شیرین‌ بیان (خواص و فواید،طرز استفاده و مضرات)

طرز استفاده از شیرین بیان برای پوست,ماسک شیرین بیان,طرز استفاده شیرین بیان برای لک صورت,پودر شیرین بیان برای پوست,ماسک شیرین بیان وماست,کرم شیرین بیان,طرز تهیه عصاره شیرین بیان,طرز تهیه کرم شیرین بیان,نحوه مصرف شیرین بیان,مضرات شیرین بیان,خواص شیرین بیان برای پوست,خواص شیرین بیان برای مو,عرق شیرین بیان,طبع شیرین بیان,شربت شیرین بیان,قرص شیرین بیان
شیرین‌بیان که به دو صورتِ Liquorice و licoriceاست ریشه‌ی گیاهِ گلیسریزا گلابرا است که یک طعم و مزه‌ی شیرین از آن استخراج می‌گردد. گیاهِ شیرین‌بیان از گونه‌ی حبوباتِ بومیِ چندین‌ ساله است که در اروپای جنوبی، هند و قسمت‌هایی از آسیا یافت می‌گردد. این گیاه از لحاظِ گیاه شناسی به بادیان، بادیانِ رومی یا رازیانه، که از منابعِ طعم‌دهندگانِ مشابه هستند، مربوط نمی‌گردد.

گیاهِ شیرین‌بیان اغلب به‌عنوانِ طعم‌دهنده‌ی تنباکو، به‌خصوص سیگارهای ترکیبیِ آمریکایی، استفاده می‌گردد. گیاهِ شیرین‌بیان به تنباکوها یک شیرینیِ طبیعی و طعمی متفاوت می‌بخشد و با ایجادِ گشادکننده‌های برونش که باعثِ باز شدنِ ریه‌ها می‌گردند استنشاقِ دودِ سیگار را آسان می‌سازند.

عصاره‌های شیرین‌بیان در پزشکی و همچنین در طبِ سنتی و گیاهی نیز کاربردهایی دارد. ممکن است مصرفِ بیش از حدِ شیرین‌بیان (بیش‌از 2 میلی‌گرم/ کیلوگرم/روز از گلیسیرریزین اسید، یکی از اجزای شیرین‌بیان) عوارضِ جانبی داشته باشد، و مصرفِ بیش‌از حدِ آن از لحاظِ کلینیکی در بیمارانِ مبتلا به ضعفِ غضلانی و هیپوکالمی مشکوک است.

شیرین بیان یک گیاه چند ساله است که ارتفاعِ آن تا یک متر می‌رسد و برگ‌های پَر مانندِ آن به بلندای 7- 15 سانتی‌متر (2.8- 5.9 اینچ) هستند و 9- 17 کاسبرگ دارد.

گل‌های این گیاه 0.8- 1.2 سانتی‌متر ( 1/3 – ½ اینچ) طول دارند و به رنگِ بنفشِ مایل به آبیِ روشن هستند، دارای گل‌آذین‌های شل هستند. میوه‌ی این گیاه به شکل یک غلافِ مستطیل شکل است با طولِ 2-3 سانتی‌متر (3/4- 1 1/6 اینچ) که چندین دانه در خود دارد. ریشه‌های این گیاه باریک است.

ترکیبات شیمیایی
عطر و بوی عصاره‌ی شیرین بیان از یک ترکیبِ پیچیده‌ای از اجزای تشکیل دهنده‌ی آن نشات می‌گیرد که آنتولِ آن بالای 3% از کلِ موادِ فرٌار است. بیشترِ شیرینیِ شیرین‌بیان از گلیسیرریزین می‌آید که مزه‌ی آن شیرین است، شیرینیِ آن تقریبا 30 تا 50 برابر بیشتر از شیرینیِ شکر است. مزه‌ی شیرینِ آن با شکر فرق می‌کند، ترشیِ آن کمتر است و ماندگاریِ بالاتری دارد.
glabrene ایزوفلاون و glabridin ایزوفلاونی که در ریشه‌ی شیرین بیان یافت می‌شود، فیتواستروژن هستند.

کاشت و برداشت
شیرین‌بیان در دره‌های عمیق با خاک‌های زهکشی‌شده و در زیر تابشِ نورِ خورشید رشد می‌کنند و در فصلِ پاییز و پس از گذشتِ دو یا سه سال از کاشتِ آن کشت می‌گردند. کشورهای تولیدکننده‌ی شیرین‌بیان شامل ایران، افغانستان، جمهوریِ خلقِ چین، پاکستان عراق، آذربایجان، ازبکستان، ترکمنستان و ترکیه می‌شوند.

