آزمایش 5 هیدروکسی ایندول استیک اسید

آزمایش 5 هیدروکسی ایندول استیک اسید

5 هیدروکسی تریپتامین (سروتونین) بهوسیله مونوآمین اکسیداز کبدی به 5 هیدروکسی ایندول استالدئید، اکسید میشود که بخش اعظم این ماده در کلیه ها به وسیله آلدئید دهیدروژناز به 5-HIAA متابولیزه میشود.مقدار اندکی ممکن است به وسیله آلدئید ردوکتاز به 5 هیدروکسی تریپتوفول احیا شود. محصول اصلی سروتونین که در ادرار دفع میشود 5-HIAA است.

دیگر نامها
5-HIAA هیدروکسی ایندول 3-استیک اسید، هیدروکسی ایندول استیک اسید،5 هیدروکسی ایندول آمین استیک اسید

نمونه مورد اندازه گیری

در اغلب موارد نمونه های ادرار برای اندازه گیری 5-HIAA مورد استفاده قرار میگیرند. یک نمونه ادرار ۲4ساعته جمع آوری شده، نمونه ارجح برای این تست است، اگرچه در برخی آزمایشگاه ها نمونه ادرارهای رندوم نیز کماکان پذیرفته میشوند و نتایج غالباً به صورت نسبت به کراتینین ادرار گزارش میشود.

نمونه های ادراری رندوم باید با احتیاط تفسیر شود چرا که 5-HIAA حتی در بیمارانی که به تومور کارسینوئید مبتلا هستند، میتواند متغیر باشد؛ بنابراین اگر نمونه 24 ساعته در دسترس نباشد، باید یک نمونه جمع آوریشده در طول شب یا صبح زود درخواست شود.

احتیاط های لازم برای نمونه گیری مجدد، حمل و نقل و…

نگهدارنده اسیدی برای آنالیز 5-HIAA قابل قبول است اما ضروری نیست. اضافه کردن استیک اسید میتواند ایندول را پایدار سازد اما باید توجه داشت که pH به زیر ۳ کاهش پیدا نکند، زیرا 5-HIAA در محلولهای بسیار اسیدی ناپایدار است.

اگر نمونه ها ظرف 48 ساعت آنالیز خواهند شد، آنها را میتوان در ۲-8 درجه سانتگراد نگهداری کرد؛ در غیر این صورت آنها را باید منجمد ساخت. در بهترین حالت، ادرار باید در طول جمع آوری در یک مکان سرد و تاریک نگهداری شود.

خلاصه ای از کاربردهای بالینی و محدودیتهای اندازه گیری

اندازه گیری 5-HIAA اغلب برای بررسی تومورهای نورواندوکراین که سروتونین ترشح میکنند (تحت عنوان تومورهای کارسینوئید نیز شناخته میشوند،) درخواست میشوند.
این تومورها اغلب تومورهای فورگات (ابتدای دستگاه گوارش) یا میدگات (قسمت میانی دستگاه گوارش) هستند و میتوانند با سندرمهای ژنتیکی از قبیل نئوپلازی اندوکراین چندگانه،سندروم فون هیپل لیندا و نورو فیبروماتوز نوع ۱همراه باشند.

NET های تولیدکننده سروتونین میتوانند به سندروم کارسینوئید منجر شوند، این عبارت برای توصیف ویژگیهای بالینی از قبیل سرخ شدن ناگهانی، لرزش، اسهال و خس خس کردن مورد استفاده قرار میگیرد.

سروتونین اضافی میتواند در آسیب قلبی از جمله فیبروز اندومیوکاردیال، نارسایی تریکوسپید و بیماری دریچه ریه نقش داشته باشد.

تعیین مقدار 5-HIAA ادراری نسبت به اندازه گیری سروتونین در تشخیص تومورهای کارسینوئید سودمندتر است. اگر از جذب غذایی 5 هیدروکسی ایندولها قبل از جمع آوری نمونه ممانعت شود،اختصاصیت تست افزایش می یابد؛ بنابراین باید از مصرف مواد غذایی دارای غلظتهای بالای ایندولها قبل از جمع آوری نمونه خودداری کرد.

محدودیتها

ترشح سروتونین ممکن است منظم نباشد. اگر جمع آوری نمونه در زمانی انجام شود که بیمار دارای علائم است، حساسیت تست افزایش مییابد. جمع آوری ادرار در صبح یا در طول شب در صورتی که نمونه ۲4ساعته در دسترس نباشد، توصیه شده است.

