معماری
نسترن

اثرات بیوشیمیایی و درمانی گیاه نسترن

بررسی نظام‌مند اثرات بیوشیمیایی و درمانی گیاه نسترن

گیاه نسترن با نام علمی Rosa canina و با نام‌های itburnu ,kοpek gulu در منطقه آذربایجان ایران و کشور ترکیه شناخته شده است که با طبیعت گرم و سرد در طب سنتی کاربرد زیادی دارد. این گیاه دارای ۸ گونه می‌باشد. رزا کانینا L درختچه‌ای از خانواده رز است که بومی اروپا، غرب آسیا و شمال شرقی آفریقا می‌باشد. گل نسترن مانند گل سرخ بوده و به رنگ‌های سفید، سرخ و صورتی است. میوه نسترن دارای ترکیبات مهمی شامل پکتین، تانن‌ها، اسیدهای آلی همچون اسید سیتریک و اسید مالیک، فلاوونوئیدها، کاروتنوئیدها (بتاکاروتن و لیکوپن)، اسانس‌ها، قندها و ویتامین‌ها می‌باشد که از مهم‌ترین ویتامین‌های موجود در آن ویتامین C (اسید آسکوربیک) است. همچنین از عمده اسید چرب‌های موجود در گیاه نسترن می‌توان به لینولئیک اسید، اولئیک اسید، استئاریک اسید و آرشیدونیک اسید اشاره نمود. به این ترتیب این گیاه به دلیل داشتن ترکیبات مختلف دارای اثرات آنتی‌اکسیدانی، آنتی‌موتاژنی و آنتی‌کارسینوژنیک، ضد درد، ضد التهاب، ضد اسهال، ملین، مدر، ضد کرم، مقوی اعصاب و پایین آورنده میزان قند خون می‌باشد. در حال حاضر عصاره گیاه نسترن به طور سنتی برای پیشگیری و درمان بیماری‌های مختلف در مدل‌های حیوانی و انسانی مورد استفاده قرار می‌گیرد که از جمله آنها می‌توان به دیابت، بواسیر، ورم مفاصل، روماتیسم، نقرس، سیاتیک، سنگ کیسه صفرا، سرماخوردگی و آنفلوآنزا اشاره نمود. امروزه تحقیقات متعددی در جهت بررسی گیاه نسترن صورت گرفته است که حاکی از تأیید اثرات بالینی آن می‌باشد.

گیاه نسترن

روش تحقیق:

بررسی حاضر مرور سیستمیک بر خواص بیوشیمیایی و درمانی گیاه نسترن می‌باشد و این اطلاعات از پایگاه‌های جست‌وجوی PubMed، ScienceDirect، Elsevier،SID ،MagIran و سایر بانک مقالات جمع‌آوری گردیده است.

 

بحث و نتیجه‌گیری:

