معماری

آزمایش آرتریت روماتوئید

آرتریت روماتوئید (Rheumatoid Arthritis)

آرتریت روماتوئید (RA) یک بیماری مزمن کمپلکس ایمنی موضعی و جزء بیماریهای خودایمنی محسوب می شود. در بیماری آرتریت روماتوئید، بیشتر مفاصل انتهایی بدن، نظیر انگشتان دست و پا درگیر می شود و در صورت درمان نشدن، مفاصل بزرگتر بدن نیز مبتلا خواهند شد، و حتی در مراحل پیشرفته بیماری، احتمال بی حرکت شدن بدن شخص (immobilize) نیز وجود دارد.

میزان شیوع بیماری (Prevalence) آرتریت روماتوئید در میان جمعیت انسانی، یک در صد می باشد. این بیماری در زنها، ۳ برابر بیشتر از مردان، مشاهده می شود که علت آن، تفاوت الگوی هورمونی در زنها نسبت به مردان می باشد. در میان زنها نیز، ابتلا به این بیماری، بیشتر در دهه های سوم و چهارم (سنین ۳۰ و ۴۰ سالگی) زندگی اتفاق می افتد. این بیماری، جزء بیماریهای افزایش حساسیت تیپ ۳ (Type III) طبقه بندی می شود. در این بیماری، کمپلکس IgG و اتوآنتی بادی ضد آن (IgM) در سینوویوم (Synovium) مفاصل، رسوب کرده و با فعال کردن سیستم کمپلمان و به طبع آن ارتشاح (Infiltration) سلولهای التهابی، بخصوص نوتروفیلها و لنفوسیتهای T و B به محل، ضایعاتی را در مفاصل بوجود می آورد.

علائم بالینی

علائم بالینی بیماری آرتریت روماتوئید، شامل التهاب (Inflammation)، تورم (Swelling)، سفت شدن (Stiffness) و تجمع مایع در مفاصل و تخریب غضروف مفاصل می باشد.

اتیولوژی (علت شناسی)

تاکنون علت واقعی بیماری آرتریت روماتوئید شناخته نشده است. دانشمندان نظریه های مختلفی در مورد علت و چگونگی بوجود آمدن این بیماری ارائه کرده اند. در این میان، دو تا از نظریاتی که بیشتر مورد توجه قرار گرفته است، عبارتند از:

۱) عفونت های باکتریایی

۲) خود ایمنی بودن بیماری RA

عوامل مستعد کننده

۱) عامل ژنتیک

۲) عامل هورمونی

۳) عامل ویروسی

۴) عوامل تغذیه ای

آزمایش های متداول برای تشخیص بیماری آرتریت روماتوئید

۱- ظهور اتو آنتی بادی فاکتور روماتوئیدی RF

۲- اندازه گیری سرعت رسوب RBC که در این بیماران تقریباً با وخامت بیماری افزایش می یابد.

۳- ظهور و افزایش پروتئین C-reactive protein

۴- تغییرات مقدار اجزای کمپلمان (C4,C3)

۵- ظهور اتوآنتی بادیهای ضد هسته

تست RF به روش آگلوتیناسیون

اساس آزمایش RF تعیین وجود یا عدم وجود RF (آنتی بادی IgM) در سرم بیماران می باشد. برای انجام آزمایش مذکور، می توان از کیتی که بدین منظور، توسط شرکتهای مختلف تجاری ساخته می شود، استفاده کرد.

همانطور که قبلا گفته شد، اساس تمام آزمایشهای سرولوژی، واکنش آنتی بادی و آنتی ژن می باشد. بالطبع آزمایش RF نیز از این قاعده مستثنی نیست. همانطور که در تعریف RF گفته شد، RF یک اتوآنتی بادی از کلاس IgM علیه قسمت Fc آنتی بادی IgG خود شخص می باشد. بنابر این با استفاده از آنتی بادی IgG  می توان به جستجوی فاکتور روماتوئیدی در سرم بیماران پرداخت. اما باید توجه داشت که، واکنش IgG با RF کمپلکس قابل رویتی را ایجاد نمی کند. برای قابل رویت شدن کمپلکس و ایجاد واکنش آگلوتیناسیون، باید آنتی ژن (در اینجا آنتی بادی IgG) به یک ماده نامحلول متصل شود که این ماده نامحلول درگذشته، گلبول قرمز گوسفند بود، که به این روش، آزمایش روز – والر (Roze-waaler) می گفتند. ولی از آنجا که گلبول های قرمز، عمر کوتاهی دارند، امروزه روش دیگری متداول است به نام R.A-Latex که در آن ذره نامحلول مورد استفاده, ذرات لاتکس می باشد. این ذره نامحلول همچنین می تواند زغال و بنتونایت و… باشد که لاتکس از همه آنها هم, ارزانتر است و هم قابل دسترس تر .

