آشنایی با بیماری آلزایمر (تشخیص،پیشگیری و درمان)

«آلزایمر» شایع‌ ترین بیماری استحاله‌ ای مغز است. بر اساس گزارش سازمان بهداشت جهانی، 50 میلیون نفر در دنیا مبتلا به انواع دمانس هستند که پیش‌ بینی می‌ شود تا سال 2050 میلادی به 152 میلیون نفر برسد که بیش از 60 تا 70درصد این افراد دچار آلزایمر هستند. پراکندگی جمعیت مبتلا در آسیا بیشترین آمار را دارد و پس از آن اروپا، آمریکا و آفریقا در جایگاه‌ های بعد هستند.

همچنین آمارها حاکی از آن است که شمار مبتلایان به این بیماری هر 20 سال، 2برابر می‌ شود. به نظر می‌ رسد هر سال حدود 10 میلیون نفر در دنیا به یکی از انواع دمانس مبتلا می‌ شوند که 6 میلیون نفر ساکن کشورهای کم‌ درآمد یا با درآمد متوسط هستند.

«آلزایمر» با فراموشی همراه است اما نه همیشه!

انسان همواره در طول زندگی خود، روزانه تعدادی از سلول‌ های عصبی مغز را از دست می‌ دهد اما این فرایند با افزایش سن، تشدید می‌ شود و منجر به آسیب توانایی‌ های شناختی در افراد سالمند خواهد‌ شد. به طور کلی، پس از 65 سالگی، اختلال در به یادآوری اتفاقات اخیر وجود دارد و پس از 85 سالگی بسیار جدی‌ تر می‌ شود اما انواع فراموشی الزاما به معنای بیماری نیست.

در رابطه با فراموشی سالمندان باید به حالتی موسوم به «نشانگان فراموشی خوش‌ خیم سالمندی» اشاره کرد. در چنین شرایطی توانایی‌ های شخصیتی و شناختی فرد سالم است و تنها حافظه نزدیک او دچار مشکل می‌ شود، درنتیجه فرد قادر به یادآوری اتفاقات اخیر نخواهد بود. استفاده از وسایلی برای راحت‌ تر شدن یادآوری اتفاقات مانند دفترچه یادداشت و…به بهبود کیفیت زندگی فرد کمک می‌ کند و نیازی به اقدامات دارویی نیست.

البته فراموشی سالمندی در مواردی به سرعت پیشرفت می‌ کند و با پیامدهایی مانند اختلال توجه و تمرکز، مشکل تشخیص اشیاء و افراد، کاهش قابلیت‌ های حرکتی و اختلال تکلم همراه است. با بروز چنین علائمی حتما نیاز به مشورت با پزشک خواهد بود چراکه این سیر تخریبی می‌ تواند علامت هشدار ابتلا به زوال عقل یا دمانس باشد که شایع‌ ترین آن را باید «آلزایمر» دانست.

در حال حاضر تنها دو عامل افزایش سن و زمینه وراثت به عنوان عوامل جدی زمینه‌ ساز آلزایمر شناخته می‌ شوند و براساس بعضی مطالعات، بی‌ تحرکی، ضربه به سر و بیهوشی‌ های مکرر را نیز می‌ توان به عنوان عامل خطر در نظر گرفت.

نشانه‌ های ابتلا به «آلزایمر»

تحلیل قدرت حافظه بارزترین و شناخته‌ شده‌ ترین نشانه ابتلا به آلزایمر است. با این حال بروز اختلالاتی در عملکردهای روزانه مانند خرید، طبخ غذا، نوشتن چک و…همچنین سردرگمی در زمان و مکان مانند گم شدن در محله همیشگی و به یاد نیاوردن روزهای هفته را نیز باید جدی گرفت.

