تب مخملکی استرپتوکوکی یا تب خال دار (علت و علائم،درمان)

استرپتوکوک ها، کوکسیهای گرم مثبتی هستند که به شکل دوتایی یا زنجیرهای قرار گرفته اند.بیهوازی اختیاری هستند و برای رشد و فعالیت به محیطهای غنی شده با خون یا سرم نیاز دارند.

۱۰۰گونه ی مختلف دارند که بر اساس خصوصیات سرولوژیکی، بیوشیمیایی و همولیزی در ۴ گروه طبقه بندی میشوند:
1.استرپتوکوک های گروه ( Aپایوژنز)
2.استرپتوکوک های گروه ( Bآگالاکتیه)
3.استرپتوکوک های گروه C
4.استرپتوکوک های گروه ( Dانتروکوکها)

استرپتوکوکهای گروه A

باکتریهای کروی شکل یا زنجیرهای هستند که روی محیط کشت غنی شده با آگار خوندار به خوبی رشد میکنند اما رشد آنها در غلظت بالای گلوکز مهار میشود.

دارای M پروتئین هستند. این پروتئین دو زنجیرهای است که از غشاء و دیوارهی سلولی عبور کرده و به صورت زائده های خارج سلولی مشاهده میشود. M پروتئین خاصیت آنتی ژنتیکی داشته و سبب ایجاد پاسخ ایمنی در میزبان میشود.

تب رماتیسمی نیز فقط توسط استرپتوکوک های دارای M پروتئین ایجاد میشود.برخی از سویه های استرپتوکوک پایوژنز دارای کپسولی از جنس هیالورونیک اسید هستند. این کپسول سبب مقاومت باکتری در برابر سلولهای بیگانه خوار شده و همچون M پروتئین، خاصیت آنتی ژنتیکی دارد.

بیماریزایی استرپتوکوک پایوژنز

ایجاد بیماری توسط استرپتوکوک های گروه A در دو دسته ی عفونتهای چرکی و غیرچرکی طبقه بندی میشود.

1.عفونتهای چرکی: این عفونتها شامل فارنژیت، تب مخملکی، پیودرم، باد سرخ، زرد زخم،سلولیت، فاسیت نکروزان و سندرم شوک توکسیک است.

2.عفونتهای غیرچرکی: این عفونتها شامل تب رماتیسمی و گلومرونفریت حاد است.

تب مخملکی

این بیماری توسط استرپتوکوکهای گروه A ایجاد میشود. علائم این بیماری عبارتند از تب، سردرد،گلودرد، تورم غدد لنفاوی و بثورات جلدی که این بثورات اغلب قرمز رنگ و مانند کاغذ پوستی هستند.زبان در این بیماری توت فرنگی شکل و قرمز رنگ است.بروز این علائم ۷ تا ۱۲روز پس از برخورد با میکرو ارگانیسم صورت میگیرد.

شیوع این بیماری اغلب در کودکان ۵تا ۱۵ سال و در فصل بهار و زمستان گزارش شده است.باکتری از طریق عطسه و سرفه انتقال پیدا میکند و تشخیص آن اغلب با نمونه برداری از گلو و کشت آن ممکن است.

واکسن خاصی برای درمان این بیماری وجود ندارد و بیشتر با رعایت نکات بهداشتی، شستن دستها و عدم استفاده از وسایل مشترک میتوان از پیشرفت و شیوع بیماری جلوگیری کرد. استفاده از آنتی بیوتیک ها نیز سبب بهبود بیماری میشود.

راش های تب مخملکی

بعد از ابتلا به بیماری، گونه های فرد مبتلا اغلب قرمز و پر از بثورات تبخالی شکل است. راش ها ظاهر مشخصی دارند و در سطح پوست پخش شده اند. روی سطح زبان را در ابتدا پوششی سفید رنگ پوشانده است، پس از مدتی پاپولهای قرمز رنگ تمام سطح زبان را می پوشاند و پوشش سفید به طور کامل از بین میرود.

همین تغییرات زبان را به شکل توت فرنگی درمی آورد. ممکن است پوست بسیار خارش داشته باشد اما با درد همراه نخواهد بود. بثورات ابتدا روی تنه و سپس روی دست و پاها ظاهر میشود.

بیشترین تعداد بثورات در صورت، اطراف دهان و چین و چروکهای پوستی به چشم میخورد. پس از گذشت 1 هفته از مشاهده ی راشهای پوستی، بثورات شروع به تخریب میکنند و در یک فرآیند طولانی مدت در طی چند هفته ریزش پوست بیرونی اتفاق میافتد. پاکسازی از صورت شروع شده و به سمت پایین بدن پیش میرود.

