سرطان غده تیروئید (علائم و نشانه ها،پیشگیری و درمان)

در حدود ده درصد توده هایی که در غده تیروئید ظاهر می شوند از نوع سرطانی هستند. اصولا وقتی تشخیص سرطان مطرح می شود آثار نگرانی بسیار عمیق و شدید در چهره بیماران آشکار می گردد و حتی نزدیکان و همراهان بیش از خود بیمار دچار تشویش و دلهره می شوند.

درست است که بیماری سرطان بیماری خیلی نجیب و سر به راهی نیست ولی چند نکته بسیار مهم قابل توجه اس ؛ یکی اینکه اکثر سرطان ها اگر زود تشخیص داده شوند و بدرستی درمان گردند ریشه کن می شوند و به بیمار فرصت عمر طبیعی می دهند.

دوم آنکه همه سرطان ها یکسان نیستند و بسته به نوع و بافت و عضوی که گرفتار آن می شود سرنوشت متفاوتی دارند. حتی در یک عضو مانند غده تیروئید هم سرطان های مختلف ظاهر می شوند که مسیر آن ها یکسان نیست.

در غده تیروئید قسمت عمده تومورهای سرطانی سیر بالینی خوش خیم دارند و به درمان، بسیار خوب جواب می دهند؛ اما فقط بعضی از تومورهای غده تیروئید که خوشبختانه بسیار نادر هستند ممکن است روندی وخیم و بسیار تهاجمی داشته باشند.

علل گوناگونی برای سرطان های تیروئید ذکر شده است. اولین علت، توارث و قضیه باب روز یعنی ژنتیک است. دومین علتی که می توان نام برد مساله کمبود ید است.

درمورد خطرات تیروئید بارداری نیز بخوانید

ثابت شده است که سرطان های تیروئید در نقاطی که کمبود ید وجود دارد بیشتر است و علت آن را ترشح بیش از حد هورمون محرک سلول های اصلی تیروئید که از غده هیپوفیز ترشح می شود می دانند.

علت سوم، در معرض اشعه هسته ای قرار گرفتن افراد است. ثابت شده که در میان افرادی که سالها قبل برای درمان بعضی از بیماری ها نظیر کچلی، جوش های صورت یا تورم لوزه و لوزه سوم تحت رادیوتراپی (برق گذاشتن) قرار گرفته اند، تعداد بیشتری دچار سرطان تیروئید می شوند.

در جریان جنگ جهانی دوم به دلیل کاربرد بمب اتمی در هیروشیما و ناکازاکی بسیاری از افراد ژاپنی که در این مناطق جان بدر بردند ولی تحت تاثیر تشعشعات اتمی قرار گرفته بودند بعدها دچار سرطان تیروئید شدند. همچنین نشت مواد رادیواکتیو از نیروگاه های هسته ای نیز سبب به وجود آمدن سرطان تیروئید می شود.

شایع ترین و خوش عاقبت ترین سرطان غده تیروئید، سرطان « پاپیلری» است که حدود 80 درصد سرطانهای تیروئید را تشکیل می دهد. تماس با اشعه هسته ای بیشتر، این نوع سرطان را به وجود می آورد.

بسته به اینکه این سرطان در چه سنی به وجود می آید و در زن یا مرد باشد و اندازه آن در موقع تشخیص چه مقدار باشد عاقبت آن فرق می کند.

به طور کلی سرطان هایی که در سن زیر چهل و بخصوصی در کودکی در غده تیروئید به وجود می آید، بسیار خوش عاقبت هستند به طوری که می گویند علت فوت این افراد سرطان نخواهد بود.

این سرطان در مردهای خیلی کمتر از خانم ها به وجود می آید ولی در مردان مهاجم تر و نگران کننده تر است. قطر توده در زمان تشخیص بسیار مهم است به طوری که توده هایی که قطر آن زیر چهار سانتیمتر است خوش عاقبت تر از سرطان هایی است که قطر آن بیشتر از چهار سانتیمتر است.

علایم بالینی سرطان غده تیروئید

این سرطان معمولا به شکل توده ای بدون درد در یکی از لوب های تیروئید در قسمت جلو و پائین گردن به وجود می آید و در لمس کردن سفت تر از بافت طبیعی تیروئید است و چنانچه چسبندگی به جایی پیدا نکرده باشد با حرکت بلع به طرف بالا می رود.

چنانچه بیماری پیشرفته تر باشد به احشاء مجاور چسبندگی پیدا می کند و در نتیجه موقع بلع متحرک نخواهد بود و از طرفی دست اندازی به احشاء مجاور سبب علایمی می گردد که شایع ترین آن درگیری عصب حنجره ای و تغییر صداست.

پس از آن فشار بر روی نای که سبب اشکال در تنفس می شود و بعد از آن فشار بر روی مری است که سبب اختلال در بلع می گردد.

از خصوصیات این سرطان این است که بیشتر در محل خود رشد و پیشرفت می کند و ممکن است غده های لنفاوی گردن را که همراه با عروق اصل است مبتلا کند.

این سرطان به نقاط دوردست هم می تواند دست اندازی کند که شایع ترین محل های انتشار آن ریه و استخوان هاست.

علایم آزمایشگاهی

میزان هورمون تیروئید در این بیماران در حد طبیعی است و کمکی به تشخیص نمی کند. تصویربرداری با مواد رادیواکیتو هم کمک قطعی به تشخیص نمی کند.

توده های سرطانی معمولا این مواد را به خود جذب نمی کنند و به اصطلاح طبی به شکل نقاط سرد دیده می شوند که این نوع تصویر در ضایعات خوش خیم هم دیده می شود.

کاری که امروزه بیش از همه به تشخیص سرطان کمک می کند، نمونه برداری از تیروئید با سوزن ظریف و سرنگ است که در اصطلاح طبی و اختصاری به آن FNA می گویند.

با داخل کردن سوزن در توده تیروئید و کشیدن پیستون سرنگ تعدادی سلول داخل مجرای سوزن می شود که باید برای متخصص آسیب شناسی سلول (سیتولوژیست ) فرستاد تا در زیر میکروسکوپ ماهیت آنها بررسی گردد. جواب ممکن است خوش خیم، مشکوک و یا بدخیم گزارش شود.

دلایل لزوم عمل جراحی

طبیعی است که درمان قطعی اکثریت قریب به اتفاق سرطان ها حذف ضایعه با جراحی است وگرنه سرطان به رشد خود ادامه می دهد و با دست اندازی به نقاط دور و نزدیک سبب مرگ بیمار می شود.

وقتی FNA انجام می گیرد اگر بدخیم یا مشکوک گزارش شود عمل جراحی الزامی است و در آن ها که خوش خیم گزارش شده است نیز بسته به یافته های بالینی، جراح ممکن است تصمیم به جراحی بگیرد. درمان جراحی این بیماران برداشتن کامل تیروئید است.

مراحل انجام عمل جراحی

اگر به سرطانی بودن تیروئید اطمینان کامل وجود دارد باید هر دو لوب تیروئید و تنگه آن به طور کامل و به نحوی که به پارتیروئید ها یا اعصاب حنجره ای صدمه ای وارد نگردد، برداشته شوند و چنانچه غدد لنفاوی گردن نیز درگیر باشد، غدد لنفاوی طرف درگیر به طور کامل همراه با بافت لنفاوی و چربی، بدون صدمه به احشاء دیگر نیز برداشته شود.

اگر به سرطانی بودن توده مشکوک هستیم دو حالت ممکن است پیش آید: یا در بیمارستان وسیله آسیب شناسی سریع وجود دارد و یا ندارد.

در صورت در دسترس بودن وسایل آسیب شناسی سریع، لوب درگیر تیروئید را به همراه تنگه آن به طور کامل بر می داریم و برای آسیب شناسی می فرستیم و پزشک آسیب شناس در زمان حدودا 15 دقیقه به ما جواب می دهد که ضایعه بدخیم، خوش خیم یا غیر قابل قضاوت است.

در صورت گزارش بدخیمی، لوب دیگر تیروئید نیز به طور کامل برداشته و عمل تمام می شود.

در صورت گزارش خوش خیمی و یا غیر قابل قضاوت، به لوب دیگر دست نمی زنیم و عمل در همین مرحله تمام می شود و باید منتظر جواب دایمی و قطعی بود که معمولا چند روز طول می کشد. چنانچه در این مرحله بدخیمی گزارش شد باید اقدام به جراحی مجدد و برداشتن لوب طرف مقابل کرد.

اگر آسیب شناسی سریع در دسترس نباشد، باید به برداشتن لوب مبتلا و تنگه تیروئید اکتفا کرد و منتظر جواب آسیب شناسی قطعی بود و در صورت گزارش بدخیمی، لوب طرف مقابل را نیز با جراحی مجدد برداشت.

مراحل پس از عمل جراحی و مراقبت های لازم

مشابه همان است که در عمل گواتر ساده ذکر شد، ولی باید در نظر داشته به علت وسعت عمل و امکان درگیری احشاء گردن این مراقبت باید طولانی تر باشد. برای اطمینان از عدم بروز عوارض، بیمار یک یا دو روز بیشتر از گواتر ساده در بیمارستان بستری بماند.

عوارض عمل

پس از عمل به علت نداشتن بافت تیروئید بیمار باید هورمون تیروئید را به طور خوراکی در طول عمر مصرف نماید و گرنه دچار علایم کم کاری تیروئید می شود.

این بیماران از نظر انتشار بیماری به نقاط دوردست و یا باقی ماندن نسج تیروئید در گردن باید با اسکن ید رادیواکتیو بررسی شوند و برای انجام این کار حدود سه هفته پس از عمل نباید هورمون تیروئید مصرف شود تا که قسمت های باقی مانده فعال شده و ید رادیو اکتیو را به خود جذب کنند.

در صورتی که اسکن ید رادیواکتیو بافت باقی مانده در گردن و یا انتشار دوردست را نشان دهد بیمار احتیاج به درمان با ید رادیواکتیو دارد که متخصص طب هسته ای مقدار لازم را برای او به کار خواهد برد. همان طور که ذکر شد این سرطان معمولا خوش عاقبت است و اکثر بیماران عمر طبیعی خواهند داشت.

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.