دلیل دررفتگی مفصل ران

آنچه درباره در رفتگی مفصل لگن باید بدانید

دررفتگی مادرزادی مفصل لگن بیماری شایعی است و شیوعی بین 1 از هر 1000 تولد تا 34 از هر 1000 تولد در نقاط مختلف جهان دارد. در کشور ایران هم دررفتگی مادرزادی مفصل لگن شیوع قابل‌توجهی دارد ولی میزان دقیق آن مشخص نیست. در برخی گزارش‌ها، بین 5 تا 6 مورد در هر 1000 تولد گزارش شده است.

در رفتگی لگن چیست؟

در این بیماری رشد و نمو طبیعی مفصل لگن دچار مشکل می‌شود. در نتیجه این مفصل گلوله‌ای کاسه‌ای از وضعیت طبیعی خود خارج می‌شود و بر اساس شدت بیماری، ممکن است دچار بدشکلی، نیمه دررفتگی یا دررفتگی کامل شود. از طرفی، رشد کاسه مفصل لگن و به وجود آمدن عمق کافی در آن به قرارگیری سراستخوان ران در عمق این حفره در طول فرایند رشد نیاز دارد.

چرا مفصل لگن در می‌ رود؟

مفصل لگن به دلایل مختلفی ممکن است دررفتگی پیدا کند. دلایلی مانند بارداری چندقلویی، به دنیا آمدن نوزاد با پا یا باسن، کمبود مایع امنیوتیک، فرزند اول، فرزند دختر، اختلال دیگر در گردن یا پای نوزاد و همچنین وجود مشکل مشابه در سایر فرزندان اشاره کرد.

تشخیص سریع‌، درمان آسان‌ تر
خوشبختانه با بهبود برنامه‌های غربالگری در زمان نوزادی و معاینه‌هایی که متخصصان زنان و ماماها انجام می‌‌دهند، همچنین انجام سونوگرافی برای موارد مشکوک تعداد زیادی از بیماران در دوران نوزادی کشف می‌شوند و به راحتی با بستن نوعی یراق مخصوص طی چند ماه، مفصل هیپ طبیعی خواهند داشت.

اما اگر دررفتگی مفصل لگن نوزاد دیر تشخیص داده شود، درمان مشکل‌تر و طولانی‌تری خواهد داشت.مخصوصا اگر والدین، کودک را بعد از 18 ماهگی برای معاینه و درمان ببرند و درمان تا این سن به تعویق بیفتد، باید عمل جراحی وسیع روی لگن و مفصل هیپ انجام شود و در صورت مراجعه بعد 10 سالگی، پزشک چاره‌ای جز تعویض مفصل لگن در سنین بالاتر نخواهد داشت.

علائم در رفتگی مفصل لگن

با توجه به ضرورت مراجعه زودهنگام برای درمان این بیماری، توجه پدر و مادرها و آشنایی آنها با علائم دررفتگی لگن بسیار مهم است.

اگر علائمی مانند نامتقارن بودن اندام‌های تحتانی شامل چین‌های روی اندام، احساس و شنیدن صدای کلیک حین حرکت دادن مفصل لگن، ناتوانی در باز کردن پا‌ها برای تعویض پوشک نوزاد، وجود ظاهر غیرطبیعی در گردن و افزایش قوس ستون فقرات کمری و سایر بدشکلی‌های اندام‌ها مخصوصا پاها، دیر راه افتادن کودک و لنگش حین راه رفتن را مشاهده کردید، با کوچک‌ترین شکی درباره ابتلای کودک، سریع به متخصص ارتوپد و در صورت دسترسی نداشتن به متخصص، به هر پزشکی که امکان دسترسی دارید، مراجعه کنید تا اقدام‌های تشخیصی و درمانی هر چه سریع‌تر انجام شود.

در این صورت هم درمان ساده‌تر است و هم نتیجه درمان بهتر است. علاوه بر این، هزینه درمان نیز هم برای بیمار و هم برای دولت به مراتب پایین‌تر خواهد بود.

علائم اختصاصی براساس سن

اگر بخواهیم به علامت‌های ابتلا به این بیماری اشاره کنیم، حتما باید به این موضوع توجه داشته باشیم که بچه‌ها در گروه‌های سنی مختلف، ممکن است نشانه‌ها و و در معاینه‌ها شرح حال و علائم متفاوتی داشته باشند.

نوزادان تا انتهای 2 ماهگی

بهترین زمان کشف و درمان بیماری در همین رده سنی است. در این گروه ممکن است اختلال کجی گردن (تورتیکولی) یا انحراف استخوان‌های کف پا وجود داشته باشد. مفصل لگن ممکن است با فلکسیون و ادداکسیون یعنی خم کردن ران نوزاد به داخل شکم، دچار دررفتگی شود که این دررفتگی قابل‌لمس و صدایش قابل شنیدن است (تست بارلو).

اگر مفصل را اکستند و ابداکت کنیم؛ یعنی کودک به حالت طاقباز بخوابد، مفصل دوباره با یک صدای قابل‌لمس جا می‌افتد (تست ارتولانی).

سنین شیرخوارگی (تا حدود یک سالگی)

مهم‌ترین علامت دررفتگی مفصل لگن در کودکان این سنین، ناتوانی در انجام ابداکسیون است؛ به این معنی که والدین نمی‌توانند ران کودک را از خط میانی بدن او فاصله دهند بنابراین در هنگام شستشو و تعویض پوشک او، با مشکل باز کردن پاهای فرزندشان روبرو می‌شوند.

از دیگر نشانه‌های مهم در این سن، اختلاف طول دو اندام تحتانی است به این دلیل که یکی از مفاصل از جای خود دررفته و به سمت بالا حرکت کرده است پس یکی از ران‌ها کوتاه‌تر از دیگری به نظر می‌رسد.

در نتیجه وقتی کودک را از زمین بلند می‌کنیم، متوجه می‌شویم که دو زانوی او در یک سطح قرار ندارند. این موضوع همچنین باعث می‌شود تعداد چین‌های پوستی در ناحیه باسن و بالای ران در سمت در گیر نسبت به سمت مقابل افزایش یابد.

یک سالگی و بعد آن

دقت بیشتر و درمان زودهنگام در این سن از این نظر اهمیت دارد که زمان شروع راه رفتن کودک است. کودکان مبتلا به دررفتگی مادرزادی مفصل لگن ممکن است کمی دیرتر از همسن و سال‌های خودشان شروع به راه رفتن کنند و ابتدا کمی بی‌تعادل‌تر از همسالان باشند.

این کودکان حین راه رفتن می‌لنگند و در موارد یک طرفه به صورت ترندلنبرگ راه می‌روند؛ یعنی بالاتنه را در هر قدم به سمت مخالف منحرف می‌کنند. در موارد دوطرفه راه رفتن این کودکان شبیه راه رفتن اردک است.

موضوع مهم دیگر در این سنین با توجه به اینکه کودک به وضعیت ایستاده درآمده، فشار نامتقارنی است که بر ستون فقرات وارد می‌شود بنابراین در موارد دررفتگی دوطرفه گاهی قوس کمرشان زیاد و شکمشان به جلو برجسته می‌شود که مسلما با گذشت زمان منجر به تخریب ستون فقرات کمری و مشکلاتی از قبیل تنگی کانال و دردهای سیاتیکی خواهد شد.

موارد یک طرفه هم وضعیت بهتری ندارند زیرا باعث انحراف ستون فقرات به یک سمت و اسکولیز خواهند شد که با افزایش سن بیمار و در دهه دوم و سوم زندگی، این اختلال وضعیت ستون فقرات ممکن است به صورت غیرقابل‌برگشت بیاید و علاوه بر جراحی مفصل هیپ، به جراحی‌های بسیار پیچیده روی ستون فقرات نیاز باشد.

مشکل در لگن، درد در ستون فقرات

اگر توجه کرده باشید با اینکه بیماری مربوط به مفصل لگن است، تا به حال صحبتی در رابطه با درد این مفصل نشد. درست است؛ این بیماران تا دهه سوم و چهارم زندگی معمولا شکایتی از درد ندارند و بیشترین شکایت از لنگش و بدشکلی‌های ثانویه ستون فقرات است. فراموش نکنیم این بیماری در خانم‌ها شایع‌تر است و شکایت از بدشکل بودن بدن و بد راه رفتن حتی بدون درد، بدیهی است.

سن درد

درد مفصل لگن در دهه سوم معمولا شروع می‌شود و باعث آزار بیمار خواهد شد چون مفصل لگن در این بیماران خیلی زودتر از افراد سالم دچار آرتروز و تخریب می‌شود و سرعت این تخریب بسیار بیشتر از حد معمول است.

پس به انتهای یک سناریو می‌رسیم و با یک جوان 30 ساله روبرو می‌شویم که به علت درد شدید مفصل لگن و همچنین درد ناشی از بد شکلی ستون فقرات و همچنین لنگش نیازمند انجام یکی از سخت‌ترین انواع تعویض مفصل لگن است که علاوه بر بار مالی سنگین برای خودش و سیستم درمانی ممکن است با عوارض جبران‌ناپذیری همراه باشد.

با توجه به همه این موارد، به والدین محترم تاکید می‌کنم علائم بیماری را هر چه بهتر بشناسند تا بتوانند در مراحل اولیه، بیماری را به کمک پزشکان متخصص کشف کنند تا به سادگی درمان شود.

منبع:سلامت
دکتر مانی محمودی
متخصص ارتوپدی، فلوشیپ جراحی مفصل هیپ و لگن

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *