درد مفصلی و راه درمان آن

دردهای مفصلی به میزان زیادی شایع هستند و شاید کمتر کسی باشد که نشانه‌ها و شکایت از آنها را در اطرافیان نشنیده باشد. دردهای مفصلی انواع گوناگونی دارند و با نشانه‌های مختلفی ظاهر می‌شوند دکتر امین کریمی، جراح ارتوپد و فلوشیپ تومورهای استخوانی نکات مفیدی را در این‌باره در اختیارتان قرار می‌دهد.

لطفا درباره دردهای مفصلی و چگونگی بروز آنها توضیح دهید.
دردهای مفصلی چند گروه دارند. سیستم ایمنی بدن با تولید آنتی‌بادی‌هایی که به بدن حمله می‌کنند، باعث بروز تورم و درد می‌شود. این نوع مشکل را «آتریت روماتوئید» می‌نامند. بیماری‌های دیگر مانند لوپوس و نقرس هم ممکن است باعث بروز دردهای مفصلی شوند.
در اختلال هیپ هم مکانیسم مفصل مختل و بیمار دچار درد می‌شود. این اختلال معمولا به دلیل آسیب‌ها یا بیماری‌های مزمن و عفونت‌ ایجاد می‌شود.
در آرتروز مفصل، غضروف بر اثر ضربه یا استفاده بیش از حد از مفصل می‌شکند و از بین می‌رود. درنتیجه دو استخوان روی هم قرار می‌گیرند و درد ایجاد می‌شود.
: دردهای مفصلی که سیستم ایمنی مسبب آنهاست، چگونه خود را نشان می‌دهند؟
آرتریت خودش را با تورم مفصل و درد نشان می‌دهد. این بیماری معمولا حالت خشکی مفاصل صبحگاهی ایجاد می‌کند. با توجه به نوع درد بیشتر مفاصل کوچک گروها درگیر بیماری می‌شوند. برعکس در بیماری نقرس و مشکلات ناشی از دردهای مفصلی آن بیشتر شست پا درگیر می‌شود. با توجه به نوع بیماری قسمتی که نشانه‌های بیماری بروز می‌کند، متفاوت است و درگیری ایجاد می‌کند.


بیماری چگونه تشخیص داده می‌شود؟
بیماری به وسیله آزمایش‌ تشخیص داده می‌شود و درمان آن هم استفاده از داروهای ضدالتهاب است. سرگروه داروهای آن کورتون است که سیستم ایمنی بدن را ختثی می‌کند. البته استفاده از این دارو شرایط و ویژگی‌های خاص خودش را دارد و باید با توجه به نیاز و صلاحدید پزشک مصرف شود.

آیا دردهای مفصلی ناشی از سیستم ایمنی بدن درمان می‌شوند؟
این بیماری را می‌توان با بهره گرفتن از شیوه مناسب درمان، کنترل کرد. به طور واضح افرادی که بیماری‌های التهابی دارند باید همیشه تحت درمان باشند و به درمان‌های طولانی‌مدت نیاز دارند. به‌عنوان مثال کسی که دچار نقرس است باید همیشه میزان مناسبی داروی آلوپورینول استفاده کند.

لطفا در‌باره اختلال در مکانیسم مفصل توضیح دهید.
در این گروه از دردهای مفصلی، به طور کلی فشار غیرطبیعی روی یکی از مفاصل ایجاد می‌شود. انحراف داخل زانو هم باعث فشار دوچندان روی زانو می‌شود. حالت نامناسب در لگن درد ایجاد می‌کند. تشخیص این بیماری با آزمایش‌های رادیولوژی است. ما برای تشخیص بهتر بیماری معمولا عکس‌های خاص و حتی ام‌آرآی یا سی‌تی‌اسکن می‌گیریم. درنهایت هم سعی می‌کنیم مکانیسم مختل را اصلاح کنیم. مثلا اگر انحراف بیش‌ از حد به داخل داشته باشد، امتداد استخوان را اصلاح می‌کنیم تا از تحمل فشار غیرطبیعی رها شود و درد مفصل از بین برود.

یعنی ممکن است کسی به دلیل مشکلات مادرزادی اختلالاتی را در ساختمان استخوان‌اش داشته باشد که دردسرساز باشد و عامل بروز دردهای مفصلی ‌شود؟
این نوع اختلالات ممکن است هم به شکل مادرزادی و هم به شکل تکاملی بروز کند؛ یعنی همیشه پای ژنتیک درمیان نیست و ممکن است کسی بدون پیشینه فامیلی به بیماری دچار شده باشد و هنوز علم ثابت نکرده دقیقا چرا برخی افراد به این بیماری دچار می‌شوند. به همین دلیل نمی‌توان به طور حتم گفت ژنتیک عامل آن است. نام مادرزادی نیز نمی‌توان روی آن نهاد و شاید درست‌تر این باشد که بگوییم علت بروز تکاملی است.

علت بروز دردهای آرتروز چیست؟
این دردها بر اثر تخریب غضروف‌های مفصل و قرار گرفتن دو سطح استخوان روی هم بروز می‌کنند. تشخیص آنها نیز در حیطه کاری متخصصان ارتوپدی است و نیاز به عکس‌های رادیولوژی دارد. برای درمان نیز ممکن است درنهایت عمل تعویض مفاصل انجام بگیرد.

یعنی درمان اول و آخر بیماری جراحی است؟
البته جراحی پله آخر درمان است و حتما برای کسانی که دچار مشکلات خفیف‌تری هستند، با درمان‌های ساده‌تری مانند کاهش وزن و تقویت عضلات اطراف مفصل می‌توان درد را کنترل کرد. در مرحله خفیف تا متوسط نیز می‌توان با درمان‌های غیرجراحی مشکل بیمار را حل کرد.

آرتروز در سنین بالا بروز می‌کند یا جوان‌تر‌ها هم باید انتظار بروز چنین دردهایی را داشته باشند؟
آرتروزی که به دلیل استفاده بیش از حد مفاصل بروز کند، معمولا در سنین بالا شایع است اما ممکن است غضروف در اثر شکستگی از بین برود و فردی حتی از 30 سالگی دچار آرتروز زانو شود.

حال بیمارانی که دچار آرتروز هستند، با تعویض مفصل بهبود می‌یابد و به راحتی می‌توانند از مفصل‌شان استفاده کنند؟
به هر حال مفصل مصنوعی مانند ماشین است و هرچه فشار بیشتری روی آن باشد، زودتر خراب می‌شود. کسانی که مفصل مصنوعی دارند، باید بیشتر مراعات کنند. البته ما معمولا برای افراد جوان از مفاصل مصنوعی استفاده نمی‌کنیم و این تعویض برای افراد بالای 60 سال توصیه می‌شود. البته تشخیص نهایی سن تعویض مفصل با معاینه بالینی میسر است اما تعویض مفصل برای افراد جوان با این چالش روبرو است که ممکن است مفصل بعد از 5 یا 6سال از بین برود. به طور کلی هر چه فشار کمتری روی این مفاصل باشد، بیشتر عمر می‌کنند و حتی ممکن است تا 20 سال هم مشکلی برای فرد ایجاد نکنند.

اگر عمر مفصل تمام شود، امکان عمل دوباره وجود دارد؟
بله، با تشخیص پزشک و بررسی شرایط بیمار می‌توان مفصل را دوباره تعویض کرد.

با این تنوع درد در علل بروز مشکلات مفاصلی، نوع درد هر بیماری متفاوت است؟
بله تا حدی، دردهای گروه اول که آرتریت‌ها بودند، با تورم مفصل و خشکی صبحگاهی همراه است و مفاصل متعددی مانند آرنج، دست و زانو درگیر می‌شود اما اختلال در مکانیسم مفصل معمولا جوان‌تر‌ها را درگیر می‌کند و بیشتر موارد هم تک‌مفصل است که دچار درد می‌شود، مثلا فرد با این مشکل که فقط زانو درد یا فقط درد در ناحیه مفصل را تجربه می‌کند، نزد پزشک می‌رود.