پس از پوست اندازی، ظاهر پوست شبیه آفتاب سوختگی خواهد شد.تب مخملکی از عوارض فارنژیت استرپتوکوکی است که پس از آلوده شدن فرد با سویه های لیزوژن شده با باکتریوفاژها و تولید توکسین تب زا بروز میکند.

فارنژیت یا گلودرد حاد شایعترین بیماری ناشی از استرپتوکوک پایوژنز است که بیشترین شیوع آن در فصل بهار و زمستان گزارش شده است.

بروز این بیماری در افراد با سن و نژادهای مختلف با علائم متفاوتی همراه است.در نوزادان، کاهش اشتها و تحریک پذیری مشاهده میشود. در کودکان کمتر از 3 سال بیماری میتواند با احتقان بینی و تب پایین بروز کند. کودکان دارای پوست تیره، بیان متفاوتی دارند و در آنها بثورات پوستی و درگیری در اطراف دهان کمتر مشاهده میشود.

عوارض ناخوشایند

بعد از ابتلا به تب مخملکی اغلب عوارض ناخوشایندی بروز میکند؛ این عوارض ناشی از برخی زیرمجموعه های استرپتوکوک گروه A است که باعث ایجاد واکنشهای خودایمنی در بدن میشود.
آنتی بادیهایی که جهت حمله به استرپتوکوکها در بدن ایجاد شده بودند، حالا میتوانند به بافتهای بدن فرد حمله کرده و ایجاد بیماریهای خودایمنی نمایند، به همین دلیل سموم ایجادشده توسط استرپتوکوکها را سوپر آنتی ژن مینامند. برخی از این عوارض عبارتند از:

تب رماتیسمی

این بیماری نوعی عارضه ی حاد است که ۲تا ۶هفته پس از عفونت با استرپتوکوک گروه A در دستگاه تنفسی رخ میدهد. در این عارضه ی غیرچرکی، تغییرات التهابی در قلب، مفاصل، رگ های خونی و بافت های زیرجلدی مشاهده میشود. درگیری قلبی به صورت اندوکاردیت، پریکاردیت و میوکاردیت بروز میکند و اغلب با ندولهای زیرجلدی همراه است.

در این بیماری اغلب دریچه ی میترال تحت تأثیر قرار میگیرد. این بیماری بین بچه های مدرسه ای و در فصل های سرد سال شیوع بیشتری دارد. بیماری اغلب در مبتلایان به فارنژیت استرپتوکوکی 1 بیماران بدون علامت بوده یا عفونت خفیفی نشان میدهند. به دلیل اینکه تست 3 شایعتر است اما تشخیصی اختصاصی برای شناسایی بیماران مبتلا به تب رماتیسمی وجود ندارد، تشخیص بر اساس یافته های بالینی عفونت با استرپتوکوک پایوژنز صورت می گیرد؛ بدین ترتیب:

1.مثبت شدن کشت گلو
2.تشخیص آنتی ژن گروه A
3.افزایش تیتر ASO آنتی DNase B یا آنتی بادی علیه هیالورونیداز همگی نشان دهنده ابتلای فرد به تب روماتیسمی است،اما اگر تیتر آنتی بادی افزایش نیافته باشد،یعنی تب رماتیسمی وجود ندارد.

گلومرونفریت

دومین عارضه ی غیرچرکی بیماریهای استرپتوکوکی، گلومرونفریت است که مشخصه ی آن التهاب گلومرولهای کلیه همراه با ادم، افزایش فشارخون،هماچوری و پروتئینوری است.این بیماری اغلب بعد از ابتلا به زردزخم یا هر نوع عفونت استرپتوکوکی گروه A رخ میدهد و نتیجه ی واکنشهای خودایمنی در مقابل عفونت استرپتوکوکی است که بر کلیه اثر میگذارد.

ابتلا به این بیماری اغلب بهبودی مؤثری ندارد و در بزرگسالان نقص غیرقابل بازگشت عملکرد کلیه را ایجاد میکند.

فارنژیت
کمتر از ۱۰ روز پس از ابتلا به استرپتوکوکهای گروه A فارنژیت واگیردار (نوعی گلودرد حاد) بروز میکند.

درمان و کنترل بیماری

این عفونت باکتریایی نیز مانند بسیاری دیگر از عفونتهای باکتریایی با مصرف آنتی بیوتیک قابل درمان و کنترل است. استرپتوکوک پایوژنز نسبت به پنی سیلین و خانواده ی آن بسیار حساس است،لذا از پنی سیلین یا آموکسی سیلین جهت درمان استفاده میشود. در ضمن تاکنون مقاومت به پنی سیلین در این باکتریها مشاهده نشده است و درمان آنتی بیوتیکی اغلب منجر به بهبودی میشود که البته پس از دوره ی درمان احتمال دارد برخی افراد به ناقلین دائمی استرپتوکوک پایوژنز تبدیل بشوند.

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.