معماری
انتروویروس

انتروویروس

انتروویروس،جزء خانواده پیکورنا ویروس‌ها هستند و دارای ژنومRNA  هستند. ذرات پولیو ویروس معرف انترو ویروس‌ها هستند. دهان مدخل ورودی ویروس است و تکثیر اولیه در گلو یا روده صورت می‌گیرد. تحقیقات نشان می‌دهد که ویروس پولیو ابتدا در لوزه‌ها، غدد لنفاوی گردن، پلاکهای پیر و غدد لنفاوی روده کوچک تکثیر می‌یابند و سپس از راه خون سیستم عصبی مرکزی را مورد تهاجم قرار می‌دهندو به طور کلی سلول‌های شاخ قدامی طناب نخاعی بیشتر از همه گرفتار می‌شوند و به فلج سست منجر می‌شود. پلیومیلیت، بیماری عفونی حادی است که در حالت شدید، سیستم عصبی مرکزی را گرفتار می سازد. نورون های حرکتی در طناب نخاعی، تخریب شده و فلج سست منجر می گردد با این وجود، اکثر عفونت های پولیو ویروس، تحت بالینی می باشند.

بیماری زایی :
انتروویروس ها، برخلاف نامشان موجب بیماری های روده ای نمی شوند، اما از راههای مدفوعی – دهانی منتقل می شوند. بیماری ناشی از انتروویروس ها را می توان عمدتا از روی تفاوتهای تمایل بافتی و توانایی تخریب ویروس شناسایی کرد.
دهان، مدخل ورودی ویروس است و تکثیر اولیه ویروس در گلو یا روده صورت میگیرد. ویروس در گلو و مدفوع قبل از شروع بیماری وجود دارد. یک هفته بعد از شروع بیماری، مقدار کمی از ویروس در گلو یافت می شود، اما ویروس به مدت چندین هفته همراه مدفوع از بدن دفع می گردد، حتی اگر تیتر آنتی بادی در خون فرد بالا باشد.

پولیو ویروس در خون بیماران مبتلا به پولیومیلیت غیر فلجی و در میمونها و شامپانزه هایی که از طریق گوارشی آلوده شده اند، قبل از فلج شدن، یافت می شود. آنتی بادی های ضد ویروس در مراحل اولیه بیماری و معمولا قبل از بروز فلج ظاهر می گردد.

تصور شده که ویروس پولیو ابتدا در لوزه ها، غدد لنفاوی گردن، پلاک های پیر و غدد لنفاوی روده کوچک تکثیر می یابد. سپس از راه خون، سیستم عصبی مرکزی را مورد تهاجم قرار می دهد.

پولیو ویروس در طول آکسونهای اعصاب محیطی به سیستم عصبی مرکزی انتشار یافته و در آنجا، در طول فیبرهای نورونهای حرکتی تحتانی به پیشرفت خود ادامه می دهد و مقدار زیادی از طناب نخاعی یا مغز را گرفتار می سازد. پولیو ویروس، بعضی از انواع سلولهای عصبی را مورد تهاجم قرارداده و در طی تکثیر درون سلولی خود به سلول ها، آسیب رسانده یا آنها را کاملا تخریب می نماید.

پولیو ویروس در عضلات بدن تکثیر نمی یابد و تغییراتی که در اعصاب محیطی و عضلات ارادی بروز می کند، به علت تغییراتی است که در سلول های عصبی رخ می دهد. برخی از سلولهایی که عمل خود را از دست داده اند، ممکن است به طور کامل بهبود یافته و عمل خود را باز یابند. التهاب بافت عصبی ثانویه به تهاجم ویروس به سلول های عصبی دیده می شود.

علاوه بر تغییرات پاتولوژی سیستم عصبی، ممکن است میوکاردیت، هایپرپلازی لنفاتیکی، زخم پلاک های پیر وجود داشته باشد.

در سال ۱۹۹۸ جنگ عظیمی علیه ریشه کنی ویروس پولیو از جهان توسط سازمان بهداشت جهانی به راه افتاد. تخمین زده می شود که ۳۵۰۰۰۰ مورد پولیو در سال ۱۹۸۸ در جهان وجود داشت. آمریکا در سال ۲۰۰۰ و اروپا در سال ۲۰۰۲، از ویروس تیپ وحشی پاک شدند. این پیشرفت جهانی ادامه دارد، ولی هر سال هزاران مورد پولیو مخصوصا در آفریقا و شبه قاره هند گزارش می شود.

در سال ۲۰۰۳ در شش کشور پولیو به صورت اندمیک باقی مانده بود. اگرچه در سال ۲۰۰۵ – ۲۰۰۴ پولیوویروس تیپ وحشی به تعدادی از کشورهایی که پولیو را ریشه کن کرده بودند، وارد شد. علت این امر، عدم ادامه واکسیناسیون بود.

تشخیص :

آزمایش مایع مغزی نخاعی (CSF) افراد مبتلا به مننژیت آسپتیک ناشی از پولیوویروس و انتروویروس، معمولا افزایش لمفوسیتهای موجود در مایع نخاعی را نشان می دهد.

پولیوویروس ها را می توان ظرف چند روز اولیه بیماری ، از گلوی بیمار، یا بعد از ۳۰ روز از مدفوع بیمار جدا کرد، اما بندرت این ویروس ها از CSF  جدا می شود. این ویروس، در کشت بافت کلیه میمون به خوبی رشد می کند.

درمان :

واکسن های ضعیف شده و غیر فعال پولیوویروس در دسترس قراردارند. واکسنهای دارای فرمالین، از تکثیر ویروس درکشتهای کلیه میمون تهیه می شوند. حداقل ۴ بار تلقیح در مدت ۱ تا ۲ سال در نوبتهای اولیه توصیه شده است. تزریقات یادآوری متناوب جهت حفظ ایمنی ضروری است. واکسنهای غیر فعال، با وجود این که آنتی بادی های هومورال را تحریک می کنند اما ایمنی موضعی روده را تولید نمی کنند و طی تماس فرد با ویروس، از تکثیر ویروس در روده جلوگیری بعمل نمی آورند. واکسنهای خوراکی دارای ویروس ضعیف شده هستند که در کشتهای سلولی اولیه دیپلوئید میمون یا انسان تکثیر یافته اند. با به کار بردن کلرور منیزیم واکسن را پایدار می کنند و بنابراین، می توان آن را بدون آنکه توانائیش کاهش یابد، به مدت ۱ سال در ۴ درجه سانتیگراد و به مدت یک ماه در حرارت اتاق نگهداری کرد. واکسنهای ذخیره باید در حالت انجماد نگهداری گردند.

ویروس ضعیف شده موجود در واکسن پولیو ، در انسان تکثیر یافته و ایجاد عفونت می کند و بدین وسیله سبب ایمنی می گردد. ویروس موجود در واکسن، پس از واکسیناسیون در جامعه انتشار می یابد. به نظر می رسد که واکسن پولیو نه تنها آنتی بادی های IgM  و IgG را در خون تولید می کند بلکه با کمک ترشح آنتی بادی های IgA در روده سبب می گردد که انسان نسبت به عفونت مجدد، مقاوم شود.

واکسنهای ضعیف شده و غیر فعال، تولید آنتی بادی را تحریک نموده و سیستم عصبی مرکزی را از تهاجم بعدی ویروس وحشی محافظت می نماید. همان طور که قبلا یادآوری شد، بر اثر تجویز واکسن ضعیف شده، روده مقاومت بیشتری نسبت به تجویز واکسن غیر فعال به دست می آورد.

انترفرانس، عاملی محدود کننده ای برای واکسن خوراکی پولیوویروس می باشد. اگر مجرای گوارشی کودکی با انتروویروس دیگری در هنگام تجویز واکسن خوراکی آلوده باشد، عفونت با پولیوویروس و ایمنی ناشی از آن ممکن است متوقف گردد. این مشکل عمده در مناطقی دیده می شود که عفونت های پولیوویروس رایج می باشند.

ویروس های واکسن، به ویژه تیپ ۲ و ۳ ، ممکن است در طول تکثیر خود در کودکان واکسینه شده، تکثیر یابند. با این حال تنها موارد بسیار نادری از پولیومیلیت پارالیتیک در دریافت کنندگان خوراکی واکسن و کسانی که با آنها تماس نزدیک دارند، دیده می شود.

زمانی که بتوانیم به ریشه کنی دست یابیم، استفاده از واکسن خوراکی پولیو متوقف خواهدشد.

B) کوکساکی ویروس ها:

کلیات:

کوکساکی ویروس ها، زیر گروه بزرگی از انتروویروس ها هستند که بر حسب قدرت بیماری زایی در موش به دو گروه A , B  تقسیم شده و انواع مختلفی از بیماری ها در انسان (از جمله مننژیت آسپتیک ، بیماری تنفسی و بیماری تب دار نامشخص)ایجاد می کنند. آنژین تب خالی، بیماری دست، پا و دهان و التهاب ملتحمه چشم هموراژیک حاد توسط برخی از سروتیپ های کوکساکی ویروس گروه A ایجاد می شود. پریکاردیت و بیماری های ژنرالیزه در کودکان توسط برخی از کوکساکی ویروس های گروه B ایجاد می شود. علاوه بر این، بعضی از سروتیپ های گروه Aو B می توانند مننگوانسفالیت و فلج تولید کنند. به طور کلی، فلج تولید شده توسط انتروویروس های غیر پولیوویروس کامل نیست و قابل برگشت می باشد. ویروس های کوکساکی گروه B، شایع ترین عوامل بیماری های قلبی در انسان شناخته شده اند. کوکساکی ویروس ها، خاصیت بیماری زایی بیشتری نسبت به اکوویروس ها دارند. برخی انتروویروس هایی که به تازگی جدا شده اند، خواصی مشابه با کوکساکی ویروس ها دارند.

بیماری زایی:

ویروس عامل بیماری را می توان در مراحل اولیه عفونت طبیعی انسان از خون ایزوله کرد. این ویروس در اوائل عفونت، به مدت چند روز در گلو و در مدفوع به مدت ۵ تا ۶ هفته بعد از آلودگی، یافت می شود. راه سرایت این ویروس به انتروویروس های دیگر شبیه است.

دوره کمون عفونت با کوکساکی ویروس ها حدود ۲ تا ۹ روز است. علائم بالینی در عفونت های مختلف ناشی از این ویروس ها، متفاوت بوده و ممکن است به صورت بیماری های متمایز زیر ظاهرشود. این بیماری ها ممکن است از بیماری تب دار خفیف تا بیماری سیستم اعصاب مرکزی ، پوست، قلب و دستگاه تنفس متغیر باشند. مثالهای نشان داده شده شامل تمام موارد نمی باشد. در ضمن، سروتیپهای مختلف ممکن است با شیوع خاصی از بیماری در ارتباط باشند.

یافته های بالینی :

مننژیت آسپتیک : توسط تمام تیپهای کوکساکی ویروس های گروه B و به وسیله کوکساکی ویروس های A7 و A9 ایجاد می شود. علائم اولیه بیماری شامل تب، بی قراری، سردرد، تهوع و درد در ناحیه شکم می باشد. این بیماری گاهی اوقات به طرف ضعف عضلانی خفیف پیشرفت میکند که ممکن است با پولیومیلیت اشتباه شود. بیماران با فلج ناقص غیر پولیوویروس تقریبا همیشه به طور کامل بهبود می یابند.
آنژین تب خالی : التهاب شدید گلو همراه با تب است که توسط گروههای خاصی از کوکساکی ویروس های گروه A ایجاد می شود. برخلاف اسمش، هیچگونه ارتباطی با هرپس ویروسها ندارد و با شروع ناگهانی تب و گلو درد شناسایی می گردد. گلو معمولا پرخون بوده و زکیل های مجزای خاصی بر روی چینهای مخاطی دو طرف گلو، کام، زبان کوچک، لوزه ها یا زبان دیده می شود. این بیماری خودبه خود بهبود می یابد و در خردسالان شایع تر است.
بیماری دست و پا و دهان: به صورت ضایعاتی در حلق و دهان و راش وزیکولار در کف دست و پا مشخص می شود که گاهی به بازوها و ساق پا انتشار می یابد. این وزیکل ها بدون آنکه پوسته پوسته شوند بهبود می یابند و از این نظر با وزیکل های هرپس و پاکس ویروس ها متفاوتند. این بیماری بویژه با کوکساکی ویروس A16 در ارتباط است. ویروس عامل بیماری نه فقط از مدفوع و ترشحات گلو بلکه از مایع وزیکلی نیز نیز به دست می آید. این بیماری نباید با بیماری پا و دهان در چهارپایان که به وسیله یک پیکورناویروس ایجاد می شود، اشتباه شود. زیرا ویروس چهارپایان، انسان را آلوده نمی کند.
پلورودین : توسط کوکساکی ویروس های گروه B ایجاد می شود. این بیماری با تب و درد ناگهانی در عضله قفسه سینه شروع می شود و گاهی با بی قراری، سردرد و بی اشتهایی همراه می باشد. درد ناحیه سینه ممکن است در یک یا هر دو پهلو به صورت موضعی وجود داشته باشد که با حرکت کردن، شدت می یابد و دو روز تا دو هفته ادامه دارد. تقریبا در نیمی از موارد، درد در ناحیه شکم، حس می شود و کودکان اغلب از درد شکم شکایت دارند. این بیماری خود به خود بهبود می یابد و بهبودی کامل است، اگرچه عود بیماری شایع می باشد.
میوکاردیت: بیماری شدیدی است که با التهاب حاد قلب یا غشاء های پوششی آن همراه است. کوکساکی ویروس های گروه B عامل بیماری شدید میوکارد در بزرگسالان و کودکان می باشند. بیماری قلبی در حدود ۵ درصد از تمام عفونتهای دارای علائم بالینی ناشی از کوکساکی ویروس ها را تشکیل می دهد. عفونت حاصل از نوزادان گاهی کشنده بوده و در هر سنی ممکن است موجب آسیب همیشگی قلب شود. عفونتهای پایدار ویروس عضله قلب ممکن است رخ داده که موجب التهاب مزمن می شود. انتروویروس ها عامل حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد از عفونتهای دستگاه تنفس، مخصوصا در تابستان و پائیز هستند. بعضی از کوکساکی ویروس ها همراه با سرماخوردگی معمولی و بیماری های تب دار نامشخص دیده شده اند.

بیماری عمومی در نوزادان: بیماری فوق العاده شدیدی است که در آن، عفونت ویروسی به طور همزمان چندین عضو از بدن شامل قلب، کبد و مغز را گرفتار می سازد. این بیماری ممکن است به سرعت بیمار را بکشد و یا این که بیمار کاملا بهبود می یابد. این بیماری توسط کوکساکی ویروس های گروه B ایجاد می شود. در موارد شدید بیماری، میوکاردیت یا پری کاردیت در طی ۸ روز اول زندگی رخ می دهد و گاهی قبل از این علائم، دوره کوتاه مدتی از اسهال و بی اشتهایی وجود دارد. این بیماری گاهی از راه جفت منتقل می شود. اگرچه دستگاه گوارش اولین مکان تکثیر انتروویروس ها است، ولی این ویروس ها بیماری خاصی در آن ایجاد نمی کنند. برخی گروههای خاص کوکساکی A در اسهال کودکان دیده شده اند، ولی علت آن شناخته نشده است.

تشخیص آزمایشگاهی :

روش سرولوژی : آنتی بادی نوترالیزان در اوائل دوره عفونت ظاهر می شوند. این آنتی بادی ها برای ویروس عفونی، اختصاصی بوده و سالها باقی می ماند. آنتی بادی سرم را می توان مشاهده نمود و تیتر آن را توسط روش ایمونوفلورانس با استفاده از کشت سلولی آلوده در روی لامل تعیین کرد.

کنترل و درمان :

در حال حاضر، هیچ گونه واکسنی یا داروی ضد ویروسی جهت پیشگیری یا درمان بیماری های ایجاد شده توسط کوکساکی ویروس ها وجود ندارند.

C) اکوویروس ها:

به علت اینکه ، مجرای گوارشی انسان را آلوده می کنند و آنها را فقط می توان به وسیله تلقیح به بعضی از کشتهای بافتی انسان به دست آورد، در یک گروه طبقه بندی شده اند. بیش از ۳۰ سروتیپ از این ویروس ها شناخته شده است، اما همگی آنها عامل بیماری در انسان نمی باشند. بیماری مننژیت آسپتیک، انسفالیت، بیماری تب دار با یا بدون راش، سرماخوردگی معمولی توسط اکوویروس ها ایجاد می شوند.

یافته های بالینی :

نکات زیر جهت اثبات اتیولوژی اکوویروس برای ایجاد بیماری به کار می رود : ۱- ویروس از بیماران آلوده نسبت به افراد سالمی که همان سن و شرایط اقتصادی اجتماعی مشابهی دارند، درهمان منطقه و در همان زمان با درصد بیشتری ایزوله شود. ۲- در هنگام بیماری، آنتی بادی هایی علیه ویروس تولید شود. چنانچه سندروم بالینی مورد نظر به واسطه عوامل شناخته شده دیگری نیز بتواند ایجاد شود، شواهد ویرولوژی و سرولوژی در مورد آلودگی با اکوویروس ها باید منفی باشد. ۳- ویروس را بتوان از مایعات بدن یا ضایعات بافتی مانند مایع مغزی نخاعی در موارد مننژیت آسپتیک، ایزوله کرد.