همچنین بی‌ خوابی، اختلالات خلقی مانند اضطراب و تحریک‌ پذیری، مشکلات حرکتی، ناتوانی در به کارگیری کلمات، تغییر شخصیت و اختلال در انجام فعالیت‌ های ذهنی نیز در برخی بیماران دیده می‌ شود. مجموعه این اختلالات شناختی با گذر زمان تشدید می‌ شود که ضرورت تشخیص و درمان سریع را می‌ طلبد. البته روند پیشرفت بیماری در همه افراد یکسان نیست و معمولا در افرادی با سطح فعالیت‌ های ذهنی بالا یا روابط اجتماعی قوی کندتر خواهد بود زیرا تحریکات مغزی در آنها بیشتر است.

ضرورت تشخیص و درمان

تشخیص اولیه بیماری از طریق انجام تست عملکردهای شناختی و نوروسایکولوژی توسط متخصص مغز و اعصاب صورت می‌ گیرد تا به این ترتیب هر نوع عامل زمینه‌ ای و ماهیت و وخامت بیماری ارزیابی شود.

البته برای تشخیص دقیق‌ تر، آزمایش برخی عوامل بیولوژیک بیماری در مایع مغزی نخاعی انجام می‌ شود. ام‌ آر آی نیز برای بررسی ناهنجاری‌ های مغزی ناشی از بیماری در مراحل اولیه توصیه خواهد شد.

کنار درمان‌ های دارویی معمولا اقداماتی مانند گفتار درمانی، کادر درمانی و فیزیوتراپی نیز ممکن است لازم باشد که به بهبود کیفیت زندگی بیمار و تاخیر در عوارض بیماری کمک می‌ کند. همچنین استفاده از درمان‌ های نروتکنولوژیک مانند مگنت‌ تراپی در بازتوانی افراد مبتلا به آلزایمر توصیه می‌ شود.

گرچه در حال حاضر هیچ درمان قطعی‌ ای برای آلزایمر وجود ندارد، تشخیص بیماری در مراحل اولیه و درمان‌ های سریع‌ تر باعث بهبود کیفیت زندگی بیمار می‌ شود و مانع وخامت علائم خواهد شد.

از جوانی به فکر پیشگیری باشیم…

با اینکه به طور قطعی نمی‌توان عامل پیشگیرانه‌ای در مورد این بیماری معرفی کرد، رعایت برخی اصول زندگی سالم از دوران جوانی و میانسالی می‌تواند تا حد زیادی در بروز آلزایمر تاثیر محافظتی داشته باشد:

تغذیه درست شامل گنجاندن منابع غنی آنتی‌ اکسیدان‌ ها مانند میوه‌ ها، سبزیجات، روغن زیتون و ماهی
برنامه ورزشی منظم و پرهیز از شیوه زندگی بی‌ تحرک
مدیریت شرایط استرس‌ زا
کنترل فشار خون، دیابت و کلسترول بالا
دوری از استعمال دخانیات، الکل و دیگر مواد محرک و مخدر
انجام فعالیت‌ های ذهنی مانند حل جدول، یادگیری زبان جدید و…
روابط اجتماعی و دوستانه در زندگی.

آلزایمر از دیدگاه طب سنتی‌ ایران

مغز یکی از اعضای رئیسه بدن و مبدا اعصاب و منشاء حس و حرکت است. از منظر طب سنتی، مزاج مغز، سرد و ‌تر است. اگر مغز به طور طبیعی با مزاج سرد و ‌تر آفریده نمی‌ شد، با وجود حجم عظیم اطلاعات وارد شده به آن و پردازش آنها، دچار حرارت و خشکی بیش از حد میشد.

بیماری آلزایمر نوعی اختلال مغزی مزمن پیش ‎رونده و ناتوان ‎کننده است که مشکل بزرگی برای سلامت جامعه محسوب می ‌‎شود و بر روابط بین فردی و اجتماعی نیز اثر دارد.

میزان شیوع بیماری آلزایمر بعد از 65 سالگی به ازای هر 5 سال، 2 برابر می ‌‎شود، به طوری که 40 تا 50 درصد سالمندان بالای 85 سال جامعه مبتلا به این بیماری هستند و افزایش سن، مهم‌ ترین عامل خطر ابتلا به این بیماری است.

قرآن در این باره می‌ فرماید: «وَ ا… خَلَقَکُمْ ثُم یتَوَفاکُمْ و َمِنْکُمْ مَنْ یرَد اِلَى اَرْذَلِ الْعُمُرِ لِکَی لَا یعْلَمَ بَعْدَ عِلْمٍ شَیئًا اِن ا… عَلِیمٌ قَدِیرٌ(نحل آیه 70)
خداوند شما را آفرید، سپس شما را می‌ میراند، بعضی از شما به سنین بالای عمر می‌ رسند، به‌طوری که بعد از علم و آگاهی چیزی نخواهند دانست (و همه چیز را فراموش می‌ کنند) خداوند عالم و قادر است.»

اسباب و علل نسیان (فراموشی)

از دیدگاه طب سنتی ، مغز دارای 3 بخش قدامی، میانی و خلفی است. اگر برودت و رطوبت در بخش خلفی مغز که محل حافظه است، مستولی شود قوه حافظه در یادآوردن آنچه قبلا در آن محفوظ شده دچار اشکال خواهد شد. گاهی نیز برودت و خشکی سبب این فراموشی است.

توصیه‌های تغذیه‌ ای پیشگیرانه

فرد فقط باید هنگامی غذا بخورد که معده و روده باریک از غذای قبلی خالی شده باشد و احساس گرسنگی کند.
پیش از احساس سیری کامل باید دست از غذا کشید.
عدم مداومت بر مصرف یک نوع غذا و لزوم خوردن انواع غذاها در رژیم غذایی فرد ضروری است زیرا مداومت بر خوردن یک نوع غذا عامل بیماری است.
از فعالیت بدنی شدید یا حالات روانی شدید (خشم، غم و شادمانی بیش از حد) پس از خوردن غذا بپرهیزید زیرا سبب اختلال در هضم غذا می‌‌ شوند.
پیاده‌ روی سبک به‌ خصوص بعد از وعده ناهار به هضم غذا کمک می‌ کند.
از نوشیدن آب همراه غذا یا بلافاصله پس از آن بپرهیزید.
توجه به وعده‌ های غذایی در فصول مختلف از دیگر مواردی است که باید رعایت شود.
سالمندان (افراد بالای 60 سال) از خوردن غذاهای سودا‌‌ زا (غذاهای سرد و خشک) مانند عدس، بادمجان، گوشت گاو، گوشت خشک‌ شده، غذا‌های شور یا نمک‌ سود و غذاهای بلغم‌‌ زا (سرد و تر) مانند ماهی، هندوانه بپرهیزند.
از مصرف زیاد پیاز، خوردن میوه‌ های ترش و کال، زیاده ‎روی در مصرف گشنیز، باقلا، قارچ، لوبیا، سیر و کلم در کتاب‌ های طب سنتی ‌به عنوان عوامل ایجاد نسیان (فراموشی) یاد شده است و پرهیز از آنها برای بیماران مبتلا به آلزایمر توصیه می‌ شود.
زیاده ‎روی در مصرف آب سرد از مضرترین کارها برای مغز و ایجاد فراموشی است. پرهیز از آب سرد در افراد مبتلا به آلزایمر لازم و ضروری است.

سایر توصیه‌ ها

پرهیز از زیاده‌ روی در جماع (روابط زناشویی)
پیاده‎ روی و ورزش سبک مانند حرکت دادن دست‌ ها و پاها و پرهیز از انجام ورزش ‌‎های سنگین و خسته ‌‎کننده
افزایش فعالیت ‎های مغزی با کمک خواندن، حفظ کردن و به یاد آوردن مطالب، این فعالیت‌ها به منزله «ورزش مغز» در نظر گرفته شده و از مواردی است که برای جلوگیری از فراموشی مفید است.
پرهیز از زیاده‌ روی در خوابیدن به‌ خصوص خواب‌ های طولانی طی روز

در منابع طب سنتی ‌ ایران برای علاج بیماری آلزایمر و گیاهان دارویی مورد استفاده جهت تقویت حافظه و پیشگیری از زوال عقلی به این موارد اشاره شده است:

پاک‌سازی مغز از مواد ‌زائد یکی از اصول درمان است که بهتر است این کار از طریق انجام حقنه باشد. دادن بعضی عطسه‌ آورها هم مفید است. چکاندن بعضی روغن‌ های گرم مانند سیاهدانه در بینی نیز مفید است.