برخی افراد برای درمان دردهای مفصلی سراغ طب سوزنی می‌روند، نظر شما درباره این نوع درمان چیست؟
درمان‌های مختلفی برای مشکلات مفصلی وجود دارد که طب سوزنی هم یکی از آنهاست اما به طور حتم این درمان در حیطه کاری ما نیست و ما به‌عنوان پزشک کلاسیک آن را قبول نداریم ولی ممکن است این درمان هم اثر داشته باشد.

به نظر شما کدام نوع از دردهای مفصلی بهتر با طب سوزنی درمان می‌شوند؟
به طور کلی ما این نوع درمان را قبول نداریم و اطلاعات کاملی هم درباره رد این نوع درمان نداریم. از نظر علمی ثابت نشده طب سوزنی موثر است.

آیا دردهای مفصلی کودکان را نیز درگیر می‌کنند؟
بله، اما دردهای مفصلی در کودکان بسیار متفاوت است و می‌تواند به دلیل عفونت بروز کند. نوعی آرتریت هم وجود دارد که در سنین پایین و نوجوانی خودش را نشان می‌دهد.

لطفا درباره دردهای ناشی از عفونت در کودکان بگویید.
صفحه رشد کودکان به مفاصل و کپسول رشدشان ربط دارد. ممکن است عفونت مستقیم وارد مفصل شود و باعث بروز درد مفصل شود. کودکانی که دچار این مشکل می‌شوند، دردهای شدیدی را تجربه می‌کنند و علائم سیستمیک و تب دارند. از آن مفصل هم استفاده نمی‌کنند. این کودکان باید اورژانسی درمان شوند.

آیا درد مفاصل ناشی از عفونت به طور کامل و بدون باقی ماندن اثری در زندگی آینده کودکان درمان می‌شود؟
اگر درمان به موقع و اورژانسی انجام شود، کامل است و کودک کاملا بهبود پیدا می‌کند اما اگر زمان درمان بگذرد و بیماری پیشرفت کند، عفونت غضروف بعد از 4 یا 7 روز بیشتر می‌شود و درنهایت مکن است باعث تخریب غضروف و مشکل در مفصل شود.

در این شرایط عمل تعویض مفصل برای کودک انجام نمی‌شود؟
نه، مفصل مصنوعی عمر کمی دارد. در سنین پایین اگر مفصل تخریب شود و عفونت شدید باشد، معمولا از درمانی به نام خشک کردن مفاصل بهره گرفته می‌شود؛ یعنی مفصل را در وضعیت مناسب خشک می‌کنیم.

خشک کردن مفاصل به این معناست که مفصل از کار می‌افتد؟
مفصلی که خشک می‌شود، دیگر دردناک نیست و فرد می‌تواند فعالیت‌هایی داشته باشد و حتی در حد توانش کارهایی مانند کارگری را نیز انجام دهد، بدون نگرانی از اینکه مفصل‌اش خراب شود اما این مفصل حرکت ندارد.
غضروف دو طرف را برمی‌داریم و دو استخوان را به شیوه‌ای مانند پلاتین یا شیوه‌های دیگر اتصال می‌دهیم که با این کار در آن ناحیه مفصلی وجود ندارد و استخوان می‌شود. در این حالت حرکت وجود ندارد اما فرد می‌تواند روی مفصل فشار وارد کند و فعالیت کاری انجام دهد.

بعد از خشک کردن مفصل در سنین بالاتر فرد می‌تواند دوباره از عمل غضروف مصنوعی بهره بگیرد یا دیگر شانسی برای انجام این عمل ندارد؟
بله، می‌تواند درصورت نیاز دوباره این عمل را انجام دهد و خشک کردن مفصل مشکلی ایجاد نمی‌کند.

نوجوانان مبتلا به آرتریت چه علائمی دارند؟
علائمی شبیه همان آرتریت روماتوئید دارند که به آنها اشاره کردیم، با این تفاوت که در سنین نوجوانی بروز می‌کند و بیشتر مفصل هیپ را درگیر خواهد‌کرد. برای این نوع از بیماری هم می‌توان از درمان‌های ضدالتهابی که همان درمان‌های دارویی است، بهره گرفت.

اگر کسی دچار درد مفصل شد، ابتدا باید به چه متخصصی مراجعه کند؟
تشخیص دردهای مفصلی برعهده پزشک ارتوپد است. علل التهاب زانو بیشتر به حوزه کار روماتولوژیست‌ها مرتبط است و اختلال در مکانیسم مفصل در حیطه کاری متخصصان ارتوپدی است. اگر ما احساس کنیم بیماری به دلیل مشکلات التهابی است، با انجام آزمایش‌های مناسب، درنهایت بیمار را به روماتولوژیست معرفی می‌کنیم.

راه‌حل دردهای مفصلی
مفاصل رابط بین استخوان‌ها هستند و در حرکت آنها نقش مهمی ایفا می‌کنند. هر گونه آسیبی که بر اثر بیماری یا صدمات فیزیکی به مفصل وارد شود، حرکت فرد را مختل می‌کند و موجب بروز دردهای شدید و تورم در ناحیه مفصل می‌شود. بیماری‌های مختلفی منجر به درد مفاصل می‌شود، مانند اوستئوآرتریت، روماتیسم مفصلی، نقرس، کوفتگی‌ها، کشیدگی و پیچ‌خوردگی و رگ‌به‌رگ شدن. درد مفصل عارضه شایعی است. در یک مطالعه نشان داده شد از هر 3 نفر 1 نفر دچار درد مفصل است. زانودرد یکی از شایع‌ترین دردهای مفصلی است و پس از آن درد مفاصل شانه و باسن عوارضی است که افراد از آن بسیار شکوه می‌کنند. وقتی مفصلی دچار درد می‌شود روی تمام بخش‌های بدن تاثیر می‌گذارد، مانند دست‌ها و پاها. به هر حال با افزایش سن خواه‌ناخواه درد مفاصل گریبان هر یک از ما را خواهد گرفت. درد مفصل می‌تواند حالت خفیف یا بسیار شدید داشته باشد. همچنین ممکن است بعد از چند هفته بهبود یابد یا برعکس سال‌ها ادامه پیدا کند ولی به هر حال وجود این درد روی کیفیت زندگی فرد تاثیر می‌گذارد. درد مفصل را می‌توان به کمک دارو، فیزیکال‌تراپی و سایر درمان‌های جایگزین کنترل کرد.


درمان دارویی
برای حالات شدید و خفیف درد و تورم مفصل معمولا داروهای غیراستروئیدی و ضدالتهابی تجویز می‌شود، مانند آسپیرین، ایبوبروفن و ناپروکسن و اخیرا هم نسل جدیدی از داروهای غیراستروئیدی Cox-2 به بازار عرضه شد که در کاهش درد و تورم بسیار موثر هستند اما همه داروهایی که در این گروه دارویی قرار گرفته‌اند، به غیر از celebrex از بازار جمع شدند زیرا دیده شد این داروها خطر حملات قلبی و سکته مغزی را به شدت افزایش دادند. با این حال تمامی داروهای غیراستروئیدی عوارض جانبی نامطلوبی دارند، از جمله اینکه ممکن است باعث خونریزی‌های دستگاه گوارش شوند. اگر درد بیمار با داروهای خوراکی تسکین پیدا نکند، ممکن است پزشک هر 4-3 ماه یک داروی استروئیدی را داخل مفصل تزریق کند. تاثیر این داروها ممکن است موقت باشد.


فیزیکال‌تراپی
گاهی پزشک برای کاستن درد بیمار فیزیکال‌تراپی را توصیه می‌کند. در این روش، امواج اولتراساند، گرما و سرمادرمانی، تحریک عصبی و ورزش‌های خاص موجب تقویت عضلات اطراف مفصل و تثبیت موقعیت مفصل و درنتیجه کاهش درد و تورم آن می‌شود.


درمان‌های جایگزین
نتایج بعضی مطالعات نشان داده مصرف glucosamine و مکمل‌های chondroiti- می‌توانند موجب کاهش درد شوند و عملکرد مفصل را بهبود ببخشند. هر دو این داروها از غضروف طبیعی به دست آمده از فشار روی استخوان .
منبع:WebMD

نظرات بسته شده است.