بسیاری از اکوویروس ها در ارتباط با مننژیت آسپتیک هستند. راش ها در نوجوانان بیشتر دیده می شوند. اسهال در نوزادان توسط برخی از تیپ ها رخ می دهد ولی علت بودن این ویروس ها اثبات نشده است. برای اکثر اکوویروس ها، بیماری آشکاری شناخته نشده است.

D) انتروویروس:

۷۰عامل عمده التهاب حاد ملتحمه چشم هموراژیک است. بین سالهای ۱۹۶۹-۱۹۷۱ ، این بیماری در آفریقا و جنوب شرقی آسیا به حالت پاندمی روی داد و ویروس از ملتحمه چشم بیماران جدا گردید. شروع التهاب ملتحمه چشم هموراژیک ناگهانی است. این بیماری به صورت لکه های کوچک ناشی از نشت خون تا خونریزیهایی که ملتحمه بولبر را می پوشاند، رخ میدهد. بیماری فوق اغلب در بزرگسالان شایع است و دوره کمون آن یک روز و مدت بیماری حدود ۸ تا ۱۰ روز است. بهبودی همیشه کامل است. این ویروس به سرعت در مراکز پرجمعیت و شرایط غیر بهداشتی انتشار می یابد. هیچ گونه درمان موثری برای این بیماری وجود ندارد. انتروویروس تیپ ۷۱ از بیماران مبتلا به مننژیت، انسفالیت و فلج مشابه با پولیومیلیت، ایزوله شده و عامل عمده ای از بیماری در سیستم عصبی مرکزی می باشد. این بیماری گاهی کشنده است و در سرتاسر جهان یافت می شود.

چون پولیومیت تقریبا در کشورهای پیشرفته از بین رفته است، بنابراین سندروم سیستم عصبی مرکزی که در ارتباط با اکو و کوکساکی ویروسها می باشند، بیشتر نمایان شده اند. سندروم سیستم عصبی در کودکان کمتر از یک سال ممکن است به عواقب نورولوژیکی و اختلالات روانی منجر گردد.

انتروویروس های جدا شده از نمونه های مدفوع بیماران مبتلا به فلج حاد در استرالیا بین سالهای ۱۹۹۶ تا ۲۰۰۴، کوکساکی ویروس های A24 و B5، اکوویروسهای ۹،۱۱،۱۸ و انتروویروس های ۷۱ و ۷۵ بودند. انتروویروس ۷۱ شایع ترین عامل بود.

به هنگام وجود بیماری ، تشخیص عفونت با اکوویروس ، از روی علائم بالینی مقدور نمی باشند. با این وجود ، این ویروس باید در موقعیت های اپیدمی زیر مورد توجه قرار گیرد : ۱- شیوع مننژیت آسپتیک در تابستان ۲- اپیدمی های تابستانی بیماری های تب دار همراه با راش ، به خصوص در کودکان کم سن و سال.

تشخیص آزمایشگاهی :

تشخیص بیماری به نتیجه تست های آزمایشگاهی بستگی دارد. روش های مشاهده اسید نوکلئیک ، مثل واکنش زنجیره پلی مراز، بسیار سریع تر از ایزوله ویروس برای تشخیص هستند. اگرچه شاید نتوان ویروس خاص را توسط واکنش پلی مراز تشخیص داد، اما اکثر مواقع لازم نیست سروتیپ انترو ویروسی را که بیماری را ایجاد کرده، مشخص کرد.

روش انتخابی برای ایزوله ویروس، برداشتن سوابهایی از گلو، مدفوع، مقعد و در موارد مننژیت آسپتیک از مایه مغزی نخاعی می باشد. به علت وجود تیپ های مختلف ویروس، تستهای سرولوژی کاربردی ندارد. البته استثنا وجود دارد و آن هنگامی است که ویروس از یک بیمار، یا در جریان یک اپیدمی با علائم بالینی مشخص ایزوله شود. آنتی بادی های HI و Nt، اختصاصی تیپ بوده و ممکن است سالها در بدن باقی بمانند.

پاسخ دهید