معماری
ویروس سین سی شیال تنفسی

ویروس سین سی شیال تنفسی (RSV) و تشخیص آزمایشگاهی آن

ویروس سین سی شیال تنفسی (RSV)
عفونت های ویروس سین سی شیال تنفسی
ویروس سین سی شیال تنفسی مهم ترین عامل بیماری مجاری تحتانی تنفسی در نوزادان و نوجوانان است که معمولاً هم ردیف سایر پاتوژن های میکروبی، عامل برونشیولیت و پنومونی نوزادان کمتر از یک سال می باشد. تخمین زده شده است که حدود ۲۵% از کودکان بستری در بیمارستان مربوط به بیماری های تنفسی است.

پاتوژنز و پاتولوژی

تکثیر RSV ابتدا در سلول های اپی تلیال نازوفارنکس رخ می دهد. ویروس ممکن است به دستگاه تنفسی تحتانی راه یافته و منجر به پنومونی و برونشیولیت گردد. مهاجرت لنفوسیتی وجود دارد که منجر به انفیلتراسیون پری برونشیولار می شود. بافت های زیر مخاطی متورم می شوند. پلاک ها حاوی مخاط، بقایای سلولی و فیبرین، برونشیول های کوچکتر را مسدود کرده اند. آنتی ژن های ویروسی را می توان در مجاری تنفسی فوقانی، سلول های اپی تلیال دفع شده توسط پلاگ ها مشاهده کرد، ولی به ندرت در برونشیول های کوچک دیده می شوند. ویرمی هم مشاهده نمی شود.

دوره کمون از زمان آلودگی با ویروس تا شروع بیماری حدود ۴ تا ۵ روز است و ویروس به مدت یک تا سه هفته از نوزادان و کودکان جوان و ۱ تا ۲ هفته از بالغان سرایت می کند. مقدار زیادی ویروس در ترشحات تنفسی کودکان جوان وجود دارد. مقدار ویروس وارد شده شاخص مهمی در به وجود آمدن عفونت در بالغین ( وحتی کودکان) است.

فردی که سیستم ایمنی طبیعی دارد ، به نظر می رسد که بعد از بهبودی ، ویروس را با خود همراه دارد، در صورتی که افراد مبتلا به نقص ایمنی، به طور پایدار آلوده به ویروس باقی می مانند و چندین ماه به دیگران منتقل می کنند.

با این که مجاری تنفسی نوزادان خیلی باریک است و به سهولت توسط التهاب و تورم (ادم) مسدود می شود، اما هنوز مشخص نشده است که چرا فقط گروه کوچکی از نوزادان به بیماری شدید توسط ویروس RSمبتلا می شوند.

پاسخ ایمنی احتمالاً در پاتوژنر علائم تنفسی ویروس RS به ویژه برونشیولیت دخالت دارد و در سال های اخیر توجه خاصی به آن شده است. در اواخر سال های ۱۹۶۰، ویروس RS که با فرمالین غیر فعال شده بود. جهت تهیه واکسن در نوزادان به کار رفت. در گیرنده های واکسن، تیترهای بالایی از آنتی بادی سرم مشاهده شد اما نتایج مطلوب به دست نیامد. زیرا بیماری در نوزادان واکسینه شده که بعد به طور طبیعی با ویروس RS آلوده شدند، نسبت به نوزادانی که واکسینه نشده بودند، بسیار شدید بود.

یافته های بالینی

طیف بیماری تنفسی که از سرماخوردگی معمولی در بزرگسالان تا برونشیت تب دار در نوزادان و خردسالان و همچنین، پنومونی نوزادان تا برونشیولیت نوزادان تازه متولد شده، متفاوت می باشد. برونشیولیت، سندرم بالینی مجزایی است که توسط این ویروس ایجاد می شود. در حدود یک سوم عفونت های RS، مجرای تحتانی تنفسی گرفتار می شود. در این حالت کودک خس خس می کند. تقریباً دو درصد از نوزادان به علت شدت بیماری در بیمارستان بستری می شوند، به طوری که تخمین زده می شود، در ایالات متحده سالانه ۵۱ تا ۸۲ هزار مورد به علت بروز بیماری در ۲ ماهگی نیاز به بستری پیدا کنند.