تومورهای روده خلفی اغلب با تولید افزایش یافته سروتونین یا ترشح زیاد 5-HIAA همراه نیستند.مواد غذایی دارای غلظتهای بالای ایندولها (مانند بادمجان، آووکادو، موز، کشمش سیاه و قرمز، کیوی، انگور فرنگی، طالبی، گوجه، آلو، آناناس و گردو) و نیز گلیسیریل گایاکولات (از مواد تشکیل دهنده برخی داروهای ضد سرفه) میتوانند ترشح 5-HIAA را افزایش دهند.

حاملگی و محرومیت از خواب هم میتوانند سبب افزایش این ماده در ادرار شوند.

داروهایی مانند لوودوپا، متیل دوپا، مهارکننده های مونوآمین اکسیداز، اتانول، ایزونیازید، رسرپین و پارا-کلروفنیل آلانین میتوانند تولید 5-HIAA را کاهش دهند.

موارد دیگری مانند استانیلید،فناستین، متوکربامول، سیسپلاتین، فلورواوراسیل، ملفالان و راولفیا میتوانند 5-HIAA و نیز 5-هیدروکسی تریپتوفان که برای درمان افسردگی استفاده شده است.

تشخیص 5-HIAA از طریق HPLC الکتروشیمیایی

این روش، رایجترین شیوه برای اندازه گیری 5-HIAA ادراری است و عموماً از کروماتوگرافی فاز معکوس استفاده میکند. تشخیص ترکیب از طریق اکسیداسیون ولتامتریک گروه هیدروکسیل کربن شماره 5 صورت میگیرد؛ بنابراین نمونه باید در pHپایین نگهداری شود تا از یونیزه نشدن گروه هیدروکسیل اطمینان حاصل شود.

منابع واریاسیون

رژیم غذایی، ساعت روز، ورزش، عملکرد کلیه و کبد ممکن است ترشح 5-HIAAرا تغییر دهند.بارداری و کمبود خواب نیز میتوانند باعث افزایش شوند.

کاربردهای بالینی اندازه گیری و تفسیر نتایج

اندازه گیری 5-HIAA در اکثر موارد برای بررسی وجود تومور نورواندوکراین ترشح کننده سروتونین (کارسینوئید) مورد استفاده قرار میگیرد. اگر مقدار ترشح ادراری از ۱۰برابر حد بالایی بازه نرمال بیشتر باشد، نشان دهنده آن است که به احتمال زیاد یک تومور کارسینوئید وجود دارد؛

با این وجود کارسینوئیدها اغلب میتوانند رشد آهسته ای داشته باشند و افزایش متوسطی در 5-HIAA ادراری ایجاد کنند. کارسینوئیدها به عنوان بخشی از سندرم MEN-1 نیز گزارش شده اند، به همین دلیل میتوانند به عنوان بررسی بیشتر برای موارد مشکوک به MEN-1نیز استفاده شوند.

ترشح ادراری ۵۰-۱۰۰ µmol/24 hمیتواند به وسیله منابع غذایی ایندولها ایجاد شود. در این قبیل موارد باید پس از عدم مصرف غذاها و داروهای تداخل کننده به مدت ۷۲ساعت، نمونه دیگری درخواست شود.

اگرچه معمولترین نمونه برای آنالیز 5-HIAA ادرار است اما برخی آزمایشگاهها این اندازهگیری را در پلاسما انجام میدهند. این کار خطاهای مرتبط با جمع آوری ادرار ۲4ساعته را کاهش میدهد و میتواند میزان خطاهای پریآنالیتیکال را نیز کاهش دهد.

به دلیل آنکه 5-HIAA دارای ترشح کلیوی است، باید در تفسیر نتایج 5-HIAA پلاسما در بیماران مبتلا به نقایص کلیوی، بیشتر دقت کرد؛ مقادیر بالای کاذب 5-HIAAپلاسما ممکن است ناشی از کاهش GFR باشد نه ناشی از وجود کارسینوئید.

اندازه گیری 5-HIAA ادراری عمدتاً برای اهداف تشخیصی به کار میرود اما این تست میتواند به عنوان یک مارکر پورگنوستیک نیز استفاده شود، اگرچه دیگر تومور مارکرها (مانند کروموگرانینA ) دقت پروگنوستیک بیشتری دارند.

