معماری
سیتومگالو ویروس

سایتومگالو ویروس (CMV)

سایتومگالو ویروس (CMV)
پاتوژن رایج بین انسانها است که در ۵/. تا ۵/۲ درصد از تمامی نوزادان و حدود ۴۰ درصد از زنانی که به منظور بیماری های منتقله از راه جنسی به کلینیک ها مراجعه می کنند، یافت می شود. این ویروس شایع ترین عامل ویروسی در ناهنجاری های مادر زادی است. اگر چه معمولا بیماری یا علائم خفیف یا بدون علائم در کودکان و بزرگسالان ایجاد می کند، اما CMV مهم ترین عامل پاتوژن فرصت طلب (opportunistic) در افراد مبتلا به نارسایی ایمنی می باشد.  CMV عضوی از زیر خانواده بتا هرپس ویرینه بوده و لمفوتروپیک در نظر گرفته می شود. CMV بزرگترین ژنوم را در هرپس ویروس های انسانی دارد.

بیماری زایی :

بیماری زایی CMV، در بسیاری از جهات شبیه بیماری زایی دیگر هرپس ویروس ها می باشد. CMV به سهولت عفونت های پایدار و نهفته تولید کرده و عفونت سیتولیتیک گسترده را تولید نمی کنند. CMV، همراه با سلول بوده و CMV از طریق سلول های آلوده خصوصا لمفوسیت ها و لکوسیت ها در تمام بدن پخش می شود.

این ویروس با نارسایی ایمنی و احتمالا با تحریک آلوژنیک دوباره فعال می شود.

یافته های بالینی :

الف) میزبان های طبیعی : عفونت اولیه با سیتومگالوویروس در کودکان و بزرگسالان اغلب بدون نشانه است، ولی گاهی موجب بروز سندروم منونوکلئوز عفونی می شود. این بیماری با بی قراری، درد عضلانی، تب ممتد، اختلال در عمل کبد و لنفوسیتوز همراه است. تخمین زده شده است که سیتومگالوویروس عامل ۲۰ تا ۵۰ درصد از موارد منونوکلئوز هتروفیل منفی می باشد.

منونوکلئوز سیتومگالوویروس، بیماری خفیفی است و عوارض بعد از بیماری، نادر است. هپاتیت بدون علائم بالینی شایع است. در کودکان بزرگتر اغلب کبد و طحال بزرگ می شود. ارتباطی بین وجود سیتومگالوویروس و تنگی مجدد عروق بعد از مرمت جراحی پلاستیک شریان قلب وجود دارد. به نظر می رسد که ممکن این ویروس در پرولیفراسیون سلول های عضلات صاف که منجربه تنگی مجدد می شود، نقش داشته باشد.

ب) میزبان مبتلا به ضعف سیستم ایمنی : هم شدت بیماری و هم میزان مرگ بر اثر عفونت های اولیه و عود کننده سیتومگالوویروس در افراد مبتلا به نارسایی ایمنی افزایش می یابد و پنومونی عارضه ای شایع است. پنومونی بینابینی ناشی از سیتومگالوویروس منجر به مرگ ۱۰ تا ۲۰ درصد از گیرندگان پیوند مغز استخوان می شود. لوکوپنی حاصل از ویروس در دریافت کنندگان پیوند اعضای توپر، دیده می شود. همچنین برونشیولیت انسدادی در دریافت کنندگان ریه، آترواسکلروز پیوند پس از دریافت قلب و پس از زدن کلیه آلوگرافت که وابسته به سیتومگالوویروس است، نیز دیده می شوند. عفونت سیتومگالوویروس غالبا در افراد مبتلا به ایدز باعث بیماری منتشر می شود. گاستروانتریت و التهاب شبکیه و مشمیمه چشم در بیماران مبتلا به نارسایی ایمنی شایع هستند که به کوری چشم پیش رونده منجر می شود.

ج) عفونت های مادرزادی و نوزادی : عفونت مادرزادی ممکن است به مرگ جنین منجر شود. بیماری انکلوزیون سیتومگالیک نوزادان با گرفتار شدن سیستم عصبی مرکزی و سیستم رتیکولو اندوتلیال همراه است. علائم بالینی شامل عقب ماندگی رشد درون رحم، زردی، ترومبوسیتوپنی، بزرگ شدن کبد و طحال، میکروسفالی و رتینیت هستند. میزان مرگ حدود ۲۰ درصد است. اکثر نوزادان مبتلا به بیماری انکلوزیون سیتومگالیک در مدت دو سال معمولا اختلالات عمده سیستم عصبی مرکزی بروز می دهند. از دست دادن شنوایی، اختلالات بینایی و عقب ماندگی ذهنی شایع است. در حدود ۱۰ درصد از نوزادان مبتلا به عفونت بدون علامت سیتومگالوویروس مادرزادی، دچار ناشنوایی هستند. تخمین زده شده است که حدود یک در هر هزار نوزادی که در آمریکا متولد می شود، به علت عفونت سیتومگالوویروس مادرزادی، مبتلا به عقب ماندگی شدید ذهنی خواهند شد. بسیاری از زنانی که قبل از بارداری به طور طبیعی با سیتومگالوویروس آلوده شده اند، ویروس را از گردن رحم دفع می کنند. درهنگام زایمان، نوزادان ضمن عبور از کانال تولد آلوده می شوند، اگر چه آن ها دارای تیتر بالای آنتی بادی انتقال یافته از راه جفت می باشند. این نوزادان از حدود هفته ششم تا دوازدهم، شروع به دفع ویروس نموده و برای سالیان متمادی به دفع ویروس ادامه می دهند اما ظاهرا سالم هستند.

