باسیل آنتراسیس یا شاربن (روش تشخیص آزمایشگاهی)

باسیل آنتراسیس (شاربن) این باکتری عامل بیماری سیاه زخم میباشد.که بصورت باسیلهای گرم مثبت و طویل که اغلب انها به صورت زنجیر دنبال یکدیگرند قابل مشاهده خواهد بود.و اینکه دارای کپسول پلی پپتیدی از جنس گلوتامیک اسید میباشد.

ویژگیهای باسیل آنتراسیس

باسیل گرم مثبت، اسپوردار، بی حرکت، هوازی- بی هوازی اختیاری که در بدن حیوان درشت و در محیط کشت دارای سرم، دارای کپسول می باشد.

در خلط و ترشحات چرکی به صورت دو تائی و یا زنجیره کوتاه دنبال یکدیگر مشاهده می شود و دارای کپسول از جنس گلوتامیک اسید (عامل اصلی مقاومت در مقابل فاگوسیتوز) می باشد.

در روی محیط کشت به خصوص اگر محیط کشت جامد باشد باسیل ها به شکل زنجیره های بلندی دنبال یک دیگر قرار گرفته و مانند کلاف به هم پیچیده اند و دارای اسپور بوده ولی فاقد کپسول می باشد.

این باکتری در بدن و همچنین بر روی محیط های سرم دار که در مجاورت گاز کربنیک قرار گرفته باشد اسپور تولید نمی کند ولی در خارج از بدن و در روی محیط کشت به خصوص در شرایط نامساعد اسپور تولید می کند. اسپور بیضی شکل و در مرکز قرار دارد و باعث تغییر شکل باسیل نمی گردد.

بیماری زایی در انسان

انسان به طور تصادفی به این بیماری مبتلا می گردد. بیماری نزد کسانی که با حیوانات و لاشه آنها یا با پوست و پشم آلوده سر و کار دارند ظاهر می شود. سیاه زخم به سه صورت سیاه زخم پوستی، تنفسی و گوارشی تظاهر می کند.

از دیگر خصوصیات این باکتری میتوان به هوازی، و بدون حرکت بودن ان اشاره کرد.

این باکتری را میتوان از ترشحات چرکی،خون،مدفوع و خلط جدا نمود.این باکتری روی اغلب محیط ها از جمله آگار خوندار رشد میکند

شکل کلنی

کلنی های نسبتا بزرگ در حدود ۱ تا ۴ میلیمتر،نامنظم و مسطح،بدون همولیز و خاکستری رنگ است.اسپور این باکتری اغلب بیضی شکل و در مرکز آن قرار دارد.این باکتری در خارج بدن اسپور ایجاد میکند در حالیکه در شرایط مناسب رشد مانند داخل بدن قادر به ایجاد اسپور نمیباشد.

تست های تشخیصی باسیلوس انتراسیس

تست رشته های مروارید (pearl string test)

روش کار
ابتدا باکتری را روی سطح مولر هینتون آگار بصورت چمنی  کشت دهید.

یک دیسک پنی سیلین ۱۰ واحدی بر روی کشت خالص ارگانیسم قرار دهید.

پلیت را به مدت ۴ تا ۶ ساعت درون انکوباتور۳۷ درجه قرار دهید.

حال از قسمت زیرین پلیت اسمیر تهیه کنید.

سپس اسمیر را با استفاده از رنگ امیزی گرم(قبلا توضیح داده شد)رنگ امیزی کنید.

حال میتوانید اسمیر را زیر میکروسکوپ مشاهده کنید.

در صورتی که باکتری مورد نظر انتراسیس باشد اینها به شکل زنجیره ای از باسیل های متورم شبیه به رشته های مروارید مشاهده میشوند که علت آن حساسیت انتراسیس به پنی سیلین است.

تست هیدرولیز ژلاتین

میباسیت باکتری را در لوله به صورت خطی و روی محیط ژلاتین کشت داد و محیط را به مدت ۲۴ ساعت در ۳۷ درجه نگهداری کرد.رشد باسیلوس انتراسیس روی این محیط بصورت درخت سرو وارونه مشاهده خواهد شد.

تست تخمیر قندها

باسیلوس انتراسیس قادر است قندهای زیر را تخمیر کند.
ساکاروز. گلوکز.مالتوز.فروکتوز

حساسیت به فاژ گاما

باکتریوفاژ گاما قابلیت لیز باسیلوس انتراسیس را در سطح محیط کشت جامد دارد.در صورتی که یک قطره محلول این فاژ را بر روی گستره کشت باسیلوس انتراسیس بریزیم،باید محیط کشت را درون انکوباتور ۳۷ درجه قرار دهیم…
سپس ناحیه لیز و عدم رشد بر روی کلنی ها قابل مشاهده خواهد بود.

برای تشخیص، برداشت از بیماران، لاشه حیوانات و یا اشیایی که به نظر می رسد باعث آلودگی شده باشد انجام می شود. برای این کار روش های زیر معمول است.

آزمایش مستقیم

باسیلوس آنتراسیس را به آسانی از ترشح تاول های پوست، خلط مبتلایان به سیاه زخم تنفسی، مدفوع مبتلایان به سیاه زخم گوارشی و احشاء حیواناتی که به علت سیاه زخم مرده اند می توان به دست آورد و پس ازرنگ آمیزی گرم، شکل آن را که باسیل های درشت کپسول دار و بدون اسپور است زیر میکروسکوپ مشاهده کرد. به تدریج که ضایعات کهنه می شود، جدا کردن و تشخیص میکروب مشکل تر می شود.

میکروسکوپی

رتگ آمیزی گرم: در این روش پیکره باکتری را به رنگ بنفش و اسپور را به صورت ناحیه بی رنگ داخلی مشاهده می کنیم.
کشت: قبل از دادن آنتی بیوتیک به بیمار باید از ترشح زخم، خلط، مدفوع، خون و یا له شده بافت ها برداشت و روی آگار خون دار کشت داد. کلنی های باسیل شاربن خشن و به نام Medusa head خوانده می شود و همولیز ایجاد نمی کند.

تست اسکولی

این آزمایش برای تشخیص پس از مرگ بوده و بسیار حساس و دقیق می باشد و حتی پس از ۲ سال تجزیه لاشه جواب می دهد.

برای انجام آزمایش، تکه کوچکی از احشاء حیوان را که از سیاه زخم مرده است برداشته، در هاون سابیده و به آن چهار یا پنج برابر وزنش سرم فیزیولوژی افزوده می شود و به مدت ۵ دقیقه جوشانیده و پس از خنک شدن صاف می شود.

مایعی به دست می آید که اگر کمی از آن را در یک لوله باریک به آهستگی بر روی مقداری سرم ضد سیاه زخم ریخته شود، صفحه کدری از ترکیب آنتی ژن و آنتی بادی مشاهده می گردد.

تست رشته مروارید (گرد نبند) یا String test

چنانچه باسیل سیاه زخم به صورت غلیظ بر روي محیط مولرهینتون کشت داده شده و یک دیسک 10 واحدي پنی سیلین روي آن به مدت 6- 3 ساعت انکوبه شود، پس از برداشت نمونه از حاشیه ناحیه عدم رشد و تهیه گسترش و رنگ آمیزي می توان باکتري ها را به صورت رشته مروارید (گردن بند) مشاهده نمود، درحالى که بقیه باسیلوس ها این خصوصیت را ندارند.

تشکیل رشته مروارید بدلیل حساسیت باسیل سیا هزخم به پنى سیلین است.

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.