تولیدکنندگانِ پیشروِ محصولاتِ شیرین‌بیان در سطحِ دنیا W&F Worldwide است که بیش از 70 درصدِ طعم‌دهنده‌های شیرین‌بیانِ سطحِ دنیا را به کاربران می‌فروشد.

شیرین‌بیان اغلب به‌عنوان یکی از طعم‌دهنده‌های تنباکو استفاده می‌گردد. به‌عنوان مثال، M&F Worldwide در سال 2011 گزارش کرد 63% از محصولاتِ شیرین‌بیانش را به صنعتِ تنباکو می‌فروشد؛

شیرین‌بیان به‌عنوانِ طعم‌دهنده‌ی تنباکو استفاده می‌شود؛ در آمریکا از شیرین‌بیان در تولیدِ سیگارهای ترکیبی، انفیه مرطوب، تنباکوی جویدنی، و تنباکوی لوله‌ای به‌عنوانِ عاملِ مرطوب‌کننده و طعم‌دهنده‌ی تنباکو استفاده می‌گردد.
در سال‌های اخیر، قسمتِ عمده‌ای از تنباکوی جهان در سیگارِ ترکیبیِ آمریکا به‌کار می‌رود ، و در گذشته درصدِ محصولاتِ شیرین‌بیانِ مورد استفاده در صنعتِ تنباکو بیشتر بود.
در سال 2005، WF Worldwide حدودِ 73 درصد از محصولاتِ شیرین‌بیانش را به صنعتِ تنباکو فروخت. مشاوره‌ی صورت‌گرفته با شرکتِ اسبقِ M&F Worldwide در سال 1975 اظهار داشت که فرض بر آن بود که بیش‌از 90 درصدِ کلِ عصاره‌ی شیرین‌بیان و مشتقاتِ آن در محصولاتِ تنباکو استفاده می‌گردند.

شیرین‌بیان به محصولاتِ تنباکو یک شیرینیِ طبیعی و یک طعمِ متفاوت می‌بخشد که با اجزای طبیعی و طعم‌دهنده‌های به کار رفته در صنعتِ تنباکو ترکیب می‌گردد. مصرفِ این گیاه در تنباکو باعثِ از بین رفتنِ ناهنجاریِ می‌شود و مشتری متوجهِ وجودِ شیرین‌بیان در محصولات نمی‌شود.

طعم‌دهنده‌های تنباکو مانندِ شیرین‌بیان باعث می‌شوند استنشاقِ دودِ آن راحت‌تر گردد؛ این امر از طریقِ تولیدِ برونش صورت می‌گیرد که باعثِ باز شدنِ ریه‌ها می‌گردد.جویدنِ تنباکو ملزمِ وجودِ مقداری زیادی از عصاره‌ی شیرین‌بیان است زیرا باعث می‌شود تنباکو طعمِ شیرین و دلچسبی داشته باشد.

مصارف
طعمِ شیرین‌بیان در بسیاری از شکلات‌ها و شیرینی‌ها نیز یافت می‌گردد. در مزه‌ی اغلبِ این شکلات‌ها با روغنِ بادیانِ رومی (رازیانه) تثبیت می‌گردد زیرا محتوای واقعیِ شیرین‌بیان بسیار پایین است. مشتریانِ اتحادیه‌ی اروپا شیرینی‌هایی را می‌خرند که در آنها شیرین‌بیان استفاده گردیده‌است.

در هلند که آب‌نبات‌های شیرین‌بیان یکی از محبوب‌ترین شیرینی‌ها هستند تنها انواعِ کمی از این آب‌نبات‌های متنوع حاویِ بادیانِ رومی (رازیانه) هستند، گرچه آب‌نبات‌هایی که با نعناع، منتول، و برگ‌بو نیز مخلوط می‌گردند محبوب هستند.

ترکیبِ این ماده با کلرید آمونیوم (سلمیاک) نیز محبوب است. محبوب‌ترین شیرین‌بیان در هلند zoute drop (شیرین‌بیان شور) است که حاویِ مقدارِ بسیار کمی نمک است، به‌عنوان مثال، سدیم کلرید. مزه‌ی شورِ آن میتواند به دلیلِ کلرید آمونیوم باشد و به دلیلِ داشتنِ گلیسیر ریزین باعث بالا رفتنِ فشار خون می‌شود. شیرینی‌های شور و پرمایه در کشورهای اسکاندیناوی محبوب هستند.