پیشرفت علائم ممکن است سریع باشد و به مرگ منجر شود. با در دسترس بودن امکانات مدرن و پیشرفته مراکز مراقبت کودکان ۷ درصد مرگ و میر در نوزادان طبیعی بسیار پایین است ( حدود ۱ درصد در بیماران بستری) ولی اگر عفونت این ویروس به یک بیماری دیگر مثل ناراحتی قلبی مادرزادی اضافه شود، درصد مرگ و میر بالا خواهد بود.

عفونت مجدد در کودکان و بالغین معمول است . با این که عفونت مجدد تمایل به علامت دار بودن دارد ولی بیماری معمولاً به دستگاه تنفسی فوقانی محدود است و در افراد سالم علائمی شبیه سرماخوردگی دارد.

عفونت های RSV عامل حدود یک سوم عفونت های تنفسی در دریافت کنندگان مغز استخوان هستند حدود نیمی از کودکان و بالغین که ایمنی آنها اختلال پیدا کرده، به پنومونی مبتلا می شوند، مخصوصاً اگر عفونت پس از دوره ی پیوند به وجود بیاید. درصد مرگ و میر از ۲۰ تا ۸۰ درصد گزارش شده است.

در افراد مسن، عفونت ها ممکن است باعث بروز علائمی شبیه بیماری انفولانزا شود. ممکن است پنومونی ایجاد شود. تخمین زده شده که شیوع RSV در مراکز مراقبت طولانی، در عفونت ۵ تا ۱۰ درصد، پنومونی ۱۰ تا ۲۰ درصد افراد آلوده و مرگ و میر ۲ تا ۵ درصد افراد دخالت داشته باشد.

کودکانی که از برونشیولیت و پنومونی شدید ناشی از ویروس RS رنج می برند، اغلب به مدت چندین سال، اختلال عمل ریه دارند. با این وجود، هیچ گونه ارتباطی بین عفونت های ویروس RS و اختلال عمل ریوی به مدت طولانی وجود ندارند. احتمال دارد برخی از افراد با ویژگی های فیزیولوژیکی خاص و بیماری های دستگاه تنفس، به عفونت های شدید و مزمن ریوی مستعد باشند.

RSV عامل مهم اوتیت گوش میانی است. تخمین زده شده حدود ۳۰ تا ۵۰ درصد اپی زودهای زمستانی در نوزادان مربوط به عفونت با این ویروس باشد.

تشخیص آزمایشگاهی

ایزوله و مشاهده آنتی ژن ویروسی به وسیله واکنش زنجیر پلی مراز در ترشحات تنفسی، روشی انتخابی است. تفاوت ویروس RS با پارامیکزوویروس های دیگر در آن است که ویروسRS فاقد هماگلوتینین بود، بنابراین، روش های تشخیصی هماگلوتیناسیون یا همادسوربشن را نمی توان برای آن انجام داد.

الف) شناسایی آنتی ژن:

شناسایی مستقیم آنتی ژن های ویروس در نمونه های بالینی سریع و حساس است. ایمونوفلورسانس روی سلول های پوسته شده یا آزمایش الایزا روی ترشحات بینی و گلو نیز بکار می رود. سواب گرفته شده از بینی و گلو یا شستشوی بینی، منابع خوبی از ویروس RS هستند.

در شستشوی بینی کودکان جوان مقدار زیادی ویروس وجود دارد ( ۱۰۳ تا ۱۰۸ PFUدر هر میلی لیتر)، ولی این مقدار در نمونه های بالغان بسیار کمتر است( کمتر از PFU100 در هر میلی لیتر)

ب) جداسازی و شناسایی ویروس:

RSV را می توان از ترشحات بینی جدا کرد. این ویروس فوق العاده حساس است. نمونه ها را باید به سرعت در کشت های سلولی تلقیح کرد. فریز کردن نمونه های بالینی ممکن است منجر به از دست دادن کامل بیماری زایی ویروس گردد. رده های سلولی هتروپلوئید، هلا و Hep-2 جهت جداسازی ویروس بسیار حساسند وجود ویروس RS را می توان با افزایش سلول های غول پیکر و تشکیل سین سی شیا در کشت های سلولی تلقیح شده، شناسایی نمود حدود ده روز طول می کشد تا اثرات سیتوپاتیک آن ظاهر گردد.

تشخیص قطعی را می توان با مشاهده آنتی ژن ویروس در سلول های آلوده با به کار بردن آنتی سرم های معین و تست ایمونوفلورسانس(IF) انجام داد. ایزوله سریع تر ویروس سین سی شیال تنفسی را می توان با تلقیح به ویالهای حاوی کشت های بافتی در حال رشد روی لامل به دست آورد. سلول ها بعد از ۲۴ تا ۴۸ ساعت ایمونوفلوسانس مورد بررسی قرار می گیرد.

مشاهده ویروس RS، نشان دهنده عامل عفونت است، زیرا این ویروس هرگز در افراد سالم یافت نمی شود.

ج) سرولوژی:

آنتی بادی های سرم را توسط روش های مختلف مانند ایمونوفلورسانس، الایزا و Nt  شناسایی می کنند. اندازه گیری آنتی بادی سرم برای بررسی های اپیدمیولوژی حائز اهمیت است اما نقش چندانی در ارزیابی بالینی ندارد.

د ) مشاهده اسید نوکلئیک:

واکنش زنجیر پلی مراز در تعیین زیر تیپ RSV که از ترشحات تنفسی جدا شده و همچنین برای آنالیز تغییرات ژنتیکی در یک اپیدمی کاربرد دارد.

درمان و پیشگیری

درمان عفونت های شدید ویروس RS به طور عمده با برداشتن ترشحات و تجویز اکسیژن انجام می گیرد.

داروی ضد ویروسی ریباویرین جهت درمان بیماری دستگاه تنفس تحتانی به علت RSV به خصوص در نوزادانی که در خطر ابتلا به بیماری شدید هستند، تجویز می شود.

تجویز اسپری داروی ضد ویروسی ریباویرین به مدت سه تا شش روز متوالی برای نوزادان بستری شده در بیمارستان مفید می باشد. درمان ایمنی (ایمونوتراپی) ممکن است سودمند باشد.

تجویز ایمونوگلوبولین با تیتر بالایی از آنتی بادی ضدویروس سین شیال تنفسی تا حدی سودمند است. آنتی بادی های مونوکلونال ضد ویروسی به دست آمده از انسان در حال بررسی است.

بیشتر تلاش های تحقیقاتی در جهت تولید واکسن برای RSV بوده است. بیماری متعاقب واکسیناسیون که در سال های ۱۹۶۰ پس از ایمنی زایی با واکسن غیر فعال شده  RSV ایجاد شد، باعث شد به علت اثرات سوء تولید آن متوقف شود. تلاش ها در جهت تولید واکسن زنده تخفیف حدت یافته موفقیت آمیز نبوده است.

تولید واکسن ویروس RS دارای مشکلاتی است. گروه هدف که همان نوزادان هستند، باید پس از تولد واکسینه شوند تا در زمان بیشترین خطر برای عفونت ویروس سین شیال تنفسی محافظت شوند ولی در این سن، پاسخ ایمنی با وجود آنتی بادی های مادری محافظت کننده نخواهد بود. روشی به صورت ایمنی زایی در مادر، آزمایش شده است. هدف اطمینان از انتقال سطوح محافظت کننده آنتی بادی خنثی کننده اختصاصی علیه ویروس به نوزاد انتقال می یابد . این آنتی بادی به مدت ۳ تا ۵ ماه یعنی مدتی که بیشترین خطر ابتلا به ویروس وجود دارد باقی می ماند.

موارد کنترل، وقتی شیوع بیمارستانی رخ می دهد، مشابه ویروس پارانفلوانزا (ایزولاسیون تماسی، شستشوی دست ها، محدود کردن ملاقات کنندگان).

پاسخ دهید