فاکتورهای مخل

اطمینان حاصل کنید که بیمار هیچگونه غذای دارای هیدروکسی ایندول حداقل از سه روز پیش از جمع آوری ادرار مصرف نکرده است. کاهش تولید 5-HIAAدر in vivo میتواند در صورت افزایش غلظت کورتیکوتروفین، اتانول، ایمیپرامین، ایزونیازید، لوودوپا، مهارکننده ها MAO و متیل دوپا ایجاد شود.

علل نتایج غیرطبیعی

مقادیر بالا در سندرم کارسینوئید رایج ترین دلیل برای افزایش چشمگیر در ترشح ادراری 5-HIAA است.

ترشح 5-HIAAممکن است به دلیل کارسینوئید یا بنا به دلایل غیر پاتولوژیک (دریافت غذایی یا دارویی) دچار افزایش متوسط شود. معمولاً یک جمع آوری مجدد ادرار ۲4ساعته برای کسب اطمینان از نتیجه سودمند است.

گزارش شده است که در بیماری سلیاک ترشح 5-HIAAاسید افزایش مییابد. این امر احتمالاً به دلیل هایپرپلازی سلولهای انتروکرومافین در روده است که به افزایش ترشح سروتونین منجر میشود.

مقادیر کم

کاهش در ترشح 5-HIAA ادراری میتواند در صورت افزایش کورتیکوتروفین پلاسمایی و مصرف آسپرین، اتانول، ایمیپرامین، ایزونیازید، لوودوپا، مهارکننده های MOA و متیل دوپا رخ دهد.

غلظت ادراری 5-HIAA کاهش یافته، ممکن است در صورت افسردگی، ماستوسیتوز، به دنبال برداشتن روده باریک و فنیل کتونوریا یا بیماری هارت ناپ رخ دهد.

غلظت 5-HIAA در CSF به دنبال این بیماریها کاهش مییابد: کمبود آروماتیک- Lآمینواسید دکربوکسیلاز، کمبود مونوآمین اکسیداز، کمبود گوانوزین تریفسفات سیکلوهیدرولاز، کمبود -6پیروویل- تتراهیدروپترین سنتاز، کمبود دی هیدرو پتریدین ردوکتاز، دیستونی پاسخ دهنده به دوپا و کمبود سپیاپترین ردوکتاز.

اندازه گیری 5-HIAA در CSF میتواند در تشخیص و پایش بیماران مبتلا به ناهنجاری ارثی متابولیسم نوروترانسمیترها، آتاکسی یا ناهنجاریهای نورولوژیکی که متابولیسم سروتونین را متأثر میسازند، سودمند باشد.

مواد تداخل کننده

تداخل کننده های آنالیتیکال در روش HPLC میتوانند از استامینوفن، مفنسین، متوکربامول و فناستین ناشی شوند و میتوانند موجب افزایش کاذب 5-HIAA شوند.

در مقابل استیک اسید، دی هیدروکسی فنیل استیک اسید، فرمالدئید، جنتیسیک اسید، هموجنتیسیک اسید، لوودوپا، متنامین،فنوتیازین و سالیسیلاتها (تنها در روش فلورسانس) میتوانند باعث نتایج پایین کاذب شوند.

منابع خطا

بیمار نباید غذاهای دارای غلظتهای بالا از هیدروکسی ایندولها را مصرف کند. داروهای بیمار باید برای شناسایی تداخل کننده های احتمالی بررسی شود و اگر مقدور باشد از مصرف داروها در طول دوره جمع آوری خودداری شود تا احتمال نتایج مثبت کاذب کاهش پیدا کند.

دیگر منابع خطا ممکن است به جمعآوری نادرست نمونه ادرار ۲4ساعته و در طول دوره نگهداری نمونه ها مرتبط باشند.

تستهای مرتبط

اندازه گیری کروموگرانین A سرم میتواند در تشخیص و پیش آگهی تومورهای کارسینوئید سودمند باشد. اندازه گیری کراتینین ادراری در صورتی که جمع آوری ادرار ۲4ساعته مقدور نباشد، درخواست میشود.

کلسیم سرم باید برای بررسی هایپرپاراتیروئیدیسم در MEN-1 اندازهگیری شود.MEN-1 با تومورهای سلولهای جزایر پانکراس که میتواند با اندازه گیری انسولین، گلوکاگون و سوماتواستاتین غربالگری شود، همراهی دارد.

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *