خون گیری از کف پای نوزاد

نمونه گیری باید زمانی صورت گیرد که حداقل ۷۲ ساعت از تولد نوزاد گذشته باشد بهترین زمان نمونه گیری ۳ تا ۵ روز میباشد و در نوزادانی که بعد از ۲۸ روزگی مراجعه میکنند بایستی علاوه بر نمونه گیری از پاشنه پا جهت انجام آزمایش سرمی ارجاع داده شوند.
نکته :  بیماری های مثل سرما خوردگی، تب ناشی از تزریق واکسن و… که منجر به بستری شدن در بیمارستان نمی شود، مانع از انجام نمونه گیری نمی شوند.
نکته :  جهت نمونه گیری نیاز به ناشتا بودن نوزاد نیست. در واقع هیچگونه آمادگی خاصی برای انجام آزمایش غربالگری وجود ندارد.  در عمل دیده شده است که وقتی نوزاد تازه شیر خورده و سیر است نمونه گیری راحت تر انجام شده و پاشنه پا بهتر خون می دهد.

در صورتی که نوزاد از نظر ظاهری دارای پوست زردرنگ یا سفیدی چشم متمایل به زرد باشد بهتر است ابتدا آزمایش بیلی روبین انجام شود زیرا بیلی روبین بالای ۱۶ mg/dl باعث میشود که جواب آزمایش TSH پاشنه پا منفی کاذب و جواب آزمایش G6PD مثبت کاذب شود.

در نوزادانی که هماتوکریت آنها بیشتر از ۶۰ باشد و به سختی از آنها نمونه پاشنه پا گرفته شود جواب آزمایش TSH پاشنه پا منفی کاذب و جواب آزمایش G6PD مثبت کاذب میشود. (این نوزادان معمولا از نظر ظاهری پوست برافروخته دارند)

نوزادانی که دارای شرایط خاص هستند (نوزاد نارس ، وزن کمتر از ۲۵۰۰ گرم، وزن بیش از ۴۰۰۰ گرم، دوقلوو یا چند قلو، دارای سابقه بستری در بیمارستان، تعویض و یا دریافت خون و سابقه مصرف داروهای خاص) بایستی دو بار نمونه گیری شوند و نمونه دوم یک هفته بعد از نمونه گیری اولیه انجام شود. در موارد نمونه گیری مجدد برای شماره فیلتر دوم شماره فیلتر اول ممیز یک ثبت میشود (مثلا اگر شماره فیلتر نمونه اول ۲۵ بوده شماره فیلتر دوم ۱/۲۵ است )

در نوزادانی که پای آنها گچ گرفته شده است و یا سن آنها بیشتر از یک سال است که بیشتر آنها نوزادان تحت درمان PKU هستند بهتر است از نرمی بیرونی کف دست نمونه گرفته شود محل خون گیری از پاشنه پای راست یا چپ (قسمت های خارجی پاشنه پا) میباشد و اگر به هر دلیلی که امکان خون گیری از پاشنه پا وجود نداشته باشد، خون گیری از نرمه دست صورت می گیرد.

ب  : استاندارد بودن آزمایش :
کاغذ گاتری باید دارای مشخصات کامل شامل نام نوزاد ،نام مادر و سریال فرم شماره یک باشدو نیز فرم شماره یک بایستی بطور کامل و خوانا تکمیل شود و ممهور به مهر مرکز باشد.
۲-    جهت انجام آزمایش TSH سه دایره از ۵ دایره و برای  TSH ,PKU,G6PD پنج دایره کاغذ گاتری باید کاملا پر شود و قطر هر دایره نباید کمتر از ۵mm باشد.
۳-    به علت داشتن مایع میان بافتی از قطره خون اول نباید استفاده شود. پس از پاک کردن نمونه اول کاغذ فیلتر را به قطرات بعدی خون نزدیک کرده تا خون خود بخود جذب کاغذ شده و از پشت کاغذ نیز به خوبی دیده شود. از تماس دست با قسمت نمونه خون جداً خودداری شود.
تذکر مهم: در هر صورتی کـــــه نمونه گیری از محل لانست زده شده انجام نشد، از زدن لانست مجدد در همان محل بشدت خودداری و محل مناسب دیگری جهت نمونه گیری انتخاب شود.
نمونه های گرفته شده را جهت خشک شدن بایدحدود ۳ ساعت در دمای اتاق به دور از نور خورشید در راک مخصوص نگهداری کرد.
نمونه های خشک شده را نباید در یخچالی که حاوی مواد غذایی است نگهداری کرد، زیرا بوی مواد غذایی ویا هرگونه آلودگی کاغذ گاتری باعث مثبت کاذب PKU میشود.
جهت نگهداری نمونه در یخچال بایستی از کیسه های پلاستیکی زیپ کیپ استفاده شود.
نمونه های تهیه شده در مراکز نمونه گیری، نباید در معرض نور شدید خورشید، گرمای شدید و رطوبت قرار گیرند، از ایجاد چروک در کاغذ فیلتر اجتناب گردد و در پاکتهای مخصوص ظرف مدت کمتر از۷۲ ساعت توسط پست پیشتاز به آزمایشگاه غربالگری استان ارسال گردند .
اگر جواب آزمایش TSH نوبت اول ۹/۹-۵ باشد و  تا ۲۸ روزگی زمان کافی باشد، بایستی ظرف ۴۸ ساعت نوزاد مجددا فراخوان شده ونمونه گیری از پاشنه پای نوزاد بعمل آمده و بلافاصله به آزمایشگاه رفرانس ارسال گردد.
در صورتیکه نمونه گیری بار اول نامناسب باشد بایستی مشخصات نوزاد با علت عدم انجام آزمایش به محل نمونه گیری اعلام شود تا نمونه مجدد گرفته شود.
علل عدم انجام آزمایش عبارتند از :
چند قطره ای بودن DBS ( لکه خون خشک شده = DRY BLOOD SPOT )
قطر لکه خون کمتر از ۵ میلی متر باشد.
عدم خیس کردن کاغذ گاتری(لکه خون از دو طرف دیده نشود)
فاقد اطلاعات مندرج برروی فرم
گاتری خشک شده در معرض نور خورشید (DBS برروی کاغذ گاتری فیکس شده)
گاتری دارای گرد و غبار و مواد خارجی

ممکن است شما دوست داشته باشید بیشتر از نویسنده