پوننتفراکت در یورک‌شایر اولین مکانی بود که مخلوطِ شکر و شیرین‌بیان به‌عنوان شیرینی استفاده شد، به‌همان شکل که در دنیای مدرن استفاده می‌گردد. کیک‌های پونتفراکت در آنجا پخته می‌شدند.
این گیاه در کانتی دورهام، یورک‌شایر و لنکشایر با نامِ «اسپانیایی» شناخته‌شده‌است؛ شاید به ایت دلیل که راهبانِ اسپانیایی در صومعه‌ی ریولکس در نزدیکیِ تریسک به پرورشِ شیرین‌بیان پرداختند.

در ایتالیا (به‌خصوص در جنوبِ این کشور)، اسپانیا، و فرانسه شیرین‌بیان به‌همانِ شکلِ طبیعی‌اس محبوب است. ریشه‌ی این گیاه به‌عنوان خشبوکننده‌ی دهان شسته، خشک و جویده می‌شود.
در ایتالیا شیرین‌بیانِ شیرین‌نشده به شکلِ تکه‌های کوچکِ سیاه استفاده می‌شود که از عصاره‌ی 100% خالصِ شیرین‌بیان بدست می‌آید؛ مزه‌ی آن تلخ و گزنده است. در کالابریا لیکویرِ محبوبی از عصاره‌ی خالصِ شیرین‌بیان بدست می‌آید.

شیرین‌بیان در مصر و سوریه نیز بسیار محبوب است؛ گیاهِ شیرین‌بیان در این دو کشور به‌عنوان نوشیدنی در فروشگاه‌ها و خیابان به فروش می‌رسد. مردمِ مصر از این گیاه به‌عنوان بلغم‌آور استفاده می‌کنند.

ریشه‌ی خشکِ شیرین‌بیان به‌عنوان یک شیرینی جویده می‌شود. هر اونس شیرین‌بیانِ سیاه دارای 100 کالری است (15 کیلوژول/ گرم).

آبجوسازان از شیرین‌بیان برای طعم و رنگ دادن به آبجوهایشان استفاده می‌کنند، و آنزیم‌های موجود در ریشه‌ی آن نیز به‌عنوان تثبیت‌کننده‌ی فومِ آبجو استفاده می‌گردد.

خواص درمانی شیرین بیان

گلیسیرریزین همچنین دارای خاصیتِ ضدویروسی، ضدمیکروبی، ضد التهابی، محافظتِ کبدی، افزایشِ فشار خون درون‌تنی و درون‌کشتگاهی است، همان‌طور که یافته‌ها نشان می‌دهند گلیسیرریزین درون‌وریدی (به‌طوری که اگر به صورت خوراکی مصرف شود مقدار بسیار کمی از داروی اصلی وارد گردش خون می‌گردد) پیشرفتِ هپاتیتِ ویروسی و خودایمنی را نشان می‌دهد.

شیرین‌بیان در یک کارآزماییِ بالینی هنگام استفاده به صورت موضعی برخلافِ درماتیت آتوپیک نشانگرِ فعالیت‌های امیدوار کننده بود. به‌علاوه، ممکن است شیرین‌بیان در درمانِ چربی خون نیز موثر باشد.

شیرین‌بیان همچنین در درمانِ التهاب ناشی از هیپرپیگمانتاسیون پوست نیز اثربخش است. ممکن است شیرین‌بیان در جلوگیری از اختلالاتِ عصبی و پوسیدگی دندان نیز موثر باشد .

ضد زخم معده بودن، ملین بودن، ضد دیابتی، ضدالتهابی، تقویت سیستم ایمنی، ضدِ تومور بودن، و خلط آور بودنِ شیرین بیان نیز تحت بررسی و آزمایش است.

ترکیبِ گلیسیرریزین (یا گلیسیرریزین اسید) موجود در ریشه‌ی شیرین‌بیان برای حفاظت از کبد در درمانِ سل مفید است، اما شواهد از این فرضیه دفاع نمی‎کنند؛ ممکن است مضر باشد.

شیرین‌ بیان و درمان زخم‌معده و دوازدهه
شیرین‌بیان گیاهی است علفی، پایا و دارای ساقه‌های بلند، با برگ‌های مرکب که تعداد برگچه‌های آن تا11‌برگچه نیز می‌رسد. برگچه‌ها تخم‌مرغی شکل با کناره‌ی صاف و سبزرنگ دیده می‌شوند.

گل‌های شیرین‌بیان به‌صورت گل‌آذین و به رنگ آبی‌روشن، سفید، زرد و بنفش است. ریشه‌ی زرد‌‌رنگ‌ گیاه در پزشکی مصرف می‌شود. ریشه‌های شیرین‌بیان به‌طور عمیق در زمین فرو می‌روند.
معمولاً در سال ‌سوم و فصلی که گل‌های گیاه می‌ریزد ریشه و ریزوم گیاه را برای مصارف دارویی برداشت می‌کنند. شیرین‌بیان بومی مناطق با آب‌و‌هوای مدیترانه‌ای است و در بیشتر مناطق ایران نیز می‌روید.

استفاده از شیرین بیان برای درمان بیماری‌ها، از صد‌ها سال پیش‌از میلاد مسیح، به‌ویژه در مصر و هند و بابل معمول بوده‌است و برای درمان اسپاسم ماهیچه‌ها، برونشیت، روماتیسم و ورم مفاصل و نیز به‌عنوان دارویی خلط‌آور و تسکین‌دهنده‌ی سرفه‌ی کودکان و بزرگسالان استفاده شده‌است. امروزه مهمترین کاربرد ریشه‌ی شیرین‌بیان در درمان زخم‌های معده است که باعث مهار باکتری مولد زخم معده نیز می‌گردد.

در طب سنتی ایران شیرین‌بیان را برای رفع تشنگی و بهبود التهاب معده تجویز می‌کردند.

از خیسانده‌ی شیرین‌بیان برای نرم‌کردن سینه و رفع‌تنگی نفس و برطرف‌کردن نفخ و تسکین سرفه و افزایش ترشح ادرار و رفع قولنج‌های سرد بهره می‌بردند. نتایج آزمایش‌ها نشان می‌دهد که ریشه‌ی شیرین‌بیان خاصیت ضدباکتری و ضدالتهاب و ضداسپاسم دارد و خلط‌آور است.

باید توجه داشت که مصرف بیش‌از اندازه‌ی شیرین‌بیان سبب تحریک غدد‌فوق‌کلیوی و ترشح بیش‌از اندازه‌ی هورمون آلدسترون می‌شود که منجر به تجمع سدیم در بدن شده و باعث ایجاد فشارخون می‌گردد.

مهمترین ماده‌ی ریزوم و ریشه‌ی شیرین‌بیان گلیکوزیدی به نام گلیسریزین از دسته‌ی ساپونین‌ها است که50‌ برابر قند شیرینی دارد. ترکیب شیمیایی گیاه شامل گلیسیریزین، گلیسیرتینیک اسید، گلیسیریزیک اسید (اثری شبیه هورمون‌های آدرنال، دزوکسی‌کورتیکوسترون و کورتیزول دارد) و مواد دیگر است. در ریشه‌ی شیرین‌بیان یک ماده‌ی تلخ، اسانس و لیکوییریتوزید نیز وجود دارد.

در بسیاری‌از کشورهای جهان و نیز ایران از ریشه‌ی شیرین‌بیان قرص‌هایی تهیه شده‌است که برای درمان زخم معده و دوازدهه و نیز ضد‌نفخ تجویز می‌گردد.

در بروشور دارویی این قرص‌ها آمده‌است که: «امروزه اثرات آنتی‌اسپاسمودیک فلاونوئیدهای شیرین‌بیان و همچنین اثرات مفید و اختصاصی آن در جلوگیری از نفوذ اسید‌معده به داخل مخاط و ترمیم زخم‌معده و اثنی‌عشر به اثبات رسیده‌است.

ریشه‌ی شیرین‌بیان، بــه‌علت داشتن گلیسیریزین‌، اثرات مینـــرالوکورتیـــکوئیدی و گلوکوکورتیکوئیدی خاصیت ضدآماسی نیز دارد و بــه‌همین علت درمواردی به‌جای کورتیکواستروئیدها مصرف می‌گردد، به‌همین‌دلیل‌ و وجود حدود 14% گلیسیریزین در ریشه و حدود‌30 درصد در عصاره‌ی شیرین بیان مصرف آن را در درمان زخم معده و اثنی‌عشر برای مدت طولانی محدود می‌سازد (خطر بروز فشار خون و ورم). البته در فرآیند داروسازی با تقلیل گلیسیریزین به حدود 3% اثرات ‌جانبی مصرف آن به حداقل و سطحی غیرقابل ملاحظه می‌رسد.

