفرون [27]، اینترلئوکین-2 [28] و ایمونوگلوبیولین [29] در سرم خون.

3-   ازبین بردن بافت مردگی [30] حاصل از تومور و جلوگیری آن از انتقال، پخش و گسترش به وسیله انسداد منبع خون بافت تومور.

4-   افزایش تعداد گلبولهای سفید [31] و پلاکت [32] خون.

5-   ترغیب تبدیل معکوس سلول های تومور به سلول های طبیعی.

6-   ترغیب سوخت و ساز و جلوگیری از سرطانی شدن [33] سلول های طبیعی.

7-   ترغیب اشتها [34]، بهبود کیفیت خواب، تسکین درد که برای سلامتی مفید هستند.

2-2-1-4- انواع سرطان ها

  1. سرطان های خون سیستم لنفاوی
  2. سرطان های پوست
  3. سرطان های سیستم گوارشی
  4. سرطان های سیستم ادراری
  5. سرطان های زنان شامل سرطان سینه، سرطان تخمدان و …
  6. سرطان های متفرقه مانند سرطان استخوان، سرطان تیروئید

2-2-1-5- فیتوکمیکال ها و گیاهانی با فعالیت آنتی کنسری

استفاده از گیاهان در درمان سرطان ها دارای تاریخچه طولانی است که بیش از 3000 گونه گیاهی که در درمان سرطان استفاده می شوند، گزارش شده اند. این مسئله که بالغ بر 60% عوامل مفید ضد سرطانی رایج از منابع طبیعی مانند گیاهان، موجودات زنده دریایی و میکرو ارگانیسم ها مشتق می شوند، بسیار حائز اهمیت است (Cragg, 2005). فیتوکمیکال [35] ها برای محافطت و ایمنی در برابر بسیاری از بیماری های مزمن مانند بیماری های قلبی عروقی [36]، چاقی [37]، دیابت [38] و انواع کنسرها پیشنهاد شدند، که برای حفاظت از ابتلا به سرطان با رژیم ضمنی از فیتوکیمیکال ها احتمال بروز سرطان تا 20% کاهش پیدا می یابد. ترکیباتی که مسئول خاصیت دارویی هستند، معمولا متابولیت های ثانویه هستند. فراورده های طبیعی گیاه نقش فعالی را در تولید تعداد قابل توجهی از ترکیبات دارویی در برنامه کشف داروها ایفا می کنند. اخیرا در گزارشات مطبوعات اعلام شده است که 49% از 877 ملکول های کوچک که به عنوان داروهای جدید در سال های 1981 و 2002 معرفی شده اند، یا کاملا از محصولات طبیعی حاصل شده اند و یا به صورت نیمه مصنوعی [39] و یا به طور مصنوعی بر پایه مدل های فراورده طبیعی به دست آمده اند (Kaur et al., 2011).

اجزای سازنده گیاهی در داروهای گیاهی برای درمان سرطان ها از گیاهان مشتق می شوند که در دستورالعمل ها و یا فرمول های مختلفی برای افزایش فعال سازی ایمنی [40] سلول های بدن مورد استفاده قرار می گیرند. این فرمول ها به بدن جهت مقابله با سرطان ها به طور موثر و کارآمدی کمک می کند و موجب کاهش اثرات جانبی سمی ناشی از شیمی درمانی [41] و پرتو درمانی [42]، که مراحل درمانی سرطان ها هستند، می گردد (Sakarkar & Deshmukh, 2011). در واقع مولکول های مشتق شده از منابع طبیعی که محصولات طبیعی [43] نامیده می شوند، شامل گیاهان و موجودات زنده دریایی و میکرو ارگانیسم ها نقش برجسته ای را در بهبود توسعه داروهای سنتی برای درمان اغلب بیماری های بشر دارند (Cragg, 2005).

گیاهان از زمان های بسیار قدیم برای درمان بیماری های گوناگون انسان مورد استفاده بوده اند. گیاهان با خاصیت زیستی خود موجب حفظ سلامتی و همچنین درمان بیماری ها هستند. بیش از 50% داروهای جدید که در درمان سرطان ها مورد استفاده قرار می گیرند، محصولات طبیعی هستند که قادر به کنترل سلول های سرطانی می باشند. بررسی های اخیر نشان می دهد که بیش از 60% درمان سرطان ها به وسیله ویتامین ها یا گیاهان انجام میشود (Madhuri, 2008; Sivalokanathan & Ilayara, 2005). این گیاهان بر علیه انواع مختلفی از تومورها یا سرطان ها از قبیل تومور بافت پیوندی، بافت لنفاوی و سرطان خون مورد استفاده هستند (Kaur et al., 2011).

جدول 2-1- آنتی کنسرهای گیاهی و ماده موثره آنها (Sakarkar & Deshmukh, 2011).

ماده موثره    نام رایج  خانواده   اسم گیاه شناسی ردیف

آلین-آلیسین   سیر  Liliaceae    Allium sativum     1

آلوین-آلوئه امودین الوئه ورا Liliaceae    Aloe vera   2

بروملین   آناناس    Bromeliaceae Ananas comosus    3

پلی ساکارید AR-4    گلپر Umbelliferae Angelica sinensis   4

آکتوجنینس میمون     Annonaceae  Annona species    5

پوتنت     باباآدم   Compositae  Arctium lappa,     6

اپی گالوکاتچین گالات چای  Theaceae    Camellia sinensis    7

وین کریستین-وین بلاستین  پروانش    Apocynaceae Catharanthus roseus  8

کورکومین-ترمرون    زردچوبه   Zinziberaceae Curcuma longa Linn. 9

گلیسیریزین    شیرین بیان    Leguminosae Glycyrrhiza glabra   10

گوسیپول   پنبه Malvaceae   Gossypium barbadense    11

پلی ساکارید آلفا/ بتا گلوکانس     قارچ Umbilicariaceae    Gyrophora esculenta 12

گلیکوزید-لیگنان    کتان Linaceae    Linum usitatissimum 13

تاکسول    سرخدار    Taxaceae    Taxus brevifolia    14

کوکورمین  زنجبیل     Zingiberaceae Zingiber officinale   15

گلیکوزید سینیگرین  خردل سیاه Brassicaceae  Brassica nigra 16

پدوفیلین-آستراگالین پدوفیلوم  Berberidaceae Podophyllum hexandrum   17

سولفوران  کلم  Brassicaceae  Brassica oleracea    18

لیکوپن-کروسین زعفران    Iridaceae    Crocus sativus 19

سیلی بینین    خارمریم       Silybum marianum  20

 

2-2-3- روش های درمان سرطان

زمانی که سرطان به وسیله متخصص تشخیص داده می شود، درمان معمولا شامل راه های مختلف جراحی، پرتودرمانی و شیمی درمانی می باشد، اما با این وجود این راه های درمانی مرگ و میر بالایی را در بیماران مبتلا موجب می شوند. ترکیبات طبیعی و تعدادی از ترکیبات ساختگی و مصنوعی می تواند موجب جلوگیری از سرطان، توقف و یا معکوس کردن پیشروی آن شوند. اگر چه تومورها به صورت سنتی و قدیمی با عوامل شیمیایی درمان می شدند، اما ورود ترکیباتی که از ایجاد تومورهای بدخیم [44] ممانعت کند، به عنوان یک گزینه جدید و رشته و علم نوظهور، پیشنهاد می شود (Mann, 2004). سرطان یک بیماری پیچیده است که به طور معمول با یک دامنه وسیعی از اثرات فزاینده هم در سطوح مولکولی و هم سلولی مرتبط می باشد. بنابراین بعید به نظر می رسد که پیشگیری از سرطان به صورت شیمیایی از قوانین و فرمولاسیون های ساده تبعیت کند. یک گفتار قدیمی “که همیشه پیشگیری بهتر از درمان است” به ویژه در مورد سرطان صادق است، جایی که درمان در صورتی که ممکن باشد، با میزان بالای سلول های سمی یا روند هجوم آنها، مرتبط می باشد. با توجه به درک و استدلال در حال توسعه و رشد محققین در مورد علت شناسی مولکولی سرطان، زمانی که میزان آسیب DNA محدود می گردد و یا احتمالا اصلاح و مرمت آن به وسیله جلوگیری از تکثیر نابهنجار سلول های سرطانی، افزایش می یابد، بنابراین در این روند سرطان کاهش خواهد یافت (Bertan, 2001).

محققین تقریبا 400 دارو، ویتامین ها، هورمون ها و دیگر عواملی که ممکن است به پیشگیری از سرطان کمک کند، را تشخیص داده اند. سرطان رشد غیر طبیعی سلول ها در بدن است که می تواند منجر به مرگ انسان شود. سلول های سرطانی معمولا به سلول های طبیعی هجوم برده و آنها را تخریب می کنند. سلول های سرطانی نتیجه عدم تعادل در بدن هستند و به وسیله تصحیح این تعادل ممکن است سرطان درمان شود (Estrogen & cancer website, 2006).

علی رغم پیشرفت های بزرگی که در زمینه آگاهی ها و درمان سرطان ها به دست آمده، هنوز هم یک راه درمان مطمئنی برای بهبودی و درمان تعدادی از سرطان ها گزارش نشده است. بنابراین عوامل حفاظتی طبیعی بر علیه سرطان اخیرا به مقدار زیادی نه تنها از طرف بیماران سرطانی، بلکه به طور شگفت آوری از طرف پزشکان نیز مورد توجه قرار گرفته است.

عامل اصلی ابتلا به سرطان دودهایی مثل سیگار، عدم تعادل در رژیم غذایی، هورمون ها و عفونت های مزمن [45] هستند، که به التهاب ها و دردهای مزمن منتهی می شوند (Ames & Gold, 1995).

سرطان سینه [46] رایج ترین نوع سرطان در خانم هاست که در جهان از هر 31 زن یک نفر به آن مبتلا می شود (Koduru, 2007). سرطان روده بزرگ [47] دومین سرطان رایج در جهان است و سرطان پروستات [48] به کرات در مردها تشخیص داده می شود. همچنین سرطان پوست با تشخیص 180000 مبتلا که 37000 نفر در جامعه آمریکا بر اثر ابتلا به این نوع سرطان جان خود را از دست می دهند (American Cancer Society, 1999).

2-2-3-1- تفاوت درمان شیمیایی و گیاهی

امروزه فراورده های طبیعی از گیاهان الگوی بهتری را برای طراحی پتانسیل عوامل درمانی نسبت به داروهای مصنوعی فراهم کرده است. سرطان تکثیر و مهاجرت بی رویه سلول ها است که از زمان های بسیار قدیم بشر را مبتلا می کرده است. درمان سرطان همیشه یک معما بوده است. بزرگترین عامل مرگ و میر هم در خانم ها و هم در آقایان سرطان گزارش شده است. سرطان یک تهدید عمومی برای سلامتی تمامی انسان ها محسوب می شود.

هر ساله حدود هفت میلیون عامل جدید برای سرطان شناسایی و حدود پنج میلیون نفر در اثر ابتلا به آن جان خود را از دست می دهند. آمارهای منتشر شده نشان می دهد که در حال حاضر در جهان چیزی حدود14 میلیون نفر از انسان ها به سرطان مبتلا هستند. در سال های اخیر تلاش های زیادی برای ترکیب دارو هایی که پتانسیل ضد سرطانی دارند، صورت گرفته است و به دنبال آن صدها عوامل دارویی شیمیایی که خاصیت ضد سرطانی دارند، نیز ساخته شده است. اما یک داروی ضد سرطانی باید در درجه اول بتواند سلول سرطانی را بدون این که آسیب زیادی به سلول های طبیعی وارد کند، کشته و یا ناتوان سازد. این معیار یا هدف مشکل و یا شاید غیر ممکن باشد و بیمار مبتلا به سرطان نباید دچار عوارض جانبی ناشی از مصرف آن دارو شود. در حالی که داروهای شیمیایی به طور نسبی موجب بهبود بسیاری شده و اشکال اصلاح شده داروهای مصنوعی به عنوان یک جنبه مهم مورد تحقیق و بررسی قرار گرفته اند. بنابراین نیاز به یک پیش ماده جدید و الگوی جدیدی برای طراحی پتانسیل عوامل درمان به وسیله داروهای شیمیایی وجود دارد. فراورده های طبیعی توانایی این را دارند که به عنوان الگو عمل کنند. گیاهان منحصر به فردترین منبع دارو برای اکثریت مردم دنیا هستند و فراورده های گیاهی حدود 25% نسخه های دارویی را تشکیل می دهند (Baldi et al., 2011)

هر شخص دارای سلول های سرطانی در بدن خود است. این سلول های سرطانی در آزمایش های استاندارد خود را نشان نمی دهند، تا زمانی که به مقدار چندین میلیارد سلول افزایش یابند. زمانی که پزشکان به اشخاص مبتلا به سرطان اعلام می کنند که دیگر در بدن آنها سلول سرطانی وجود ندارد، فقط به آن معناست که آزمایش ها دیگر قادر به ردیابی و پیدا کردن سلول های سرطانی نیستند، زیرا آن سلول ها به مقدار قابل ردیابی شدن در بدن وجود ندارند. سلول های سرطانی بین شش تا ده مرتبه در دوره زندگی یک انسان یافت می شوند.

زمانی که سیستم ایمنی بدن انسان قوی باشد، سلول های سرطانی از بین رفته و از ایجاد تومور سرطانی جلوگیری می شود. زمانی که شخص به بیماری سرطان مبتلا می شود، نشانه این است که شخص دارای کاستی های تغذیه ای شده است. این کاستی ها ممکن است منشا ژنتیکی، محیطی، غذاها و عواملی در شیوه زندگی باشد. برای غلبه بر کاستی های متعدد تغذیه ای، تغییر در رژیم غذایی شامل اضافه کردن بعضی مکمل های غذایی می تواند سیستم ایمنی بدن را تقویت کند.