خوردن روزانه 10 عدد مویز، یک قاشق مرباخوری عسل زیر زبان در صبح ناشتا، جویدن کندر در طول روز و همچنین استفاده از زنجبیل، سعد کوفی و فلفل سیاه در کاهش فراموشی موثر دانسته شده است.

دمنوش گل‌ سرخ

گل‌سرخ یا محمدی که به عنوان دمنوش یا برای تهیه‌ مربا استفاده می‌ شود به نام «گل سرخ مربا» معروف بوده و محصول آذربایجان است. از گل سرخ کاشان، گلاب به دست می‌‌ آید و به دلیل تلخی زیادی که دارد مناسب دمنوش و مربا نیست.

روش تهیه دمنوش
برای تهیه دمنوش گل‌ سرخ از یک قاشق غذاخوری برگ‌‌ های خشک این گل همراه یک قاشق چای‌ خوری چای سبز یا سیاه استفاده کنید. طبیعی است زمان دم ‌کشیدن چای سبز کوتاه‌‌ تر از چای سیاه است.

خواص دمنوش گل سرخ

اگر مبتلا به دیابت هستید، گهگاه نوشیدن این دمنوش انتخاب خوبی است.
تقویت‌ کننده دندان و لثه، قوا و روح، مغز و قلب
این دمنوش آرامبخش و مقوی حافظه است و در پیشگیری از آلزایمر تاثیر دارد.
مقوی ریه و کلیه بوده و برای پیشگیری از بروز عفونت‌ های ادراری مفید است.
برطرف‌ کننده بوی بد دهان است و در کنترل و تسکین دردهای عادت ماهانه و گرگرفتگی زمان یائسگی توصیه می‌ شود.
غرغره‌ جوشانده گل‌ محمدی تاثیر بی‌ نظیری در تقویت لثه دارد که موجب کاهش خونریزی لثه‌ می‌ شود.
البته توجه داشته باشید این دمنوش را نباید مداوم میل کرد.

«طب سوزنی»؛ موفق‌تر از دارو درمانی در «آلزایمر»

مطالعات پیشرفته کاربرد طب سوزنی را در درمان بیماری آلزایمر تایید می‌ کند. طب سوزنی می‌ تواند قابلیت‌ های شناختی و وضعیت زندگی بیمار را بدون ایجاد عوارض جانبی جدی، بهبود ببخشد.
براساس مطالعات محققان طب سنتی ‌چینی، طب سوزنی می‌ تواند تاثیر بهتری نسبت به داروی «دونپزیل» داشته باشد. همزمانی مصرف این دارو با طب سوزنی یکی از روش‌ های بهبود درمان تلقی می‌ شود و امید می‌ رود نتایج آن در مقابله با این بیماری کاربرد گسترده‌ای پیدا کند.
این نتایج با استفاده از حداقل معاینه روانی، فعالیت‌ های زندگی روزانه و ارزیابی وضعیت بیماری قبل و بعد از درمان به دست آمد که نشان‌ دهنده بهبود شرایط بیمار پس از این روش درمانی بود.
گرچه داروی دونپزیل به عنوان روش درمان موثر در مبتلایان به آلزایمر شناخته می‌ شود، نکته منفی اینکه این دارو می‌ تواند زمینه‌ ساز ناراحتی معده، کم‌ اشتهایی، حالت تهوع، اسهال و بی‌ خوابی شود.
همچنین برای مبتلایان به آسم، صرع و انسداد مزمن ریوی منع مصرف دارد و می‌ تواند خطر ابتلا به زخم معده را افزایش دهد اما محققان به این نتیجه رسیده‌ اند که «طب سوزنی» در بیشتر بیماران قابل‌ استفاده است و عوارض جانبی بسیار محدودی دارد.

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.