شایع‌ ترین بیماری‌های التهابی روده و درمان آنها

دستگاه گوارش یکی از ارگان‌‌ های حیاتی بدن است که در معرض انواع عوامل بیماری‌ زا و عوامل محیطی قرار دارد. این ارگان نه‌ تنها در زمان مواجهه با عوامل بیماری‌ زای گوارشی دچار اختلال در عملکرد ‌می‌شود، بلکه هنگام بروز بیماری‌‌ های غیر گوارشی نیز تحت تاثیر قرار ‌می‌ گیرد چرا که اغلب داروهای تجویز شده برای انواع بیماری‌‌ ها در فرایند جذب و تاثیر گذاری خود از دستگاه گوارش عبور ‌می‌ کنند.

با توجه به این میزان آسیب‌پذیری، حفظ سلامت دستگاه گوارش نیازمند آشنایی با علائم بیماری‌‌های گوارشی، مراقبت دقیق و غربالگری‌‌های منظم و دوره‌ای است. یکی از شایع‌‌ترین مشکلات گوارشی در سال‌‌های اخیر، بیماری‌‌های التهابی روده بوده که انواع و علائم مختلفی دارند.

این بیماری‌‌ها در عین حال که درمان‌پذیر و قابل‌کنترل هستند، در صورت توجه نکردن به درمان ‌می‌توانند جان افراد را به خطر بیندازند. بنابراین آشنایی با علائم آنها و غربالگری‌‌های لازم برای تشخیص این بیماری‌‌ها اهمیت ویژه‌ای دارد.

این مقاله به شما کمک ‌می‌کند با علائم، عوارض و درمان‌‌های کولیت‌‌های ساده، زخمی و بیماری کرون و همچنین ترش کردن یا ریفلاکس معده به عنوان بیماری التهابی ساده آشنا شوید

ترش کردن یا ریفلاکس

ترش کردن یا ریفلاکس یکی از مشکلات شایع گوارشی است که به دلیل افزایش ترشح اسید معده و بالا رفتن آن به سمت مری ایجاد می‌شود. در این وضعیت فرد در پشت جناغ سینه احساس سوزش و ناراحتی پیدا می‌کند.

یکی از دلایل شایع ریفلاکس، میکروبی به نام «هلیکوباکتر پیلوری» است. در حال حاضر حدود 50 تا 60 درصد از افراد ایرانی آلوده به این میکروب هستند. هلیکوباکتر پیلوری بیشتر در بدن افرادی دیده می‌شود که از نظر اقتصادی در سطح پایین‌تری قرار دارند و بهداشت را به خوبی رعایت نمی‌کنند.

همچنین افرادی که به صورت گروهی برای مثال در سربازخانه‌ها یا خانه سالمندان زندگی می‌کنند بیشتر در معرض ابتلا به این میکروب قرار می‌گیرند زیرا خیلی اوقات از وسایل مشترک استفاده می‌کنند و بهداشت را به اندازه کافی رعایت نمی‌کنند.

اگرچه این میکروب در معده بیشتر افراد وجود دارد، ممکن است هیچ‌گونه عارضه‌ای ایجاد نکند. با این حال امروزه ثابت شده عامل اصلی زخم‌های معده و اثنی‌عشر، میکروب هلیکوباکتر پیلوری است.

درواقع هلیکوباکتر پیلوری در 80 تا 90 درصد از موارد زخم‌های اثنی‌عشر و گاستریت یا ورم معده نقش دارد. بنابراین حتما باید تحت درمان قرار بگیرد. در غیر این صورت ممکن است منجر به عوارض جدی‌تر مثل سرطان معده شود.

رهایی از هلیکوباکتر پیلوری 3 تا 6 ماه زمان می‌برد

برای درمان هلیکوباکتر پیلوری، 15 روز مصرف آنتی‌بیوتیک لازم است. البته تماس مجدد با میکروب پس از درمان می‌تواند منجر به آلودگی مجدد شود. برای مثال اگر همسر فرد به این میکروب مبتلا باشد، می‌تواند آن را مجدد به او انتقال دهد.

همچنین باید توجه داشت آزمایش خون بلافاصله پس از دوره درمان 15 روزه از لحاظ میکروب هلیکوباکتر پیلوری منفی نمی‌شود و 3 تا 6 ماه زمان می‌برد تا آزمایش از لحاظ وجود این میکروب منفی شود.

خیلی اوقات بیماران بر انجام آزمایش خون پی‌درپی پس از درمان اصرار می‌ورزند و با مشاهده جواب مثبت آزمایش نزد پزشک دیگری می‌روند و درمان را مجدد و بیهوده تکرار می‌کنند، در حالی که باید برای 3 تا 6 ماه صبر کنند و بعد آزمایش بدهند.

کولیتی که بر اثر تحریک‌ پذیری و اضطراب ایجاد می‌ شود

کولیت یا التهاب روده یکی از مشکلات گوارشی شایع است که انواع مختلفی دارد. از علائم این بیماری می‌توان به نفخ شکم، اسهال، یبوست، درد شکم، تب، زخم دهان، حالت تهوع، خونریزی دستگاه گوارش و… اشاره کرد.

این علائم می‌توانند به صورت جداگانه یا همراه با یکدیگر دیده شوند. برای مثال فرد ممکن است 3 روز از هفته دچار اسهال باشد و روزهای دیگر یبوست را تجربه کند. شایع‌ترین انواع کولیت، کولیت‌های زخمی (کولیت اولسروز و کرون) و IBS (نشانگان روده تحریک‌پذیر) هستند. در نشانگان روده تحریک‌پذیر، زخمی در ناحیه روده وجود ندارد اما بیمار دچار علائم کولیت است

برای مثال فرد به محض قرار گرفتن در شرایط استرس‌زا دچار اسهال می‌شود و باید اجابت مزاج داشته باشد یا بلافاصله بعد از غذاخوردن باید به دستشویی برود. این نشانگان در جوانان به‌خصوص خانم‌ها و دختران جوان و افراد پراسترس بیشتر دیده می‌شود و ریشه آن درگیری اعصاب و عضلات روده است.

اندوسکوپی این بیماران، مخاط روده را سالم نشان می‌دهد و نمونه‌برداری از روده برای این افراد کاربردی ندارد. علائمی مثل تب، عفونت، افزایش گلبول‌های سفید و کاهش وزن نیز در این بیماران دیده نمی‌شود.

پزشک باید این بیماران را معاینه دقیق کند و درمورد شرح‌حال آنها بپرسد. بیماران نیز نباید از ابراز علائم خود مثل یبوست، اسهال و… خجالت بکشند و آنها را از پزشک مخفی نگه دارند. در غیر این صورت ممکن است تشخیص بیماری به خوبی انجام نگیرد.

کولیت‌ های زخمی روده و دوره درمان طولانی‌ مدت

کولیت اولسروز و کرون دو بیماری شایع و خطرناک گوارشی از نوع کولیت زخمی هستند. کولیت اولسروز بیشتر قسمت‌های تحتانی روده (بین کولون سیگموئید و رکتوم) را درگیر می‌کند اما کرون می‌تواند هر ناحیه‌ای از دستگاه گوارش از دهان تا مقعد را تحت تاثیر قرار دهد.

کرون می‌تواند هر 3 لایه مخاطی دستگاه گوارش؛ یعنی مخاط، زیرمخاط و عضله را درگیر کند اما کولیت اولسروز فقط مخاط را درگیر می‌کند. بنابراین در بیماری کرون فرد می‌تواند دچار آبسه، زخم‌های عمیق و فیستول شود.

برای مثال فرد مبتلا به کرون ممکن است با علامت ترشح از باسن به پزشک مراجعه کند و بعد با بررسی و معاینه مشخص شود یک مجرا بین روده و عضلات باسنش به‌وجود آمده و چرک از آن بیرون می‌آید زیرا هر 3 لایه مخاطی در کرون درگیر می‌شود.

درمان کرون و کولیت اولسروز تا حدودی دشوار و زمان‌بر است. بنابراین افراد مبتلا باید برای درمان صبر و حوصله داشته باشند و مدام پزشک معالج خود را تغییر ندهند، داروهای تجویزشده را به موقع استفاده و با بیماری خود مدارا کنند تا از درمان جواب بگیرند.

احتمال عود کولیت زخمی پس از درمان

کولیت اولسروز و کرون هر دو بعد از درمان وارد دوره آرامش یا خاموشی می‌شوند. این دو بیماری ممکن است ماه‌ها بعد از درمان در صورت قطع کامل داروها، مجدد با قرار گرفتن در شرایط مستعد و استرس‌زا دچار عود شوند.

بنابراین بیماران حتما باید بعد از درمان نیز تحت نظارت پزشک باقی بمانند و ویزیت‌های دوره‌ای را انجام دهند. این افراد هیچ‌گاه نباید داروهای خود را به طور کامل قطع کنند، بلکه فقط می‌توانند دوز مصرفی آنها را تحت نظر پزشک کاهش دهند.

لازم به ذکر است فست فودها، شکلات، ادویه‌جات، فلفل، سیر، ترشی، مشروبات الکلی، مواد مخدر، داروهای مسکن، پرخوری و… همگی از مواردی هستند که می‌توانند باعث آزردگی دستگاه گوارش و تشدید علائم انواع کولیت و کرون شوند. بنابراین برای پیشگیری از عود این بیماری‌ها باید حتی‌الامکان از این موارد دوری کرد.

کولیتی که بر اثر مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک ایجاد می‌شود

دستگاه گوارش در معرض همه خطرها و بیماری‌ها قرار دارد. حتی در بیماری‌های غیرگوارشی، سلامت دستگاه گوارش به دلیل مصرف داروهای مختلف مثل انواع مسکن‌ها، آنتی‌بیوتیک‌ها و… تحت تاثیر قرار می‌گیرد.

کولیت «پسودومامبرانو» یکی دیگر از انواع کولیت است که بر اثر مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک یا زیاده‌روی در مصرف این دارو با تجویز یا بدون تجویز پزشک ایجاد می‌شود. درواقع بیمار، خود عامل به‌وجود آمدن این نوع کولیت است.

در این بیماری فرد دچار اسهال می‌شود که این اسهال می‌تواند همراه با دفع خون باشد. اندوسکوپی در این موارد نشان‌دهنده مخاط کاذب سفیدرنگ در بعضی نقاط روده است.

این عارضه باعث التهاب، خونریزی، درد شکم، تب و لرز و افزایش گلبول‌های سفید خون می‌شود. بنابراین افراد مبتلا به این کولیت حتما باید تحت درمان و نظارت پزشک قرار بگیرند. در غیر این صورت ممکن است بر اثر اسهال زیاد، دچار افزایش دفع پروتئین، هیپوآلبومینی و ورم یا ادم دست و پا شوند و عوارض جدی پیدا کنند.

کولیتی که در 24 ساعت سایز شکم را 4 برابر می‌کند

کولیت «فولمینانت» نوع دیگری از کولیت است که می‌تواند بسیار خطرناک باشد. در این بیماری، شکم فرد در عرض 24 تا 48 ساعت 3 تا 4 برابر افزایش سایز پیدا می‌کند و قطر روده بزرگ (کولون) به حدود 6 تا 8 سانتی‌متر می‌رسد.

درواقع کولون در این بیماری از هوا پر می‌شود و فرد را در معرض خطر مرگ قرار می‌دهد. این بیماران حتما باید در بیمارستان بستری شوند و تحت درمان قرار بگیرند.

بنابراین با مشاهده علائمی مانند افزایش ناگهانی اندازه شکم توصیه می‌شود از خانه‌درمانی با مصرف دارو یا روغن بادام و کرچک و داروهای گیاهی بپرهیزید و حتما به پزشک مراجعه کنید.

کولیتی که به دنبال آلرژی(حساسیت) ایجاد می‌شود

یکی دیگر از انواع کولیت‌ها، کولیت آلرژیک(حساسیت‌زا) است. همان‌طور که فرد ممکن است بر اثر حساسیت پوست دچار کهیر و خارش شود، کولیت حساسیت‌زا نیز می‌تواند باعث ایجاد علائم حساسیت‌زا داخل روده‌ها شود.

این بیماران به طور مکرر دچار علائمی مثل اسهال، یبوست و درد شکم می‌شوند. بیوپسی یا نمونه‌برداری از روده این افراد، سلول‌های «ائوزینوفیلیک» را در سرتاسر روده نشان می‌دهد.

بنابراین باید توجه داشت حساسیت به ماده‌ای خاص می‌تواند علاوه بر پوست، مخاط سایر نقاط بدن مثل ریه و دستگاه گوارش را نیز درگیر کند و باعث علائم تنفسی مثل سرفه یا علائم گوارشی مثل اسهال و استفراغ شود.

پیشگیری از تبدیل کولیت به سرطان با ویزیت‌های دوره‌ای و کولونوسکوپی

نتایج تحقیقات و آمارها نشان داده‌اند احتمال بروز سرطان در افراد با سابقه کولیت اولسروز و کرون بیشتر از افراد عادی است. درنتیجه این افراد باید به طور دوره‌ای تحت بررسی و آزمایش قرار بگیرند. از جمله این آزمایش‌ها می‌توان به آزمایش خون برای تعیین مارکرهای تومور، آزمایش مدفوع و کولونوسکوپی اشاره کرد.

افراد با سابقه کولیت اولسروز و بیماری کرون باید حتما هر 4 سال یکبار کولونوسکوپی انجام دهند تا از تبدیل ضایعه به بیماری‌های بدخیم پیشگیری شود. علاوه بر این آزمایش‌ها، پزشک باید در ویزیت‌های دوره‌ای، شرح‌حال بیمار را به طور کامل از او دریافت کند.

برای مثال اگر مشخص شود بیمار در عرض 6 ماه اخیر 10 درصد کاهش وزن پیدا کرده یا دچار کم‌خونی یا دفع خون از مدفوع، ضعف و بی‌حالی عمومی، سرگیجه، حالت تهوع، استفراغ و… شده، باید حتما از لحاظ این موارد بررسی شود.

هرچقدر رابطه بین پزشک و بیمار نزدیک‌تر و صمیمانه‌تر باشد، موفقیت در تشخیص و درمان بیشتر شده و نیاز به تست‌های پاراکلینیک و صرف هزینه برای آنها کمتر می‌شود.

دفع خون همراه با مدفوع را جدی بگیرید

وجود خون در مدفوع را نباید همیشه به بیماری‌های ساده‌تری مثل بواسیر ارتباط داد. دفع خون از مدفوع می‌تواند دلایل متعددی داشته باشد که از جمله آنها می‌توان به بواسیر، پولیپ روده، کولیت‌های زخمی، کرون و سرطان اشاره کرد. خون در مدفوع در بسیاری از موارد به دلیل پولیپ روده دیده می‌شود.

باید توجه داشت پولیپ با کولیت تفاوت دارد. پولیپ درواقع ضایعه‌ای زگیل‌مانند داخل روده است که باعث خونریزی می‌شود. به طور کلی، خون در مدفوع اولین علامت بیماری‌های روده بزرگ است.

متاسفانه اغلب افراد توجه کافی نسبت به مدفوع خود ندارند و خیلی اوقات بدون نگاه کردن به آن، سیفون را می‌کشند و از سرویس بهداشتی بیرون می‌آیند. با این حال ممکن است دست فرد با شستشوی مقعد، آلوده به خون شود و بیمار از این طریق متوجه خونریزی همراه با مدفوع شود.

باید توجه داشت رنگ خون موجود در مدفوع با رنگ خون حاصل از بواسیر تفاوت دارد و تیره‌تر است. خونریزی از مقعد گاهی اوقات غلیظ و لخته‌ای است و گاهی قطره‌ای یا چکه‌ای همراه با سوزش مقعد دیده می‌شود.

بنابراین هر خونریزی‌ای را نباید به پای بواسیر گذاشت و از مراجعه به پزشک امتناع کرد. خونریزی همراه با مدفوع در هر رنگ و غلظتی که باشد حتما باید بررسی شود.

کولیت و کرون می‌توانند باعث زردی شوند

یکی از عوارض کولیت اولسروز و بیماری کرون، تورم مجاری کوچک صفراوی داخل کبد است. این عارضه می‌تواند باعث زردی شود. در این شرایط، فرد مبتلا به کولیت دچار درد و تورم در ناحیه کبد و کیسه صفرا می‌شود و علائمی مثل زردی پوست و چشم، سوزش و آبریزش چشم پیدا می‌کند.

اگر فرد از این عارضه کولیت بی‌خبر باشد، احتمالا به چشم‌پزشک یا متخصص پوست مراجعه می‌کند. متخصص پوست یا چشم‌پزشک نیز بدون اطلاع از ابتلای فرد به کولیت ممکن است برای او داروهایی تجویز کند که با کولیت ارتباطی نداشته باشند و حتی باعث تداخل در داروهای مربوط به آن شوند.

بنابراین فردی که به کولیت مبتلاست باید در صورت بروز هر گونه علامت یا بیماری دیگر، پزشک معالج را از ابتلا به کولیت باخبر کند تا با تجویز داروهای دیگر دچار عوارض نشود.

خود درمانی و خانه‌ درمانی ممنوع!

افراد مبتلا به کولیت و کرون در صورت توجه نکردن به درمان و مصرف به موقع داروها در معرض خطر عوارض جبران‌ناپذیری مثل سوراخ شدن روده قرار می‌گیرند. این عوارض برای درمان نیاز به جراحی دارند و می‌توانند فرد را در معرض خطر مرگ قرار دهند.بنابراین حتما باید درمان کولیت و کرون را پیگیری کرد.

بعضی افراد نیز نسبت به پوکی استخوان به دنبال مصرف دارو ابراز نگرانی می‌کنند، در حالی که باید یادآوری کرد پوکی استخوان با مصرف کلسیم و مکمل‌های لازم قابل‌پیشگیری و درمان است اما عوارض کولیت و کرون جان فرد را تهدید می‌کنند و جبران‌ناپذیر هستند.

درنتیجه مصرف دارو بر عوارض احتمالی آن برتری دارد. متاسفانه خیلی از بیماران در اواسط دوره درمان به دلیل مطالعه مطالب نادرست از اینترنت یا دریافت اطلاعات غلط از اطرافیان، مصرف داروهای خود را قطع می‌کنند و بدون مشورت با پزشک به مصرف داروهای گیاهی می‌پردازند و جان خود را در معرض خطر قرار می‌دهند.

کولیت اولسروز و کرون دو بیماری بسیار جدی هستند و بیشترین آمار مرگ‌ومیر بر اثر آنها به بی‌دقتی در درمان مربوط می‌شود. این موضوع درمورد بیماری‌های دیگر مثل سرطان نیز صدق می‌کند.

شیوع سرطان در ایران نسبت به کشورهای اروپایی کمتر است اما مرگ‌ومیر بر اثر سرطان در ایران بیشتر دیده می‌شود زیرا بسیاری از افراد اواسط دوره درمان، گمراه می‌شوند و درمان خود را به درستی پیگیری نمی‌کنند.

لازم به ذکر است داروهای گیاهی و روش‌های درمانی خانگی بیشتر برای افرادی مناسب هستند که بیماری روان‌تنی یا سایکوسوماتیک دارند. این افراد از نظر جسمی مشکلی ندارند و علائم بیماری آنها بیشتر به سلامت روان ارتباط دارد.

رد پای کولیت اولسروز در دنیای مشاهیر

کولیت اولسروز ‌‌می‌تواند باعث درد، ضعف، خستگی، کم‌خونی و دیگر علائم جدی گوارشی شود اما خوشبختانه این بیماری نمی‌تواند مانعی برای زندگی موفق باشد و با درمان تحت کنترل در‌‌می‌آید. کولیت یا بیماری التهابی روده به قدری شایع است که ‌‌می‌توان رد پای آن را در دنیای مشاهیر نیز مشاهده کرد. در ادامه با تجربیات 3 فرد مشهور مبتلا به کولیت اولسروز و کرون آشنا خواهید شد.

شانن دوهرتی

شانن، بازیگر 47 ساله آمریکایی است که برای بازی در سریال‌‌‌های «بورلی هیلز 90210» و «افسون‌شده» به شهرت بالایی دست یافت. دستیابی به موفقیت در دنیای هالیوود برای شانن کار آسانی نبوده است.

او سال‌‌‌های بسیاری را طی فعالیت هنری خود با بیماری «کرون» در مبارزه بود و در عین حال آن را از عموم مخفی نگه ‌‌می‌داشت، تا اینکه در سال 1999 میلادی طی مصاحبه با مجله «ستاره» بیماری خود را فاش کرد.

ایمی برنمن

ایمی، هنرپیشه 54 ساله اهل ایالات متحده آمریکاست. او فعالیت هنری خود را در هالیوود از سال 1992 میلادی شروع کرد و در فیلم‌‌‌ها و سریال‌‌‌هایی مثل «مخمصه»، «آناتومی گری»، «قاضی امی» و «مادر و فرزند» ایفای نقش کرده است.

ایمی که خود به بیماری کولیت اولسروز مبتلا بوده، فعالیت‌‌‌های خیرخواهانه بسیاری در زمینه این بیماری‌‌‌ها در انجمن کرون و کولیت آمریکا انجام داده است. او درنهایت توانست بیماری خود را با انجام جراحی بهبود ببخشد.

درن فلچر

درن فلچر، فوتبالیست مشهور اهل اسکاتلند است که در گذشته به عنوان هافبک در تیم منچستر یونایتد بازی ‌‌می‌کرد. او موفقیت‌‌‌های خود را در دنیای فوتبال با وجود بیماری کولیت اولسروز به دست آورده است.

بیماری فلچر در سال 2011 میلادی تشخیص داده شد. در آن زمان فلچر مجبور شد بازی را یک فصل کنار بگذارد اما در سپتامبر 2012 میلادی دوباره به زمین بازی بازگشت. این بازیکن در سال 2013 میلادی برای بهبود بیماری خود تحت عمل جراحی قرار گرفت. فت.

نظرات بسته شده است.