بررسی‌ها نشان داده است که عصاره گیاه نسترن دارای خاصیت ضد دیابتی می‌باشد اما مکانیسم اثر آن در چگونگی کاهش قند خون تاکنون مشخص نشده است. طی مطالعاتی تأثیر عصاره هیدروالکلی گیاه نسترن را بر میزان فعالیت آنزیم‌های گلوکزیدازی روده‌ای (مالتاز و ساکاراز) تخلیص شده از روده رت مورد بررسی قرار دادیم. نتایج این بررسی نشان داد که عصاره نسترن دارای اثر مهاری بر عملکرد هر دو آنزیم مالتاز و ساکاراز می‌باشد که میزان این تأثیر وابسته به دز عصاره به کار رفته است، بنابراین با توجه به این بررسی کاهش فعالیت آنزیم‌های مالتاز و ساکاراز روده احتمالاً یکی از مکانیسم‌های دخیل در کاهش قند خون در افراد دیابتی توسط این گیاه محسوب می‌شود. علاوه بر آن تحقیقاتی مبنی بر تأثیر عصاره گیاه نسترن در درمان سنگ کلیه بر روی رت (موش صحرایی) انجام گرفت. نتایج حاصل از این بررسی نشان داد که مصرف مکمل عصاره نسترن موجب کاهش مقدار کلسیم کلیوی و ادراری، کاهش اندازه و تعداد سنگ‌های اگزالات کلسیم در کلیه، افزایش دفع سیترات بدون تغییر حجم، افزایش pH و یا افزایش غلظت اگزالات ادرار در مقایسه با گروه شاهد می‌گردد. با توجه به این نتایج رزا کانینا به عنوان عامل بازدارنده در برابر تشکیل سنگ کلیه اگزالات کلسیم محسوب می‌شود. برخی از مطالعات نیز حاکی از آن است که پودر متشکل از بذر و پوسته بذر نسترن، سطح پروتئین واکنش دهنده C (C-reactive) را در انسان کاهش می‌دهد که نشان دهنده اثرات ضد التهابی یا تغییردهنده ایمنی آن است. علاوه بر آن مطابق مطالعات انجام شده، داروی تهیه شده از این پودر در کاهش درد استئوآرتریت می‌تواند نقش مؤثری داشته باشد. نتایج برخی از بررسی‌ها نیز نشان‌دهنده اثرات ضد افسردگی نسترن می‌باشد اما هنوز به طور دقیق ماده مؤثر در آن مشخص نشده است. این مطالعه به منظور افزایش آگاهی محققان و تکنسین‌های آزمایشگاه بالینی در مورد خصوصیات بیوشیمیایی و درمانی گیاه نسترن انجام شد. چنانکه برداشت می‌شود زمینه گسترش تحقیقات بمنظور پی بردن به خواص بیوشیمیایی و درمانی اثرات مختلف این گیاه وجود دارد. امید است که با افزایش تحقیقات برروی این گیاه نتایج مفیدتری حاصل گردد.

 

علی گلچین۱*– پریسا کنگری۲

  • دانشجوی دکترای حرفه‌ای دامپزشکی- دانشگاه تبریز
  • دانشجوی کارشناسی ارشد بیوشیمی- مؤسسه آموزش عالی ربع رشیدی

 ماهنامه اخبار آزمایشگاه

منابع:

  1. گیاهان دارویی مورد استفاده در درمان بیماری‌های روماتولوژیک: یک مرور نظام‌مند، سعید کیان‌بخت، فصلنامه گیاهان دارویی سال یازدهم، دوره اول، ویژه نامه شماره هشت، زمستان ۱۳۹۰

۲٫Ghiorghita G, Antohe N, Rati V, Maftei DE. THE STUDY OF SOME PARAMETERS OF ROSA CANINA L. GENOTYPES FROM DIFFERENT NATIVE POPULATIONS AND FROM THE SAME POPULATION. Biologie vegetală. ۵۸, ۱: ۱۹-۲۷(۲۰۱۲)۴٫ Chrubasik C, 3.Roufogalis BD, Müller-Ladner U, Chrubasik. A Systematic Review on the Rosa canina Effect and Efficacy ProfilesPhytother. Res. 22, 725–۷۳۳ (۲۰۰۸)

  1. ۴. JafarI F, Khosravi M, Najafi Abedi A, Sahraei H, Ranjbaran M, Amooei N, Jalili C, Bagherpoor M. Assessment of the antidepressant effect of Rosa Canina L. petal extracts in miceby forced swimming stress model. Physiology and Pharmacology, 17 (2), 231-239(20133).
  2. Tayefi‐Nasrabadi H, Sadigh‐Eteghad S, Aghdam Z. The Effects of the Hydroalcohol Extract of Rosa canina L. Fruit on Experimentally Nephrolithiasic WistarRats.PHYTOTHERAPY RESEARCH Phytother. Res. 25: 78–۸۵ (۲۰۱۲).