نکته ها

۱) روش R.A-latex نسبت به روش Rose-waaler حساسیت بیشتری به RF دارد. به عبارت دیگر روش روز- والر بیشتر در بیماری آرتریت روماتوئید مثبت می شود، و مثبت کاذب کمتری دارد، ولی روش لاتکس ممکن است در بیماریی های دیگر ( RF با تیتر کمتر) نیز مثبت شود.

۲) اساس آزمایش RA-latex آگلوتیناسیون پاسیو معکوس Reveased Passive Agglutination)) می باشد.

آزمایش R.A-latex

نمونه های مورد آزمایش:

– از سرم تازه و شفاف استفاده شود.

– پلاسما غیر قابل استفاده است.

– سرمهای لیپمیک یا آلودگی های میکروبی ممکن است باعث جوابهای غلط شوند.

– نمونه ها را می توان تا۲۴ ساعت در یخچال و برای مدتهای طولانی در فریزر (C 20-) نگهداری نمود.

معرفهای موجود در کیت R.A-latex

معرف شماره ۱: تامپون برای رقیق کردن سرم ( به جای تامپون می توان از سرم فیزیولوژی استفاده کرد)

معرف شماره ۲: ذرات لاتکس که بر روی آنها IgGی انسانی و یا خرگوشی سوار شده است.

معرف شماره ۳: کنترل مثبت

معرف شماره ۴: کنترل منفی

آزمایش در دو مرحله کیفی و کمی انجام می شود کیفی برای وجود RF و کمی برای تعیین تیتر آن در سرم.

روش انجام آزمایش

الف) روش کیفی:

۱- یک میلی لیتر از تامپون را در لوله آزمایش ریخته و به آن ۵۰ میکرولیتر نمونه سرمی اضافه کنید. ( رقت ۱ به ۲۰) کنترل های مثبت و منفی نیاز به رقیق کردن ندارند.

۲- ۵۰ میکرولیتر از نمونه سرمی رقیق شده و یک قطره از کنترل های مثبت و منفی را بطور جداگانه در وسط دایره های ۱، ۲ و ۳ی اسلاید (اسلاید زمینه سیاه) قرار داده و یک قطره از سوسپاسیون لاتکس را در کنار آنها بچکانید.

۳- با استفاده از همزن پلاستیکی, قطرات را مخلوط نموده و در سطح دایره ها پخش نمایید.

۴- اسلاید را بطور دورانی در دست یا با استفاده از روتاتور به مدت ۲ دقیقه حرکت دهید.

۵- میزان آگلوتیناسیون را به این صورت گزارش کنید.

آلگوتیناسیون درشت + + +                                                   RF مثبت

آلگوتیناسیون متوسط ++                                                 RF مثبت متوسط

آلگوتیناسیون ریز +                                                              RF مثبت ضعیف

بدون آگلوتیناسیون ( سوسپانسیون یکنواخت                           RF   منفی

ب) روش کمی

۱- برای هر نمونه سرمی شش عدد لوله آزمایش را با شماره های ۱ تا ۶ علامت گذاری کنید.

۲- به همه لوله ها ۵۰ لاندا ( میکرولیتر) تامپون یا سرم فیزیولوژی می ریزیم ( بسته به نوع کیت این مقدار متغیر است).

۳- به لوله شماره ۱، ۵۰ لاند سرم بیمار را اضافه کنید. ( غلظت ۲/۱)

۴- ۵۰  لاندا از محلول لوله شماره ۱ را به لوله شماره ۲ اضافه کنید و بعد از مخلوط کردن این عمل  را برای لوله های دیگر بطور سریال تکرار نمائید. ( ۲ به ۳ و…).

۵- در آخر ۵۰ لاندا از لوله ی ۶ را بیرون بریزید.

با این روش غلظتهای مختلف از سرم ( ۲/۱و ۴/۱ و ۸/۱ و ۱۶/۱ و …) تهیه می شود.

۶- هر کدام از نمونه های دقیق شده را براساس روش کیفی بررسی کنید

۷- آخرین رقتی از سرم که واکنش اگلوتیناسیون در آن قابل مشاهده است به عنوان تیتر فاکتور روماتوئیدی (RF) گزارش می شود.

پاسخ دهید