عفونت های ویروسی چشم (علائم،تشخیص و درمان و پیشگیری)

یکى از اعضاى بدن ما که مى تواند مورد هجوم ویروس ها قرار گیرد، چشم است. همانند سایر ارگان ها،ویروس هاى مختلفى مى توانند موجب عفونت و درگیرى چشم شوند. چهار ویروس شایع که به چشم حمله مى کنند به قرار زیر هستند.

ویروس تبخال یا هرپس سیمپلکس

این ویروس در چشم پس از حمله به قرنیه ظاهر مى شود و درمان آن نیز مشکل است و گاهى نیز جاى زخم حاصل از حمله ویروسى باقى مى ماند.

هرگاه بیمار تحت تأثیر فشارهاى روحى و روانى و تنش هاى ذهنى قرار گیرد، این ویروس ممکن است در چشم عود کرده و فعال شود. این ویروس علاوه بر قرنیه، درون کره چشم را نیز مى تواند درگیر نماید.

آبله مرغان یا زونا

این ویروس هرجا که رشته عصبى باشد مى تواند در جهت رشته هاى عصبى رشد کند و تکثیر یابد.ویروس مى تواند در وضعیت هایى که سیستم ایمنى فرد تضعیف شده است وحشى گردد و ملتحمه،قرنیه و درون چشم را درگیر نماید. در این شرایط درمان مشکل است.

این دو ویروس معمولاً مرکز قرنیه را درگیر مى کنند و دید فرد را تحت تأثیر قرار مى دهند،حتى گاهى نیز به پیوند قرنیه احتیاج پیدا مى شود. گاهى هم روى قرنیه کدورتى ایجاد مى کنند که سبب اختلال در دید فرد مى شود.

در قرنیه پیوند شده نیز ممکن است این ویروس ها خصوصاً ویروس تبخال که در عقده هاى عصبى حضور دارند فعال شده و ایجاد زخم تازه نمایند.

آنفلوآنزا

در افرادى که مبتلا به آنفلوانزا شده اند مى توانند تظاهرات چشمى ایجاد کنند که عوارض آن کمتر از تبخال بوده اما آثار آن براى مدت زمان طولانى ترى پایدار است.

آدنوویروس ها

این ویروس ها همراه سایر عفونت هاى ویروسى چشم دیده مى شوند، به عنوان عفونت هاى بسیار قوى چشم شناخته شده اند و معمولاً در فصول تابستان و زمستان شروع بیشترى دارند. آدنوویروس ها معمولاً سبب التهاب ملتحمه و کراتیت اپیدمیک مى شوند.

عفونت هاى آدنوویروسى اغلب در مراکز تجمع مانند خوابگاه ها، زندان ها، پادگان ها، مدارس،مهدکودك ها و … شیوع پیدا مى کنند. دوره بیمارى عفونت هاى آدنوویروس هاى چشمى 1تا 2 هفته طول مى کشد و علائم آن ممکن است تا یک سال نیز ادامه پیدا کند(مانند کاهش دید).

در عفونت هاى ویروسى شدید ممکن است در سطح قرنیه لک هاى مدورى شکل گیرد که همین عارضه سبب تارى و کاهش بینایى فرد مى گردد. این ویروس ها بشدت واگیردار هستند، اما انتشار آنها در عفونت هاى چشمى از طریق تماس مستقیم مانند روبوسى، تماس با فرد آلوده و وسایل آلوده
و … است.

در چنین مواردى بهتر است به افراد مبتلا استراحت داده شود تا در اجتماع نباشند، زیرا آدنوویروس ها در مکان هاى پرجمعیت به شدت قابلیت سرایت دارند. افراد خانواده ى بیمار نیز باید بسیار مراقب این عفونت ها باشند.

دیگر اطلاعات درباره عفونتهای ویروسی چشم

در عفونت هاى ویروسى چشمى رعایت اصول بهداشتى بسیار حائز اهمیت بوده و بهترین راه در امان ماندن از ویروس، پیشگیرى است. پزشکان و اپتومتریست ها و … هنگام معاینه این افراد باید دقت کنند، زیرا عفونت هاى ویروسى مى توانند از طریق آلودگى دستگاه هاى چشم پزشکى به افراد سالم سرایت کرده و درگیرى ایجاد نمایند.

ترشحات چشمى، اشک، دست هاى آلوده به ترشحات، دستمال هاى آلوده، وسایل آرایشى و عینک هاى مشترك از عوامل انتقال عفونت هاى ویروسى چشمى هستند.

درمان عفونت هاى ویروسى چشم همانند اغلب التهابات ویروسى حمایتى است. استفاده از عینک هاى دودى و شستشوى مرتب چشم ها با آب ولرم و استفاده از مسکن ها و ضددردها مى توانند در چنین مواردى مثمر ثمر واقع شوند.

التهاب ملتحمه

این عارضه عبارت است از التهاب سطح داخلى پلک و روى سفیدى چشم.
نوع ویروسى این عارضه معمولاً با یک سرماخوردگى و گلودرد و تب همراه است. در چنین مواردى معمولاً همان ویروسى که باعث سرماخوردگى شده، چشم را نیز درگیر مى کند.

این بیمارى که با نام چشم قرمز نیز شناخته شده است بسیار مسرى بوده و بارزترین علامت آن نیز همان قرمزى چشم است.

در کنژونکتیویت هاى ویروسى معمولاً درگیرى از یک چشم شروع شده و ممکن است در ادامه چشم دیگر را نیز درگیر نماید. انواعى از ویروس ها مى توانند سبب ایجاد ورم ملتحمه شوند، اما عموماً این درگیرى ها توسط آدنوویروس ها و انتروویروس ها شکل مى گیرد.

ورم ملتحمه آدنوویروسى در قدیم با نام چشم کارخانه کشتى سازى نامیده مى شد. از میان انتروویروس ها، انتروویروس 70و کوکساکى ویروس ،A24مى توانند به صورت طغیان کننده اى سبب ورم ملتحمه شوند.

التهاب ملتحمه توسط انتروویروس 70قبلا با نام چشم آپولو شناخته مى شد. هرپس سیمپلکس و واریسلا زوستر و HIVو پاکس ویروس ها )مانند واکسینیا،(molluscum contagiosum و عده اى دیگر از پیکورناویروس ها نیز مى توانند سبب کنژونکتیویتb شوند.

علائم ورم ملتحمه

التهاب چشم، تورم پلک ها و دور چشم، درد چشم، خارش چشم ها، اشک ریزى زیاد و احساس وجود جسم خارجى در چشم و خروج چرك و ترشحات آبکى از چشم ملتهب، دید تار (کدر بینى) به دلیل وجود چرك و مخاط اضافى، وجود پوسته روى مژه ها، حساسیت چشم ها به نور و کاهش بینایى،گاهى اشک خونى و گاهى بزرگى غدد لنفاوى و آدنوپاتى در کنار گوش و نیز وجود تبخال و علائمى شبیه به سرماخوردگى از جمله علائم شایع این بیمارى است.

تشخیص

تشخیص اولیه کنژونکتیویت به کمک یک معاینه ساده به کمک slit lampصورت مى گیرد. در مواردى نیز مى توان جهت تشخیص ویروسى یا باکتریایى بودن بیمارى از سوآب و ترشحات چشم کمک گرفت.

نمونه ها را مى توان از محل التهاب ملتحمه نمونه بردارى کرد. باید توجه داشت در تب حلقى- ملتحمه اى تا 5روز ممکن است ویروس از بدن دفع شود درگیرى با آدنوویروس ها.

جداسازى ویروس از کشت سلولى حاصل از سوآب و نمونه گیرى ها، روش هاى ،PCR (ایمونواسى ایمونوفلورسانس و الایزا) و تست هاى سرولوژیک نیز در چنین مواردى راهگشاست.

پیشگیرى و درمان

ورم هاى ملتحمه ى ویروسى بسیار مسرى هستند و اگر کنترل نشوند مى توانند سبب طغیان و سرایت در مکان هاى پرجمعیت گردند. شستشوى مرتب دست ها و عدم تماس با ترشحات و وسایل چشمى آلوده (مانند عینک و دستمال و وسایل آرایشى و وسایل چشم پزشکى آلوده و…) و شستشوى چشم ها و پلک ها با آب جوشیده ى سردشده مى تواند در جلوگیرى از ابتلا به این بیمارى ویروسى و یا کاهش علائم آن مؤثر باشد.

درمان کنژونکتیویت ویروسى حمایتى بوده و درمان به منظور کاهش علائم صورت مى گیرد و نه درمان ویروس.

استفاده از کمپرس آب سرد و اشک مصنوعى و قطره هاى استروئیدى در موارد شدید و داروهاى موضعى و سیستمیک ضدویروسى آسیکلوویر در تخفیف علائم ویروسى مؤثر هستند.

در موارد ویروسى این بیمارى معمولاً بهبودى ظرف سه هفته حاصل مى گردد.

نکته: تجویز قطره هاى استروئیدى باید با احتیاط صورت گیرد، زیرا در مواردى که ویروس عامل بیمارى HSVباشد،التهاب از ملتحمه به قرنیه سرایت پیدا مى کند. استروئیدها سبب افزایش تکثیر این ویروس مى شوند. تقویت سیستم ایمنى به کمک ویتامین c نیز بى تأثیر نخواهد بود. استفاده از عینک دودى و آفتابى نیز جهت کاهش حساسیت چشم توصیه مى شود.

