تست کم خونی هموگلوبین

تست هموگلوبین (Hemoglobin Test)

تست هموگلوبین اغلب برای بررسی آنمی (Anemia) درخواست شده و معمولاً همراه با تست هماتوکریت بوده و یا به عنوان بخشی از شمارش کامل سلول های خونی (CBC) درخواست می شود.این تست برای غربالگری، تشخیص و مانیتورینگ شرایط و بیماری هایی که بر گلبول های قرمز (RBC) اثر گذاشته و یا بر میزان هموگلوبین در خون اثر می گذارند، استفاده می شود.

هموگلوبین، پروتئین حاوی آهن هست که در تمامی گلبول های قرمز خون وجود دارد و باعث می شود که گلبول قرمز بتواند در ریه ها به اکسیژن متصل شود و اکسیژن را به بافت ها و ارگان های بدن منتقل کند.

آزمایش هموگلوبین می تواند برای موارد زیر استفاده شود :

غربالگری، تشخیص و اندازه گیری شدت آنمی (RBC و هموگلوبین و هماتوکریت پایین) یا پلی سیتمی polycythemia (RBC و هموگلوبین و هماتوکریت بالا)
بررسی پاسخ به درمان آنمی یا پلی سیتمی

کمک به تصمیم گیری در مورد انتقال خون و یا اتخاذ درمان های دیگر در صورت شدید بودن آنمی.

برخی از شرایط وجود دارند که بر تولید RBC در مغز استخوان اثر گذاشته و می توانند باعث افزایش یا کاهش تعداد بالغ RBC های آزاد شده به جریان خون شوند. شرایط دیگری هم وجود دارند که می توانند بر طول عمر RBC های داخل جریان خون تأثیر گذارند.

در صورت تخریب گلبول های قرمز (همولیز) یا از دست دادن RBC ها توسط خونریزی و یا مغز استخوان قادر به تولید سریع RBC ها نباشد، تعداد کلی RBC ها و میزان هموگلوبین کاهش یافته و در نتیجه به کم خونی می انجامد.

تست Hb می تواند آشکار کننده ی مشکل احتمالی در تولید گلبول های قرمز و یا طول عمر آن ها باشد ولی مشخص کننده ی علت زمینه ای آن نخواهد بود.

علاوه بر تست CBC کامل، تست های دیگری می توانند همزمان و یا برای پیگیری علت بیماری درخواست شوند مثل تست اسمیر خونی، شمارش رتیکولوسیت، آهن، ویتامین B12 و فولات و در شرایط وخیم تر بررسی مغز استخوان.

چه زمانی تست هموگلوبین (Hb) درخواست می شود ؟

آزمایش هموگلوبین می تواند در طی بررسی عمومی سلامت و یا زمانی که شخص علائم و نشانه های شرایطی که بر گلبول های قرمز تأثیر می گذارند (مثل آنی و پلی سیتمی) را بروز می دهد، درخواست شود. برخی از علائم نشانه های آنمی (Anemia) عبارت اند از :

ضعف و خستگی
نداشتن انرژی
از حال رفتن و غش (Fainting)
رنگ پریدگی (Pallor)
تنگی نفس

برخی از علائم و نشانه های پلی سیتمی نیز عبارت اند از :

آشفتگی دید
سرگیجه
سر درد
سرخ شدن پوست (Flushing)
بزرگ شدن طحال

این تست ممکن است چندین بار درخواست شود و یا به صورت منظم زمانی که شخص دارای مشکلات خونریزی یا آنمی مزمن یا پلی سیتمی باشد و همچنین برای تعیین میزان اثر بخشی درمان، درخواست شود.

تست Hb معمولاً چندین بار و به صورت منظم برای موارد زیر درخواست می شود :

فردی که مبتلا به مشکلات خونریزی، آنمی مزمن یا پلی سیتمی باشد.
تعیین میزان اثر بخشی درمان
به صورت روتین برای افرادی که تحت درمان برای سرطان هستند.

تفسیر نتایج تست هموگلوبین چگونه است ؟

چون سطح هموگلوبین اغلب به عنوان بخشی از تست شمارش کامل سلول های خونی (CBC) انجام می گیرد، نتایج دیگر اجزای تست CBC نیز ملاحظه می گردد.

افزایش یا کاهش در سطح هموگلوبین باید همراه با پارامترهای دیگری تفسیر گردد مثل شمارش RBC، هماتوکریت، شمارش رتیکولوسیت و یا اندیس های گلبول قرمز. سن، جنس و نژاد جزء دیگر فاکتورهایی است که باید در نظر گرفته شوند.

به صورت کلی، هموگلوبین انعکاس دهنده ی نتیجه ی تعداد RBC ها و هماتوکریت می باشد. هموگلوبین پایین همراه با تعداد RBC و هماتوکریت پایین، شاخص های آنمی (کم خونی) می باشند.

برخی از علل آنمی شامل :

از دست دادن میزان زیاد خون، برای مثال زخم های شدید یا خونریزی مزمن از قسمت هایی مثل دستگاه گوارش (به طور مثال زخم ها Ulcers، پولیپ ها Polyps و سرطان کولون)، مثانه و رحم (در زنان، به طور مثال خونریزی شدید ماهیانه).

سوء تغذیه و کمبود موادی مثل آهن، فولات یا B12

آسیب به مغز استخوان، برای مثال سم، پرتو درمانی یا شیمی درمانی، عفونت و دارو ها

اختلالات مغز استخوان مانند آنمی آپلاستیک (aplastic anemia)، سندروم میلودیسپلاستیک (myelodysplastic syndrome) یا سرطان ها مثل لوسمی (leukemia)، لنفوم (lymphoma)، مولتیپل میلوما (multiple myeloma) و یا دیگر سرطان هایی که به مغز استخوان گسترش یابد.

نارسایی کلیوی – بیماری های مزمن و حاد کلیوی باعث کاهش تولید اریتروپویتین می شوند. اریتروپویتین هورمونی تولید شده توسط کلیه ها می باشد که تحریک کننده ی مغز استخوان برای تولید RBC می باشد.

بیماری های التهابی مزمن یا شرایط مزمن.

کاهش تولید هموگلوبین (به طور مثال تالاسمی thalassemia).

تخریب بیش از اندازه ی گلبول های قرمز به طور مثال آنمی همولیتیک اتوایمیون یا نقص در خود گلبول های قرمز؛ این نقص می تواند هموگلوبینوپاتی (مثل آنمی سلول داسی شکل)، ناهنجاری در غشای RBC (مثل اسفروسیتوز ارثی hereditary spherocytosis) یا آنزیم RBC (مثل کمبود G6PD) باشد.

هموگلوبین بالا همراه با RBC بالا و هماتوکریت بالا نشانه ی پلی سیتمی (polycythemia) می باشند.

با برخی علل آنمی فقر آهن آشنا شوید

برخی از علل پلی سایتمی

بیماری ریوی (پولمونری pulmonary) – اگر فردی قادر به تنفس و جذب اکسیژن کافی نباشد، بدن وی سعی در جبران آن به وسیله ی تولید بیشتر گلبول های قرمز می کند.

بیماری قلبی مادرزادی یا ارثی (Congenital heart disease) – در برخی از شکل ها، ارتباطی غیر طبیعی بین دو طرف قلب وجود دارد که باعث کاهش سطح اکسیژن خون می شود. بدن نیز با تولید بیشتر گلبول های قرمز سعی در جبران این کمبود دارد.

تومورهای کلیوی که باعث تولید بیش از حد هورمون اریتروپویتین می شوند.

سیگار کشیدن : سطح هموگلوبین در افراد سیگاری قهار بیش تر از افراد غیر سیگاری می باشد.

علل ژنتیکی (altered oxygen sensing ، اختلال در آزاد شدن اکسیژن هموگلوبین).
زندگی در ارتفاعات (جبران کمبود اکسیژن هوا)

دهیدریشن dehydration یا کم آبی : زمانی که حجم مایع در خون کاهش پیدا می کند، هموگلوبین به صورت مصنوعی بالا می رود.
پلی سیتمی ورا Polycythemia vera : بیماری نادری که بدن به صورت نامناسب میزان زیادی RBC تولید می کند.

نکته ی دیگری هست که باید در مورد آزمایش Hb بدانم ؟

اگر فرد اخیراً انتقال خون انجام داده باشد، بر سطح هموگلوبین او تأثیر می گذارد.

در یک بارداری نرمال، سطح هموگلوبین اندکی کاهش می یابد.

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *