معماری
ویروس اوریون

ویروس اوریون و تشخیص آزمایشگاهی آن

ویروس اوریون
عفونت های ویروس اوریون
اوریون ویروس مسری و حادی است که ویژگی اصلی آن تورم زیاد و دردناک غیرچرکی در یک یا هر دو غدد بناگوشی (پاروتید) می باشد. ویروس اوریون ، بیشتر بیماری های خفیف کودکی ایجاد می کند ، ولی در بالغان ، مننژیت، التهاب بیضه نیز اتفاق می افتند . بیش از یک سوم عفونت های اوریون بدون علائم بالینی هستند .

پاتوژنز و پاتولوژی

انسان تنها میزبان طبیعی ویروس اوریون است. ویروس ابتدا در سلول های پوششی مجاری فوقانی تنفسی یا بینی تکثیر می یابد، سپس از راه خون (ویرمی) به غدد بزاقی و اعضای دیگر بدن انتشار می یابد. در هنگام عفونت ، غدد بناگوشی همیشه گرفتار نمی شود.

دوره کمون بیماری اوریون حدود ۲ تا ۴ هفته است، اما گاهی بین ۱۶ تا ۱۸ روز متغیر می باشد. این ویروس در بزاق از ۲ روز قبل تا ۹ روز بعد از بروز تورم غدد بزاقی انتشار می یابد. حدود یک سوم افراد آلوده ، علائم آشکاری از بیماری را بروز نمی دهند( عفونت های بدن علامت ) اما قادر به انتقال عفونت می باشند. کنترل سرایت اوریون مشکل است ، زیرا دوره کمون این بیماری متغیر است. ویروس قبل از بروز علائم بالینی در بزاق وجود دارد و تعداد بسیاری از موارد ، بدون علائم بالینی هستند و قابل انتقال به دیگران می باشند .

اوریون ، نوعی بیماری منتشر (سیستمیک) ویروسی است که در آن ، ویروس در سلول های اپی تلیال اعضای گوناگون بدن تکثیر می یابد. ویروس اوریون اغلب کلیه ها را گرفتار می سازد.

به همین دلیل این ویروس از ادرار اکثر بیماران جدا می شود. ویرمی به مدت بیش از ۱۴ روز بعد از بروز علائم بالینی وجود دارد. سیستم عصبی مرکزی نیز معمولا مبتلا شده و گاهی در غیاب التهاب غدد بناگوشی ، گرفتار می شود.

یافته های بالینی

خصوصیات بالینی بیماری اوریون پاتوژنز عفونت را منعکس می سازد. حدود یک سوم عفونت های اوریون بدون علائم بالینی هستند. بیشتر عفونت ها در کودکان زیر ۲ سال مهمترین ویژگی اختصاصی بیماری دارای علائم ، تورم غدد بزاقی است که در حدود ۵۰ درصد از بیماران بروز می کند.

مراحل اولیه بیماری اوریون شامل بی قراری و بی اشتهایی همراه با بزرگ شدن سریع غدد بناگوشی، همچنین گرفتاری سایر غدد بزاقی می باشد. گاهی تورم به یک غدد پاروتید ومحدود می شود، یا ممکن است چند روز بعد غدد دیگر بزرک شود. بزرگی غدد با درد همراه می باشد.

گرفتاری سیستم اعصاب مرکزی معمول است ( ۱۰ تا ۳۰ درصد موارد ). اوریون باعث مننژیت آسپتیک می شود که این مورد بین مردان بیشتر از زنان است. مننگوانسفالیت ۵ تا ۷ روز پس از التهاب غدد بزاقی رخ می دهد، ولی نیمی از بیماران علائم بالینی پاروتیت نخواهند داشت . مننژیت تا ۱۵ درصد موارد و انسفالیت کمتر از ۰٫۳ درصد گزارش شده است. موارد مننژیت و مننگوانسفالیت اوریون معمولا بدون عارضه بعدی است. اما از دست دادن شنوایی یکطرفه است (کامل و همیشگی است ) و ۵ در هر صد هزار مورد رخ می دهد. میزان موارد مرگ به علت انسفالیت اوریون، حدود یک درصد است.

ممکن است بیضه و تخمدان گرفتار شوند، مخصوصا پس از بلوغ ۲۰ تا ۵۰ درصد از مردان که به ویروس اوریون مبتلا شده اند، مبتلا به اورکیت می شوند (معمولا یک طرفه ). به علت فقدان الاستیسیته در Tunica albuginea که اجازه نمی دهد بیضه متورم شده بیش از حد تورم داشته باشد ، بنابراین موارد به وجود آمده بسیار دردناک هستند.

ممکن است به علت نکروز فشاری ، آتروفی بیضه ها رخ دهد ، ولی در موارد نادری منجر به عقیم شدن می گردد . در حدود ۴ درصد موارد پانکراتیت گزارش شده است.

تشخیص آزمایشگاهی

بررسی های آزمایشگاهی معمولا برای تشخیص موارد مشخص (Typical) اوریون ضروری نمی باشد. با این وجود ، بیماری اوریون گاهی با بزرگ شدن غدد بناگوشی به علل دیگری نظیر پاروتیت چرکی، وجود اجسام خارجی در مجاری بزاقی، حساسیت دارویی ، تومورها و غیره اشتباه می شود. تست های آزمایشگاهی در موارد بدن التهاب غدد بناگوشی ، به خصوص در مننژیت آسپتیک مفید می باشد.

الف ) ایزوله و شناسایی ویروس :

ویروس را می توان از بزاق، مایع مغزی نخاعی یا ادرار، که چند روز بعد از شروع بیماری جمع آوری شده ، ایزوله نمود. ویروس اوریون همچنین، تا ۲ هفته بعد از بروز علائم بیماری از ادرار به دست می آید.

استفاده از سلول های کلیه میمون برای ایزوله ویروس ترجیح داده می شود. در این روش ، مدت کوتاهی بعد از جمع آوری، نمونه باید به کشت سلولی تلقیح گردد. زیرا ویروس اوریون به حرارت حساس است. برای تشخیص سریع می توان از ایمونوفلورسانس با به کار بردن آنتی سرم اختصاصی اوریون برای مشاهده آنتی ژن های اوریون، ۲ تا ۳ روز بعد از تلقیح به کشت سلولی به روش شل ویال استفاده کرد.

در سیستم های کشت قدیمی، اثر سیتوپاتیک مشخص ویروس اوریون به صورت تشکیل سلول های گرد و غول پیکر مشخص می شود. در هر حال، تمام ویروس هایی که ابتدا ایزوله می شوند ممکن است خصوصیت تشکیل سین سی شیال را نداشته باشند، بنابراین ، آزمایش همادسوربشن برای اثبات وجود ویروس به کار می رود. این تست حدود ۱ تا ۲ هفته بعد از تلقیح به کشت سلولی انجام می گیرد.

ویروس را هنگامی می توان عامل بیماری اوریون دانست ، که آنتی سرم اختصاصی اوریون بتواند از همادسوربشن آن جلوگیری کند .

ب ) سرولوژی :

افزایش تیتر آنتی بادی را با به کار بردن سرم های جفت می توان مشاهده نمود. افزایش ۴ برابر یا بیشتر در تیتر آنتی بادی، دلیل بر وجود عفونت اوریون است. وعمولا از تست HIیا الایزا استفاده می شود.

الایزا ، روشی مفید است زیرا آن را می توان طوری طراحی نمود که فقط آنتی بادی IgM یا IgG اختصاصی اوریون مشاهده شود. آنتی بادی IgM اوریون در اوایل بیماری وجود داشته و به ندرت بیش از ۶۰ روز باقی می ماند. بنابراین، اثبات آنتی بادی IgM اختصاصی اوریون در سرم در اوایل بیماری ، دلیل بر عفونت جاری است. آنتی بادی های هتروتیپ که توسط عفونت های ویروس پارا انفلوانزا ایجاد شده اند، به آنتی بادی IgM اوریون در روش الایزا واکنش متقاطع ندارند.

درمان، پیشگیری و کنترل

هیچ درمان اختصاصی وجود ندارد.

ایمنی زایی با واکسن ویروس زنده ضعیف شده ، بهترین اقدام جهت کاهش میزان مرگ ومیر ناشی از اوریون بوده است. کوشش هایی مانند ایزوله بیمار که در جهت کاهش میزان انتشار بیماری طی اپیدمی انجام می گیرد، به علت موارد بالای عفونت بدون علامت و انتشار ویروس قبل از بروز علائم، نتیجه بخش نیست.

واکسنی از ویروس فعال ضعیف شده در کشت سلولی جنین جوجه تهیه شده است. این واکسن ، عفونت بدون علامت و غیر قابل سرایتی را تولید می کند. واکسن اوریون همراه با واکسن های زنده ویروس های سرخک و سرخجه موجود است.

تجویز اشتراک واکسن های فعال ویروسی ( سرخک ، اوریون ، سرخجه ) در ۷۸ تا ۹۵ درصد از واکسینه شده ها ، آنتی بادی نسبت به هر کدام از ویروس ها را تولید می کند. هیچگونه خطری از بروز مننژیت آسپتیک بعد از واکسیناسیون با MMR وجود ندارد.

دو دوز واکسن MMR قبل از ورود به مدرسه توصیه می شود. به علت شیوع اوریون در سال ۲۰۰۶ توصیه های کارآمد واکسیناسیون، جهت پیشگیری از انتقال عفونت در مکان هایی که انتقال عفونت بسیار بالاست، ارائه گردید. دو دوز واکسن باید به کارکنان مراکز بهداشتی که قبل از سال ۱۹۵۷ متولد شده و شواهدی مبنی بر ایمن بودن به اوریون ندارند زده شود. دوز دوم واکسن باید به کسانی زده شود که تنها یک دوز واکسن دریافت کرده اند.

پاسخ دهید