شیمی درمانی ضمن آن که باعث مسموم کردن فوری سلول های سرطانی است که سریع رشد می کنند، سلول های سالم بدن در مغز استخوان و دیواده روده ها و غیره را که سریع رشد می کنند، را نیز از بین می برد و می تواند موجب ضایعه عضو بدن مانند کبد، کلیه ها، قلب و ریه گردد. پرتو درمانی ضمن آن که سلول های سرطانی را نابود می کند، سلول های سالم را نیز سوزانده، ضایع و تخریت می کند.

درمان اولیه با شیمی درمانی و پرتو درمای غالبا اندازه تومور را کاهش می دهد. با این وضعیت شیمی درمانی و پرتو درمانی طولانی مدت به نابودی بیشتر تومور منتهی نمی گردد. زمانی که بدن تحت تاثیر مسمومیت ناشی از شیمی درمانی و پرتو درمانی قرار می گیرد، سیستیم ایمنی در معرض خطر و نابودی واقع می شود. بنابراین شخص ممکن است مقاومت خود را در برابر انواع مختلف عفونت ها و پیچیدگی های ناشی از آن از دست بدهد. شیمی درمانی و پرتو درمانی می تواند باعث جهش ژنتیکی سلول های سرطانی گردد، مقاوم و پایدار شود. بنابراین بابود کردن آنها مشکل خواهد شد. جراحی می تواند باعث گسترش سلول های سرطانی به نقاط دیگر بدن شود.

2-2-3-2- سلول های سرطانی از چه موادی تغذیه می شوند؟

یک راه موثر مبارزه با سرطان، نرساندن غذا به سلول های سرطانی است. عدم رساندن مواد غذایی مورد نیاز سلول برای جلوگیری از افزایش و چند برابر شدن تعداد سلول هاست. قند موجب تغذیه سلول های سرطانی است. با قطع مصرف قند یک عامل مهم تامین غذا برای سلول های سرطانی متوقف می شود. جانشین های قند مانند NutraSweet(شیرینی مصنوعی است، یک افزودنی شیمیایی که بسیاری از مبتلایان به دیابت و افرادی که به سلامتی خود مبادرت می ورزند، از مصرف آن اجتناب می کنند). Equal (یک برند از شیرینی مصنوعی [49]، که از آسپارتام [50]، دکستروز [51] و مالتودکسترین [52] متشکل است) و … که از آسپارتام ساخته می شوند و زیان آورند. جانشین طبیعی بهتر، عسل است.

نمک سفره دارای افزودنی های شیمیایی است که سفید رنگ می باشد. جانشین بهتر نمک سفره، نمک حاصل از آب دریا است.

شیر موجب فعالیت درست و مناسب بدن به خصوص سیستم گوارش (معده و روده ها) مخاط می گردد. سلول های سرطانی از مخاط تغذیه می کنند. با قطع مصرف شیر و جانشین کردن آن با شیر سویا سلول های سرطانی در برابر بی تغذیه ای قرار می گیرند. سلول های سرطانی در محیط اسیدی مقاوم می شوند. رژیم مبتنی بر مصرف گوشت قرمز موجب اسیدی شدن محیط معده شده و بهتر آن است که گوشت ماهی و مرغ به جای گوشت گاو یا خوک مصرف شود. گوشت قرمز محتوی آنتی بیوتیک های دامی، هورمون های رشد و انگل است که تمام برای تمام افراد به ویژه مبتلایان به سرطان مضر خواهد بود. رژیم غذایی با 80% سبزی ها و میوه های تازه، حبوبات، دانه های نباتی و خشکبار بدن را در محیط قلیایی قرار می دهد. از غذاهای پخته شده شامل حبوبات، چیزی حدود 20% می تواند به بدن برسد. آنزیم های زنده موجود در آب سبزی های تازه به آسانی جذب شده و ظرف 15 دقیقه به سطوح سلولی رسیده، تا موجب رشد کافی سلول های سالم و تقویت آنها شود. برای به دست آوردن آنزیم های زنده به منظور ساختن سلول های سالم باید آب سبزی های تازه دو الی سه مرتبه در روز به صورت خام مصرف شود. آنزیم ها در حرارت 104 درجه فارنهایت (یا 40 درجه سانتی گراد) از بین می روند.

باید از نوشیدن قهوه، چای و خوردن شکلات زیاد که دارای کافئین هستند، اجتناب کرد. چای سبز جانشینی بهتر و دارای خواص ضد سرطانی است. بهترین نوشیدنی آب است. برای جلوگیری از ورود مواد سمی و فلزات سنگین در آب های لوله کشی به بدن، مصرف آب تصفیه شده یا فیلتر شده مناسب است. همچنین باید از نوشیدن آب های تقطیر شده، اجتناب کرد.

هضم پروتئین گوشت قرمز برای بدن سخت است و نیاز به مقدار زیادی آنزیم گوارشی دارد. گوشت هضم نشده که در روده ها باقی بماند، فاسد شده و موجب مسمومیت می گردد. دیواره سلول های سرطانی دارای پوشش پروتئین خشن است. با صرف نظر از خوردن گوشت قرمز یا کمتر خوردن آن آنزیم بیشتری برای حمله به دیواره های پروتئینی سلول سرطانی آزاد می گردد و به بدن امکان می دهد، سلول های سرطانی را از بین ببرد. بعضی از مکمل ها سیستم ایمنی بدن را بهبود می بخشند تا سلول های مبارزه کننده و کشنده خود بدن را برای از بین بردن سلول سرطانی تقویت کنند. این مکمل ها مانند IP-6 (اینوزیتول هگزا فسفات [53]، ماده ای شبیه ویتامین که در بسیاری از حیوانات و گیاهان، به ویژه در غلات، خشکبار و بقولات یافت می شود. همچنین این ماده می تواند در آزمایشگاه هم ساخته شود. از این ماده در درمان و پیشگیری از سرطان هایی مانند پروستات، سینه، روده بزرگ، کبد و خون استفاده می شود)، EFAs [54](اسیدهای چرب ضروری، که قسمت مهمی از تغذیه روزانه انسان از زمان تولد مرگ است)، مواد معدنی [55]، ویتامین ها [56] ، آنتی اکسیدان ها [57]، Essiac یا Essiac Teaکه به عنوان Flor Essence عرضه می شود. مخلوطی از گیاهان (شامل ریواس هندی [58]، ترشک [59]، علف چشمه [60]، شبدر چمنی [61]، آراقیطون یا بابا آدم [62] و … است که در درمان سرطان ها و دیگر بیماری ها مورد استفاده قرار می گیرد.

سلول های سرطانی در محیط حاوی اکسیژن توان ماندن ندارند. ورزش روزانه و تنفس عمیق باعث می شود که اکسیژن به لایه های سلولی برسد. اکسیژن درمانی روش دیگری برای از بین بردن سلول های سرطانی است.

مکمل های دیگر مانند ویتامین E، توان برنامه ریزی کشتن سلول یعنی روش معمولی خلاصی یافتن از سلول های آسیب دیده، غیر ضروری و غیر لازم بدن را دارند.