عفونت های اکتسابی سیتومگالوویروس، شایع بوده و معمولا مخفی می باشند. این ویروس، هفته ها و یا ماه ها از بزاق و ادرار افراد آلوده دفع می شود. سیتومگالوویروس ممکن است عامل پنومونی در نوزادان کمتر از ۶ ماه باشد.

راه های انتقال :

انتقال این ویروس از طریق خون، پیوند اعضا و تمام ترشحات بدن (ادرار، بزاق، منی، شیر مادر، اشک، ترشحات واژن) صورت می گیرد.

این ویروس از طریق دهان، تماس جنسی، تزریق خون، پیوند بافت، ترشحات رحم، هنگام تولد و هنگام پرستاری منتقل می شود.

تشخیص :

بافت شناسی : علامت مشخص بافتی در عفونت CMV، سلول سیتومگالیک است که سلول بزرگی بوده و حاوی یک جسم متراکم مرکزی انکلوزیون با خاصیت بازوفیلیک می باشد. چنین سلول های آلوده ای در هر بافت بدن و همچنین در ادرار یافت می شوند و تصور می شود که منشا اپی تلیالی دارند. انکلوزیون ها به سهولت در رنگ آمیزی پاپانیکولا یا هماتوکسین-ائوزین مشاهده می شوند.

روش ایمنولوژیک و شناساگر DNA: برای تشخیص آنتی ژنی می توان از آزمایش الیزا و ایمونوفلورسنس و برای تشخیص ژنوم ویروس می توان از PCR یا روش های مشابه در سلولهای بیوپسی خون، نمونه شستشوی گلو یا نمونه های ادرار استفاده کرد.

کشت : CMV در کشت سلول دیپلوئید فیبروبلاست رشد می کند و معمولا باید ۴ تا ۶ هفته این کشت ها نگهداری شوند؛ زیرا CPE اختصاصی به کندی رشد کرده و تیتر ویروس بسیار کم می باشد. جداسازی CMV از بیماران مبتلا به نارسایی ایمنی بسیار قابل اطمینان می باشد؛ زیرا این ویروس در ترشحات این بیماران به وفور یافت می شود. برای مثال، در منی بیماران مبتلا به ایدز، تیتر ویروس فعال به بیش از ۱۰۶ می رسد.

روش سریعتر، سانتریفوژکردن نمونه ها و کشت آنها روی یک ویال یا تلقیح آنها با سلولهای دیپلوئید فیبروبلاست می باشد. ۱ تا ۲ روز بعد از دوره کمون، نمونه ها با روش ایمونوفلورسنس غیر مستقیم از نظر وجود آنتی ژن فوری اولیه یا اشتراکی از آنتی ژن فوری اولیه و آنتی ژن اولیه مورد بررسی قرار می گیرند.

سررولوژی : تغییرات سرولوژیک معمولا نشانه خوبی از وجود عفونت اولیه CMV می باشد. در بیماران مبتلا به ایدز، تیتر آنتی بادی IgM اختصاصی CMV بسیار بالا می باشد. در هر حال، آنتی بادی IgM اختصاصی CMV ممکن است هنگام فعال سازی مجدد CMV به وجود آید، بنابراین نشانه قابل اطمینانی برای تشخیص عفونت اولیه نیست.

درمان :

درمان دارویی عفونت سیتومگالوویروسی نتایج موفقی داشته است. گان سیکلوویر که نوعی نوکلئوزید می باشد و ساختاری مشابه آسیکلوویر دارد، در درمان عفونت های حاصل از سیتومگالوویروس، در برخی از بیماران مبتلا به نارسایی ایمنی موثر واقع شده است. شدت التهاب شبکیه چشم، التهاب مری و کولیت ناشی از سیتومگالوویروس با مصرف گان سیکلوویر کاهش می یابد. به علاوه، درمان به موقع با گان سیکلوویر موجب کاهش بروز پنومونی حاصل از سیتومگالوویروس در گیرندگان پیوند آلوگرافت مغز استخوان می شود. گان سیکلوویر از کاهش شنوایی پیش رونده در نوزادانی که عفونت مادرزادی داشته اند، جلوگیری می کند. فوسکارنت که مشابه پایروفسفات معدنی است در درمان التهاب شبکیه چشم سیتومگالوویروس توصیه شده است. اسیکلوویر و والاسیکلوویر همچنین در درمان بیماری های سیتومگالیک موثر بوده اند.

روش های خاصی جهت پیشگیری از انتشار سیتومگالوویروس وجود ندارد. ایزوله نوزادان مبتلا به بیماری انکلوزیون سیتومگالیک از نوزادان دیگر توصیه می شود.

بررسی دهندگان و گیرندگان پیوند برای وجود آنتی بادی علیه سیتومگالوویروس ممکن است از سرایت ویروس جلوگیری نماید. گیرندگان پیوند که فاقد آنتی بادی علیه سیتومگالوویروس می باشند، در خطر ابتلا به عفونت های ناشی از سیتومگالوویروس هستند. تجویز IgM انسانی در کاهش موارد عفونت های ویروسی در گیرندگان پیوند عضو موثر بوده است. این IgM انسانی از پلاسمای افراد سالم با تیتر بالای آنتی بادی ضد سیتومگالوویروس گرفته شده است. استفاده از ایمونوگلوبولین سیتومگالوویروس بسیار محدود است.

توصیه می شود که نوزادان نیازمند به خون، از اهداکنندگانی استفاده کنند که فاقد آلودگی با سیتومگالوویروس باشند. این اقدام، از بروز عفونت های سیتومگالوویروس ناشی از انتقال خون آلوده ممانعت می کند، اما اجرای آن عملا مشکل است. واکسن های نوترکیب و زنده سیتومگالوویروس در دست تهیه هستند.

پاسخ دهید