درجای دیگر آمده‌است کـه: «هر قرص د ـ رگلیس را حاوی 380 میلی‌گرم عصاره‌ی شیرین‌بیان ذکرکرده‌اندکه البته مقدار گلیسیریزین آن تا‌حد کمتراز 3% کاهش داده شده‌است. مواد موثره‌ی این دارو را نیز فلاونوئیدها، گلیکوزیدهایی نظیر لیکوئی‌رتین، ایزولیکوئی‌رتین و رامنولیکوئی رتین و مشتقات کومارین (هرنیارین) تشکیل می‌دهد».

اثرات درمان‌کننده‌ی زخم معده و اثنی‌عشر این فرآورده مربوط به ترکیبات فلاونوییدی گیاه شیرین‌بیان می‌باشد که احتمالاً با تأثیر برموکوس معده، سد موکوسی را نسبت به تأثیر اسید معده تقویت می‌کند.

عصاره‌ی تام شیرین‌بیان به‌علت داشتن اثرات شبه مینرالو‌کورتیکوییدی سبب احتباس برگشت‌پذیر آب و سدیم شــده و دفـــع پتاسـیم را افـزایش می‌دهد . البته عصاره‌ی د ـ گلیسیریزه‌ی شیرین بیان معمولاً این اثر را ندارد ولی توصیه می‌گردد این دارو در افرادی که ناراحتی‌های قلبی ـ عروقی و یا فشارخون بالا دارند با احتیاط مصرف شود.

در واقع مهمترین خاصیت شرین بیان که در بسیاری از کشورها مورد استفاده قرار‌گرفته است، درمان‌کننده‌ی زخم معده و احتمالاً کمک به بهبود سرطان معده است. یکی‌از روش‌های استفاده از شیرین‌بیان برای این منظور مصرف شربت شیرین‌بیان است که در یک دوره‌ی چهار ماهه، هر روز به‌مقدار یک قاشق غذا‌خوری شربت را قبل‌از غذا به بیمار می‌دهند.

امروزه فرآورده‌های ریشه‌ی شیرین‌بیان و یا عصاره‌ی غلیظ گلیسیریتینیک اسید را برای درمان زخم‌های معده و دوازدهه تجویز می‌کنند. علاوه بر این‌ها، شیرین‌بیان برای درمان عفونت‌های ویروسی و سندرم تنش پیش‌از قاعدگی (P.M.S) نیز کاربرد دارد.

شیرین‌بیان در‌این دوره سطح استروژن را متعادل می‌سازد. باید توجه‌داشت ‌که مصرف بیش‌از اندازه‌ی شیرین‌بیان ممکن‌است سبب از‌دست‌رفتن پتاسیم و احتباس‌سدیم گردد )بروز ورم(.از شیرین‌بیان می‌توان دم‌کرده‌ای۱۰‌تا‌۵۰ در هزار تهیه کرد و روزانه سه تا پنج فنجان آن را نوشید. همچنین می‌توان از عصاره‌ی آبی آن استفاده کرد.

برای تهیه‌ی عصاره‌ی آبی شیرین‌بیان 5گرم ریشه‌ی بدون پوست آن را در 100‌سسانتی‌متر مکعب آب‌سرد ریخته و برای 24‌ساعت آن را می‌خیسانند. پس‌از این مدت محلول را صاف‌کرده و سپس محلول صاف‌شده را گرم و تبخیر می‌کنند تا مقدار آن به 20سانتی‌متر مکعب برسد.

طبِ سنتی
شیرین بیان در طبِ سنتیِ چینی به‌عنوانِ «هماهنگ‌کننده‌ی» مواد در یک فرمول به کار می‌رود و فرمول را به 12 «کانالِ انرژیِ منظم» می‌برد .

سمیتِ آن با دوزِ محدود در طبیعت کورتیکواستروئید می‌شود، به دلیلِ اثرِ مهارکنندگیِ آن، اجزای فعالِ آن، گلیسیروریزین، و انکسولون، بر روی تخریبِ کورتیزول و شامل ادم، هیپوکالیمی، کاهش و افزایش وزن، و فشارخون بالا.

سازمان غذا و داروی آمریکا اعتقاد دارد که غذاهایی که حاویِ شیرین‌بیان و مشتقاتِ آن (مانند گلیسیرریزین) هستند اگر بیش‌از حد استفاده نشوند بسیار مطمئن هستند. سایر حوزه‌های قضایی مصرفِ گلیسیر ریزین را بیشتر از روزانه 100 تا 200 میلی‌گرم توصیه نمی‌کنند، این مقدار برابر است با روزانه حدودِ 70 تا 150 گرم (2.5 تا 5.3 از) شیرین‌بیان.

ممکن است شما دوست داشته باشید بیشتر از نویسنده