2-2-4- معرفی تعدادی از گیاهان و جز فعال آنها به عنوان آنتی کنسرهای طبیعی

گیاهان دارویی موجب سلامتی و انرژی بخشی بوده و همچنین بیماری های مختلفی مانند سرطان ها را بدون اینکه موجب مسمومیت شوند، بهبود می بخشد (Kaur et al., 2011).در دهه گذشته تحقیق روی فراورده هایی که پایه گیاهی داشته باشند، بسیار انجام شده که به تولید چندین ماده ضد سرطانی مهم با پایه گیاهی منجر شده است، که مهمترین آنها پاکلیتاگزول (تاگزول)، از گیاه Taxusbrevifolial سرخدار ریز،Podophyllotoxin از Podophyllumpettatuml و Camptothecin از Camptothecaacuminateمی باشد (Baldi et al., 2011). کشف پاکلیتاگزل [63] از پوست درخت Pacificyew با نام علمیTaxus brevifolia Nutt. از خانواده سرخدار [64]مدرک دیگری برای موفقیت در کشف داروهایی با فراورده گیاهی است. بخش های مختلف درخت T. brevifoliaو دیگر گونه های جنس تاگزوس (مانندT.canadensisوT. baccata) برای بسیاری از بیماری ها به غیر از سرطان مورد استفاده قرار می گیرند (Crag & Newmann, 2005). پاکلیتاگزلیک عامل فعال و بارزی در درمان سرطان تخمدان [65]، سرطان های پیشرفته سینه و سرطان ریه است.

اولین عوامل پیشرفت در درمان، استخراج وینکا الکالید [66]، وینبلاستین [67] و وینکریستین [68] از گل پروانش با نام علمی Catharanthus roseusاز خانوادهخرزهره [69]بود که دوران جدیدی از استفاده از مواد گیاهی به عنوان عوامل آنتی کنسرمعرفی شد. وین بلاستین و وین کریستین عمدتا در ترکیب با دیگر داروهای شیمیایی سرطان جهت درمان سرطان های مختلفی مانند خون [70]، بافت لنفاوی [71]، سرطان پیشرفته بیضه [72]، سینه [73] و ریه [74] مورد استفاده قرار می گیرند.

کامپتوتسین [75]ماده جداسازی شده از درخت زینتی چینی با نام علمی Camptotheca acuminate ازخانواده Nyssaceaeدر دهه 1970 مورد بررسی قرار گرفت، اما به دلیل سمیت شدید اندام های آن، آزمایش های بعدی روی این درخت متوقف گردید. توپوتکان [76] و ایرینوتکان [77] دو ماده مشتق شده نیمه مصنوعی از کامپتوتسین هستند، که برای درمان سرطان های تخمدان و ریه مورد استفاده قرار می گیرند (Creemer et al., 1996; Bertino, 1997).

اپی پدوفیلوتوکسین [78] یک ایزومر از پودوفیلوتوکسین [79] می باشد که به عنوان یک عامل ضد تومور [80] فعال از ریشه گونه های پودوفیلوم [81]شامل گونه های P.peltatumو P.emodi از خانواده زرشک [82] استخراج می شود. اتوپوساید [83] و تنیپوساید [84] از مشتقات نیمه سنتتیک اپی پدوفیلوتوکسین هستند که در درمان سرطان های لنفاوی، برونشیت [85] و بیضه مورد استفاده قرار می گیرد (Harvey, 1999).

هوموهارینگتونین [86] یکی دیگر از مشتقات گیاهی استخراج شده از درخت چینی با نام علمی   harringtoniaCephalotaxusاز خانوادهCephalotaxacea,می باشد که در درمان مورد استفاده قرار می گیرد (Itokawa et al., 2005).

کمبرتاستاتینس [87] از پوست درختی در افریقا با نام علمی Combretum caffrumاز خانوادهCombretaceaeجداسازی می شود. کمبرتاستاتینس ماده فعالی برای مقابله با سرطان های ریه، روده بزرگ و خون معرفی شده و پیش بینی شده است که این مولکول سمی ترینسلول مولکول گیاهی برای درمان سرطان است، که تا بحال استخراج گردیده (Ohsumi et al., 1998; Petit et al., 1987).

بتولینیک اسید [88] یک تری ترپن پنتاسیکلیک [89] یک متابولیت ثانویه که عمدتا از گونه های توس [90] یاغان از تیره توسکاسانان [91]می باشد (Cichewitz & Kouzi, 2004). بتولینیک اسید ماده است که از گونه های کنار [92] شاملZ. mauritiana، Z. rugosa و Z. oenopliaاستخراج شده و به طور انتخابی سمیت سلولی [93] بر علیه سلول های سرطان ملانوم [94] پوست را نشان می دهد.

سیلوسترول [95] اولین ماده استخراج شده از میوه Aglaila sylvestre از خانواده سنجد تلخ [96] می باشد. این ماده سمیت سلولی بر علیه سرطان های ریه و سینه را نشان می دهد (Pisha, 1995). گونه های پدوفیلوم شامل،P. peltatum(معروف به مهر گیاه [97] امریکایی یا مای اپل [98]، درختی از نوع زرشک) و P. emodiiاز شبه قاره هند تاریخچه و سابقه طولانی در درمان سرطان های پوست و زگیل [99] ها دارند.

ماده کامپتوتسین [100] جداسازی شده از Camptotheca acuminata از خانواده Nyssaceaمعروف به درخت شادی [101] در چین یک منبع امکان پذیر استروئیدی برای تولید کورتن یا کورتیزون [102] می باشد. شیره گیاهC.acuminateیکی از 1000 عصاره گیاهی بود که فعالیت ضد توموری آن مورد آزمایش قرار گرفت و اثر کارآمدی را نشان داد و کامپتوتسین به عنوان یک جز اصلی فعال از این درخت جداسازی گردید.

دیگر عامل مشتق شده گیاهی که در درمان سرطان ها مورد استفاده قرار می گیرد، هموهارینگتونین [103] جداسازی شده از درخت چینی با نام علمی Cephalotaxus harringtoniaاز خانوادهCephalotaxaceae و الیپتینیوم [104] یک مشتق از الیپتیسین [105] استخراج شده از گونه های چندین جنس از خانواده خرزهرهشاملBleekeria vitensis،یک گیاه دارویی معروف به فیجیان [106] خاصیت آنتی کنسری می باشد (Cragg et al., 2002).

گونه هایی از جنس Tabebuiaاز خانواده پیچ اناری [107] تاریخچه طولانی در منطقه آمازون برای درمان چندین بیماری شامل سیفلیس [108]، تب [109]، مالاریا [110]، عفونت های پوستی [111] و اختلالات معده [112]داشته اند. ادعای اثر درمانی برای سرطان در دهه 1960 به ویژه در برزیل آغاز گردید، که به فروش گسترده پوست ساقه و چوب تنه T. impetiginosa، T. rosea و T. serratifoliaدر تهیه غذاهای سالم تحت نام های مختلف منتهی شد، چرا که آنها دارای تعداد زیادی ترکیبات زیستی فعال [113] بودند.

خون اژدها [114] یک نام معروف برای شیره [115] چسبناک قرمز تیره رنگ است، که از Croton lechleri تولید می شود. این گیاه به عنوان یک داروی ضد التهابی [116]، ضد میکروبی [117] و ضد سرطان مورد استفاده قرار می گیرد (Pieters et al., 1993; Loped & Lopes, 2004). عصاره یا شیره خام گیاهانی مانند Colubrina macrocarpa، Hemiangium excelsum و Acacia pennatula فعالیت سمیت سلولی بر علیه سلول های تومور را نشان می دهند (Popoca & Aguilar, 1998).

در فلسطین و اسرائیل عصاره درختان Teucirum polium و Pistacia lentiscus برای درمان بیماری کبدی، زردی یا یرقان [118]، دیابت، مشکلات باروری و سرطان ها استفاده می شود (Howiriny & Sohaibani, 2005).

تعدادی از گونه های گون [119] برای درمان سرطان خون و ترغیب بهبود زخم [120] ها مورد استفاده هستند (Calis et al., 1997).

گیاه دارویی چینی با نام علمی Paris polyphylla به عنوان یک عامل ضد سرطان قوی، که می تواند به مقاومت دارویی غلبه کند، گزارش شده است.

Salvia officinalis معروف ترین گیاه درمان گر در خاورمیانه، که بسیاری از پیچیدگی های درمانی را برطرف و موجب سلامتی می گردد. گونه های Salviaاز خانواده نعناعیان [121] دارای اثرات ضد تومور معرفی شده اند (Liu & Shen, 2000). از لحاظ فیتوکمیکالی، تمام گیاهان دارای تعدادی آنتی اکسیدان [122] هستند که نقش حفاظت کنندگی در مقابل آسیب های پروکسیداتیو [123] سلولی دارند. Lantana camara دارای خواص دارویی بوده و به طور معمول خاصیت تب بری [124]، ضد میکروبی و ضد جهش [125] دارد (Fernanda & Daniela, 2005).

تاج ریزی Solanum nigrumگیاهمعروفی که به صورت وحشی در زمین های باز رشد فراونی داشته و به شکل سنتی مورد مصرف دارویی بوده است، چرا که این گیاه مدر [126] بوده و دارای اثر تب بری می باشد.

همچنین این گیاه برای مدت طولانی در طب شرقی برای درمان التهاب، آماس [127]، تورم سینه [128] و سرطان کبد [129] مورد استفاده بوده است (Lee & Lim, 2003).

Ginkgo biloba حاوی ماده Ginkgolide-B که بدن را در برابر سرطان محافظت می کند. در واقع این ماده به وسیله فعالیت منظم فاکتورهای فعال سازی پلاکت های خون، از رشد سرطان ممانعت می کند. تحقیقی که بر روی کارکنان ایستگاه هسته ای روسیه انجام شد، نشان داد که Ginkgo biloba از آسیب DNA در برابر تشعشعات هسته ای ایجاد می گردد، جلوگیری می کند (Tylor, 1994; Kleijnen & Knipschild, 1992). ریشه های گیاه Actinidia chinensisدر درمان سرطان مورد استفاده پزشکان چینی می باشد. این گیاه حاوی یک پلی ساکارید شناخته شده به نام ACPSR است که فعالیت آنتی کنسری داشته و ایمنی بدن را در برابر ابتلا به سرطان افزایش می دهد (The wealth of India journal, 1985).

Aloe vera حاوی ماده Aloe-emodin که سلول های بیگانه خوار درشت [130] را برای مبارزه با سرطان فعال می کند. همچنین آلوئه ورا حاوی ماده acemannan است که فعالیت ایمنی سلول ها را بر علیه سرطان افزایش می دهد (Pecere et al., 2000). آلوئه ورا به عنوان ممانعت کننده از متاستاز شناخته شده است (The American journal of dermatopathology, 2002).

چای سبز [131] Camellia sinensis حاوی پلی فیولیک [132] ها است که به عنوان موادی با فعالیت آنتی کنسری و ضد جهش ژنی [133] معرفی شده است. بسیاری از مدارک نشان می دهند که چای عامل حفاظتی بر علیه سرطان های معده و روده بزرگ دارد (Dreosti, 1996). مشخص شده است که ریسک ابتلا به سرطان در تعدادی از ارگان ها به وسیله مصرف چای سبز و سیاه و یا کاتچین [134] های اصلی آن کاهش یافته است. شیوع و میانگین عملکرد تومور در موش هایی که به طور شیمیایی سرطان روده بزرگ در آنها القا شده بود، زمانی که موش ها epigallocatechingallate – (-) را به عنوان جز سازنده و اصلی پلی فنولیک چای سبز دریافت کردند، کاهش معنی داری را نشان داد (Kim et al., 1994). عصاره چای سبز و سیاه به طور معنی داری از سنتز DNA سلول های سرطان خون و کبد جلوگیری می کند. همچنین گزارش شده است که چای سبز و سیاه حاوی فعالیت ضد قارچی، ضد باکتریایی و آنتی ویروس است. به علاوه از رشد سرطان به وسیله حذف رادیکال های آزاد در بدن ممانعت می کند. گالیت [135] های موجود در چای سبز بدن را از آسیب های ناشی از تشعشات مصون می دارند. نوشیدن منظم چای سبز بدن را در مقابل بسیاری از سرطان ها شامل سرطان مری [136]، کبد، معده و روده محافظت می کند. نوشیدن روزانه پنج گرم چای سبز از سنتز نیتروژن به عنوان یک ماده اصلی سرطان زا، ممانعت می کند.

سویا Glycine max منبع غنی از روی، سلنیوم، ویتامین های A، B1، B2، B12، C، D، E و K، آمینواسیدها، ایزوفلاون، ساپونین [137] ها و فیتوسترول [138] هاست. مطالعات نشان داده است که ایزوفلاون ها به وسیله تحریک تمایز سلولی، سلول های سرطانی را به سلول های طبیعی تبدیل می کنند. جنیستین [139] یکی از ایزوفلاون ها با غلظت بالا در محصولات سویا می باشد که برنامه ریزی مرگ سلول [140] را در سلول های سرطانی تحریک می کند. همچنین از تجمع پلاکت های خون به وسیله ممانعت از نقش بازدارندگی آنزیم تیروزین کیناز [141]، ممانعت به عمل می آورد. این نکته قابل ذکر است که تجمع پلاکت ها گسترش سرطان را تشویق می کند. مشاهده شده است که جنیستین سنتز DNA را در سلول های سرطانی مسدود می کند، بنابراین از رشد سرطان ممانعت می کند. به علاوه جنیستین از رشد هورمون های وابسته به سرطان های سینه و پروستات جلوگیری می نماید. مطالعات دیگر نشان داده است که جنیستین و دیگر ایزوفلاون ها به وسیله ممانعت از آنژیوژنسیس [142] (تشکیل رگ های خونی جدید) از رشد سرطان جلوگیری می کند. جنیستین ایمنی بدن را افزایش داده و دوره زنده ماندن را در بیماران مبتلا به سرطان معده و کبد طولانی تر می کند. یک مطالعه بالینی که توسط پزشکان چینی بر روی بیماران سرطانی شامل سرطان ها معده، ریه، سیستم لنفاوی و روده نشان داد که، بهبود کیفیت زندگی و عملکرد فیزیکی به وسیله افزایش اشتها، قوی تر شدن سیستم ایمنی بدن و کاهش اثرات سمی شیمی درمانی و پرتو درمانی به وسیله مصرف این ماده ایجاد می گردد (Kleijnen & Knipschild, 1992).

گیاه شیرین بیان [143] با نام علمی glabra Glycyrrhizaحدود 80% گلیکوزید تحت عنوان گلیسیرهیزین [144] می باشد. گلیسیرهیزین فعالیت دو آنزیمی که موجب تخریب پروستاگلندین [145] (یکی از ترکیبات لیپیدی که به طور آنزیمی از اسیدهای چرب مشتق می شوند، عملکردهای مهمی در بدن حیوانان دارد. حاوی 20 اتم کربن، شامل یک حلقه 5 کربنی) می شود، را کاهش می دهد. شیرین بیان خاصیت ضد عفونی و آنتی کنسری را نشان داده است. در آزمایشات و مطالعاتی که بر روی حیوانان ایجام شده است، شیرین بیان موجب توقف و یا رشد کند باکتری ها، قارچ ها و انگل های معینی شده است. ترکیبات شیمیایی مشتق شده از شیرین بیان فعالیت آنتی کنسری را در مطالعات حیوان ها و در کشت سلول های سرطانی انسان در شرایط آزمایشگاهی نشان داده است. همچنین شیرین بیان توانایی بهبود عملکرد سیستم ایمنی بدن را دارد (Ambasta, 2000).

جینسنگ [146] ginsengPanaxمی تواند احتمال بروز سرطان را در انسان ها کاهش دهد (Jeena et al., 1999). جینسنگ به وسیله اختلال در سنتز DNA سلول های سرطانی موجب ممانعت از رشد سلول های سرطانی می شود. جینسنگ دارای چندین مولفه فعال است. جز فعال اصلی در ریشه جینسنگ است که عضوی از خانواده 6 تری ترپن ساپونین [147] هاست که جینسنوزاید [148] نامیده می شود (Cragg et al., 1993). دیگر مولفه های فعال که ممکن است به کاهش بروز سرطان کمک کند شامل فلاونیدها، پلی ساکاریدها، پلی استیلن ها، روغن های ضروری [149]، فیتوسترول ها، آمینواسیدها، پپتیدها، ویتامین ها و مواد معدنی می باشد (Jeena et al., 1999). ginsengPanaxسلول های طبیعی کشته شده ای را که به وسیله شیمی درمانی و پرتودرمانی آسیب دیده اند، را احیا می کند. تحریک تولید سلول های بیگانه خوار درشت و آنتی بیوتیک ها را تشدید می کند. به نظر می رسد که جینسنگ بیشترین عامل محافظتی در سرطان های تخمدان، حنجره، پانکراس و معده و تاثیر کمتری در سرطان های سینه، گردن و مثانه را دارد (Ali & Shuaib, 1997).

بذر کتان [150] usitatissimumLinumحاوی مقادیر زیادی لیگناز [151] است. لیگنازهای این گیاه به مامالین لیگناز [152] (اینترولاکتون [153] و اینترودیول [154]) به وسیله تخمیر باکتری در روده تبدیل شده (Thompson et al., 1991) و سپس می توانند به عنوان یک استروژن فعالیت کنند. به نظر می رسد که مامالین لیگناز یک عامل ضد سرطان زا [155] باشد. متابولیت های لیگنان [156] (گروهی از ترکیبات شیمیایی یافت شده در گیاهان می باشند. لیگنان ها یکی از طبقه بندی های اصلی فیتوستروژن ها هستند که شبیه استروژن های شیمیایی بوده و به عنوان یک آنتی اکسیدان عمل می کنند) ساختاری مشابه استروژن ها ایجاد کرده و می توانند با گیرنده های استروژن ترکیب و از رشد استروژن های تحریک شده برای سرطان سینه ممانعت می کنند (Serraino & Thompson, 1992; Serraino & Thompson, 1991).

سیر [157] Allium sativum هزاران سال است که در درمان بیماری های مختلف مورد استفاده قرار می گیرد. هیپوکرتس [158] اولین کسی بود که سیر را جهت درمان سرطان ها پیشنهاد کرد. سیر از لحاظ بیولوژی دارای بیش از 100 نوع متابولیت ثانویه مفید است. این متابولیت ها شامل آلین [159]، آلیناز [160]، آلیسین [161]، اس- آلیل سیستین [162]، دی آلیل دی سولفاید [163]، دی آلیل تری سولفاید [164] و متیل آلیل تری سولفاید [165] می باشد. روغن سیر محتوی یک آمینواسید شناخته شده مانند آلین است که زمانی که پیازها یا سوخ های [166] سیر تحت فشار قرار می گیرند، به آلیسین تبدیل می شود. آلیسین ماده تشکیل دهنده چندین ترکیب سولفوری است که مسئولیت ایجاد بو، طعم و خاصیت دارویی سیر را بر عهده دارند (Charfenberg et al., 1990). اخیرا مطالعات حضور فلاونویدهای زیستی [167] نظیر کوارستین [168] و سیانیدین [169] که مسئول خاصیت آنتی اکسیدانی سیر هستند، را آشکار کرده اند. آجوان [170] یک ترکیب سولفوری شناخته شده در روغن سیر است که جهش های ژنی ممانعت می کند. روغن سیر به وسیله بازدارندگی در فعالیت آنزیم های لیپوکسی ژناز [171] و سیکلواکسی ژناز [172] از سرطان پروستات ممانعت می کند. سیر منبع غنی از سلنیوم است که به عنوان یک آنتی اکسیدان سلولی عمل می کند. دی آلیل تری سولفاید، دی آلیل دی سولفاید و اس- آلیل سیستین در سیر شناخته شده است که خاصیت ضد عوامل سرطانی دارد. دی آلیل تری سولفاید از متاستاز در سرطان ریه ممانعت می کند. سیر تاثیرات درمانی معنی داری در درمان سرطان روده و معده نشان داده است. در واقع رابطه معکوسی بین مصرف سیر و بروز ابتلا به سرطان معده گزارش شده است. Allium sativumاز رشد سلول های سرطانی به وسیله افزایش فعالیت سلول های کشنده طبیعی و بیگانه خوارهای درشت ممانعت می کند. همچنین سیر به وسیله ممانعت از چسبندگی سلول های سرطانی در حال گردش به رگ های خونی جلوگیری به عمل می آورد. عصاره سیر DNA را از آسیب های ناشی از عوامل سرطان زا محافظت می کند. موجب افزایش فعالیت آنزیم های رفع مسمومیت [173]، سرعت بخشیدن به دفع مواد شیمیایی سرطان زا و افزایش ایمنی بدن می گردد. مشخص شده است که عصاره سیر از رشد بسیاری از سرطان ها شامل سرطان سینه، مثانه، پوست، روده، معده و ریه ممانعت می کند (Milner, 1996). عصاره سیر اثرات جانبی ناشی از شیمی درمانی و پرتو درمانی را کاهش می دهد.

کلم با نام علمی Brassica oleracea ازخانواده Cruciferae گیاهی یک ساله و دوساله که دارای برگ های ناصاف و موج دار بوده و میوه آن بصورت خورجین، دراز و باریک می باشد. کلم خودرو و بومی سواحل انگلستان و مدیترانه است. واریته های مختلف کلم در سراسر دنیا به عنوان سبزی کشت می شود. کلم غنی از ویتامین A، B1، B2 و C می باشد. این گیاه حاوی آلکالوئیدهای سولفورافان، ایندول و ایزوتیوسیانات است که قسمت مورد استفاده ی دارویی آن ریشه و برگ های آن می باشد. از نظر خواص درمانی گیاه کلم محرک قوای جنسی، صاف کننده صدا، تسکین دهنده دردهای زانو، درد مفاصل، خواب آور، نیرو بخش بوده و ضماد برگ کلم خودرو و یا کشت شده که به صورت خرد شده برای تورم و آماس و تومورها و درد مفاصل استعمال می شود. برگ کلم خودرو به صورت خام یا پخته شده به هضم غذا و از بین بردن سموم موجود درکبد کمک می کند. مهمترین خواص دارویی گیاه کلم در درمان سرطان معده می باشد. این بیماری بر اثر ایجاد باکتری هلیکوباکتریپلوری و عدم تعادل در تقسیم سلولی که باعث ایجاد تومور می شود به وجود می آید. آلکالوئید سولفورافان با از بین بردن باکتری هلیکوباکتریپلوری که در معده باعث ایجاد زخم معده و سرطان معده می شوند، آن را درمان می کند (زرگری، 1371). سرطان معده عبارت‌ است‌ از رشد خارج از کنترل‌ سلول‌های‌ بدخیم‌ در معده‌ و از دسته سرطان‌هایی است که طی سالیان و به آرامی ‌رشد می‌کند، ولی قبل از اینکه سرطان به معنای واقعی ایجاد شود، تغییراتی در لایه‌های معده ایجاد می‌شود. متأسفانه در مراحل ابتدایی علائم چندانی دیده نمی‌شود و شاید به همین دلیل، سرطان معده در مراحل ابتدایی به سختی تشخیص داده می‌شود. عفونت با نوعی باکتری به نام هلیکو باکتر پیلوری نیز منجر به گاستریت (زخم و التهاب معده) مزمن می‌شود که معمولا در اکثر افراد موجب سرطان معده می شود. کشیدن سیگار، مصرف الکل و سابقه جراحی روی معده که قبلاً به منظور کنترل زخم انجام شده باشد، از دیگر دلایل ابتلا به این بیماری می باشد (Kunkel, 2003; Koppikar,2002).

گیاهان دارویی حاوی روغن های عطری، آلکالو ئیدها مواد پروتئینی، ملاونوئیدها و مواد لعاب دار است. گیاه کلم به عنوان یک گیاه مهم درصنایع دارویی مورد توجه قرار گرفته است. به علت وجود آلکالوئیدهای ارزشمند در پیکر رویشی و ریشه ی کلم در اکثر فارماکوپه ها، کلم به عنوان یک گیاه دارویی بسیار مهم معرفی و خواص آن نیز بیان شده است. این گیاه به علت دارا بودن آلکالوئیدهای مهم نظیرسولفورافان و ایزوتیوسیاتات که هر دو اثر آنتی نئوپلازی (ضد تومور) دارند، اهمیت خاصی در داروسازی داشته و حدود 30 سال است که دراین صنایع مورد استفاده قرار می گیرد. این مواد در شیمی درمانی برخی سرطان ها نیز کاربرد دارند (ایران نیوز). سولفورافان در بیماران سرطان معده سیستم دفاعی بدن را تقویت کرده و باکتری هلیکوباکتریپلوری را که باعث زخم معده و سرطان معده می شوند را ازبین برده و سرطان معده را درمان می کند. این گیاه در کشور های روسیه ، انگلستان و آلمان در سطح وسیع کاشته می شود (شبکه تحقیقات گیاهان دارویی).

زعفران با نام علمیCrocus SativusL از خانواده زنبقیان Iridaceae گیاهی علفی، چند ساله، بدون ساقه و پیازدار است. زعفران حاوی آلکالوئیدهای لیکوپن ، آلانین، کامفور و … بوده که قسمت مورد استفاده آن کلاله می باشد. از نظر خواص درمانی، گیاه زعفران برای دردهای عصبی، کم خوابی، تشنج، آسم، روماتیسم و دردهای لثه مورد استفاده قرار می گیرد. مهمترین خواص دارویی گیاه زعفران در درمان سرطان پروستات است. این بیماری بر اثر تغییرات هورمونی حاصله نظیر کم شدن مقدار آندرسترون و یا افزایش مقادیر سرمی استروژن، استرادیول و آندروژن به وجود می آید. آلکالوئید لیکوپن با کم کردن آندروژن ها منجر به آتروفی سلول های اپیتلیال آن شده و از تاثیر آندروژن بر روی بافت ها جلوگیری می کند و بدین ترتیب سرطان پروستات درمان می شود (قاسمی، 1381).

سرطان پروستات نوعی بیماری است که در آن سلول های بدخیم از بافت های پروستات منشا می گیرد و به طور نامنظم و فزاینده‌ای تکثیر و منجر به افزایش حجم در هر یک از اجزای سلولی غده پروستات می‌شود. سرطان پروستات دومین سرطان شایع بعد از سرطان ریه در میان مردان است. اطلاعات آماری و علائم بالینی میزان مرگ و میر ناشی از سرطان پروستات مبین سه طیف گسترده روند رشد این بیماری است. سرطان پروستات می‌تواند دارای رشد آهسته بوده و زمانی طولانی تا بروز علائم بالینی آن داشته باشد. در مواردی دیگر تومور به سرعت رشد کرده و تهاجم تومور به بافت‌های دیگر امکانپذیر می شود. در چنین مواردی مدت فاصله زمانی بین شروع بیماری و گسترش دامنه آن بسیار کوتاه است. ما بین این دو طیف رشد، تومورهایی وجود دارند که سرعت روند رشد آنها در حد متوسطی است. سرطان پروستات با نشانه‌های مرتبط با دفع ادرار و یا درد شکم تظاهر می‌کند. این نشانه‌ها با علائم بیماری های رایجی مانند عفونت و هیتروفی (بزرگی) خوش خیم پروستات [174] مشترک است. تحقیقات آماری و بالینی، روند بدخیمی بیماری سرطان پروستات را به سن، عوامل ژنتیکی، عوامل هورمونی و تغذیه ارتباط می دهند. این بیماری بر اثر تغییرات هورمونی حاصله نظیر کم شدن مقدار آندرسترون و یا افزایش مقادیر سرمی استروژن، استرادیول و آندروژن بوجود می آید. آلکالوئید لیکوپن با کم کردن آندروژن ها منجر به آتروفی سلولهای اپیتلیال آن شده و از تاثیر آندروژن بر روی بافت ها جلوگیری می کند و بدین ترتیب سرطان پروستات درمان می شود (قاسمی، 1381).

پروستات غده‌ای است كه در زیر مثانه قرار داشته و مجرای دفع ادرار را در بر گرفته است. این غده عضلانی به اندازه‌ یك گردو بوده و از طریق ترشح مایعی به هنگام انزال، تغذیه اسپرم را بر عهده دارد. این غده فقط در آقایان مشاهده می‌گردد و عمدتاً آقایان تا قبل از بروز اختلالی در آن، از وجود این غده بی‌اطلاع هستند. از عوامل افزایش این بیماری میتوان به مصرف گوشت‌های حاوی اسید آراشیدونیك و گوشت‌های خام، رژیم‌های غذایی حاوی اسید آلفالینولنیك و یا وجود سطح بالای این ماده در خون و مصرف زیاد گوشت قرمز اشاره کرد. افزایش ادرار پی در پی سخت، جاری شدن ضعیف ادرار، عدم توانایی در ادرار، سوزش و ناتوانی جنسی از مهمترین علایم این بیماری است. دارو درمانی مطالعات آندوکرینی نشان داده که کم کردن آندروژن ها منجر به آتروفی سلول های اپیتلیال آن می‌شود و آندروژن در بیضه و غدد فوق کلیوی تولید شده و درمان های آندوکربنی به صورت زیر است: حذف منبع تولید آندروژی، مهار گونادوترپین هیپوفیز، کاهش ساخت آندروژن، جلوگیری از تأثیر آندروژن بر روی بافت ها، مصرف فلوتامید (اولکسین). داروهای خوراکی مهار کننده آندروژن، جدیدترین درمان دارویی کانسر پروستات است. هورمون آزاد کننده گونادوتروپین (آنالوگ های لوپرولید، گاسرلین استات) نیز گاهی در درمان بکار می‌رود. این عوامل ترشح یا عملکرد آندروژن ها را که سبب تحریک و رشد تومور است، مهار می‌کند (Lozano, 2000).

سرطان پروستات با استفاده از لیکوپن موجود در گیاه زعفران قابل درمان است. آلکالوئید لیکوپن با کم کردن آندروژن ها منجر به آتروفی سلول های اپیتلیال آن شده و از تاثیر آندروژن بر روی بافت ها جلوگیری می کند و بدین ترتیب سرطان پروستات درمان می شود (حسینی و همکاران، 1389).

2-2-4-1- تولید جز فعال گیاهان دارویی به وسیله کشت سلول [175]

تولید این ترکیبات از طریق کشت سلول گیاهی به صورت اقتصادی به وسیله استخراج از گیاهان سالم و عاری از بیماری کار آسانی نیست و ممکن است در هر گیاهی غلظت بسیار کمی از این مواد موثر موجود باشد. عوامل دیگری مانند سرعت رشد آهسته گیاهان به تجمع پیچیده این مواد، حساسیت به شرایط جغرافیایی و محیطی در سخت بودن این فرایند دخیل هستند. بنابراین روش های بیولوژیکی چاره بسیار خوبی برای تولید این ترکیبات محسوب می شوند.

پاکلیتاگزول [176] (تاگزول [177]) ، podophyllotoxin و camptothecin مواردی هستند که موجب بهبودی و درمان سرطان ها معرفی شده اند.مشکل عمده برای استخراج پاکلیتاگزول غلظت بسیار کم آن در پوست درخت T.brevifolia می باشد و این که، این درخت سرعت رشد پائینی دارد (Turgay & Sar, 2005). برای جداسازی یک کیلوگرم تاگزول از 10000 کیلوگرم پوست خشک،بایداز 3000 درخت T. brevifolia استخراج صورت بگیرد، درحالی که 2 گرم تاگزول برای درمان یک بیمار مورد نیاز است و از طرف دیگر متابولیتهای ثانویه [178]از قبیل Camtothecin فقط بعد از سن معینی و یا در گیاه بالغ تجمع می یابند. برای غلبه بر این موانع، صنعت به روشهای دیگری برای تولید مواد یکنواخت در سرتاسر جهان نیاز دارد. تکنولوژی کشت سلول های گیاهی بدون شک می تواند یک راه حل مناسب برای این مشکلات باشد. اگر چه قبل از استفاده از این تکنولوژی هزینه تولید باید با تقاضا قابل توجیه باشد. برای تجاری کردن،ابتدا باید به ابعاد اقتصادی و توسعه تکنیک های عملی تولید زیستی، همچنین طراحی عمل واکنش مناسب و بهره برداری برای تولید متابولیت های ثانویه در ارقام مختلفی جهت تولید داروهایی که از گیاهان مشتق شده اند،توجه نمود.

Taxus brevifolia سرخدار برگ ریز [179] بومی شمال امریکا، از نظر اندازه کوچک تا متوسط، همیشه سبز، ارتفاع 10 تا15 متر و تنه ایی با قطر بیش از 50 سانتی متر دارد که در بعضی نمونه ها در پارکها و مناطق حفاظت شده ممکن است ارتفاع درخت به 29 متر هم برسد. این درخت رشد به شدت کندی دارد و به پوسیدگی حساس است که از داخل شروع به پوسیدگی می کند و فرم تو خالی پیدا می کند. بنابراین تعیین سن درخت به وسیله شماردن حلقه ها مشکل و یا غیر ممکن است. این درخت پوستی به نازک فلسی و به رنگ قهوه ای دارد.

کشف و استخراج پاکیلتاگزول از پوست درخت t.brevifoliapacific yew و معرفی آن در درمان سرطان ها دانشمندان را برای تحقیق در مورد جرء اصلی و مواد موثره در دیگر گونه های taxus در سرتاسر جهان مستعدتر کرده است . بنابراین جنس taxus در میان جنسهای دیگر مطالعات بیشتری را در این رابطه نیاز دارد. استخراج تعداد زیادی از تاگزوئیدها [180] به خوبی لیگنان ها [181]، فلانوئیدها [182]، استروئیدها [183] و قندهای مشتق شده از قسمتهای متفاوت گونه های مختلف taxus گزارش شده است (Pujol et al., 2007).

هیچ ترکیب فعال زنده ای بیشتر از 30 سال گذشته به اندازه پاکیلتاگزول مورد توجه عمومی قرار نگرفته. این ماده تاگزان مرکب است که از پوست درخت T.brevifolia جدا سازی می شود (Kovacs et al., 2007).

فعالیت سیتوتوکسیکی ( کیفیت سلول برای از بین بردن سمیت) از شیره درخت در ابتدا در سال 1963 گزارش شد و سپس پاکیلتاگزول در شرایط درون سلولی بر علیه سرطان خون در موش در سال 1966 کشف شد (kingston.2007). و این ساختار در سال 1971 توصیف و شرح داده شد (wani et al, 1971).

سرطان بیماری جسم، روح و روان است. داشتن روحیه مثبت و پیکارجو به شخص مبارزه کننده با سرطان کمک می کند، تا به بقای خود ادامه دهد. خشم و عدم بخشش و تند خویی بدن را در برابر محیط پر تنشی قرار می دهد. بیاموزیم که روحیه ای توام با عشق و بخشندگی داشته باشیم. بیاموزیم که همواره حالت آرامش و دلی آرام داشته و از زندگی لذت ببریم.

پاسخ دهید