کراتیت ناشى از ویروس هرپس سیمپلکس

این ویروس شایع ترین علت زخم قرنیه است که به دو شکل اولیه و راجعه همانند (VZV) دیده مى شود. ویروس هرپس مى تواند در افراد دچار ضعف ایمنى به صورت مزمن درآمده و آسیب هاى جدى تر و بیشتر ایجاد کند. ویروس مى تواند در عقده هاى ترى ژمینال مخفى شود و در آینده وحشى شده و دوباره فعال گردد.

تیپ 1 هرپس بیشتر از تیپ 2 درگیرى ایجاد مى کند. کراتیت اولیه شیوع کمترى دارد و معمولاً در کودکان دیده مى شود و اغلب خودمحدودشونده است.

در نوع راجعه کراتیت هرپسى، شیوع بیمارى بیشتر بوده که پس از مواردى چون تروما، تب، فشارهاى روانى، تماس با اشعه فرابنفش، کاهش ایمنى فرد و قاعدگى بروز پیدا مى کند. مشاهده سلول هاى ژانت چندهسته اى در ضایعات قرنیه اى از مشخصات بالینى کراتیت هرپسى است، همچنین وجود زخم هاى دندریتى از خصیصه هاى این نوع کراتیت است.

این ویروس مى تواند سبب ضایعات ساب اپیتلیال شبح مانند گردد. تکثیر ویروس هرپس سیمپلکس در اتاق قدامى همچنین مى تواند سبب افزایش فشار داخل کره چشم گردد.

مصرف کورتیکواستروئیدهاى موضعى مى تواند سبب افزایش تکثیر ویروس ها و در نتیجه سوراخ شدن قرنیه گردد.

کراتیت ناشى از واریسلا زوستر

ًاین نوع کراتیت به دو شکل اولیه واریسال )آبله مرغان( و راجعه ى زوستر )زونا( دیده مى شود. معمولا ضایعاتى که شکل واریسلایى مى دهد خوش خیم تر از نوع راجعه است. هرچند که کراتیت راجعه ى زونایى معمولاً در کودکان، خوش خیم و در افراد بزرگسال به صورت شدیدتر پدیدار مى شود.

شایان ذکر است که کراتیت حاصل از VZVمى تواند در همان ابتداى درگیرى، یووه آى قدامى و استروما را تحت تأثیر قرار دهد. کاهش حس قرنیه از خصوصیات برجسته کراتیت ناشى از این ویروس است. در این نوع کراتیت گاهى ممکن است در کنار تجویز آسیکلوویر وریدى و خوراکى از استروئیدهاى موضعى نیز استفاده شود.

کراتیت ناشى از آدنوویروس ها

معمولاً تمامى کنژونکتیوت هاى آدنوویروسى با کراتیت همراه هستند. این نوع کراتیت اغلب از نوع کراتیت ظریف اپیتلیالى است. معمولاً کراتوکنژونکتیویت آدنوویروسى خودمحدود شونده است.

در چنین مواردى نیز علائمى چون فتوفوبیا، احساس وجود جسم خارجى در چشم و قرمزى چشم و … مشاهده مى شود.

علائم کلى کراتیت هاى ویروسى

درد قرنیه، انحراف بینایى، اشک ریزى، قرمزى چشم، گاهى انقباض مردمک چشم، حساسیت به نور،کاهش بینایى، پروتئین هاى التهابى در زلالیه و …

تشخیص

سوآب از محل ضایعه و شناسایى به کمک PCR
معاینه چشم به کمک slite lamp
الگوهاى دندریتى شکل در رنگ آمیزى نمونه زخم حاصل از HS

درمان

داروهاى ضدویروسى در درمان کراتیت هاى ویروسى مؤثر هستند. در کنار درمان هاى ضدویروسى،درمان هاى حمایتى و استفاده از ضددردها مؤثر هستند.

دارودرمانى: استفاده از آسیکلوویر خوراکى )هرپس شدید چشمى،(یدوکسوریدین، گان سیکلوویر،ویدارابین،ترى فلوریدین)

ِدبریدمان اپیتلیوم جهت درمان کراتیت برداشت و یا برش و یا حذف بخشى از بافت مرده، عفونى شده، یا صدمه دیده به منظور تسریع روند جایگزینى و ترمیم طبیعى.

درمان
در درمان شدید اسکار قرنیه از کراتوپلاستى نافذ Penetratng keratoplasty استفاده مى کنند.(پیوند قرنیه)

درباره پف و کیسه زیر چشم نیز بخوانید

یوئیت (Uveits)

لایه میانى بین صلبیه و شبکیه که شامل عنبیه، جسم مژگانى و مشیمیه است را یووه آ مى نامند.به التهاب این قسمت یوئیت گفته مى شود که ویروس هایى همچون ,mump ,Rubella ,measles و برخى دیگر ازHSV ,VZV ,CMV, EBV ,Dengue West Nile ,Chikungunya viruss.

گروه آربوویروس ها مى توانند چنین عارضه اى را ایجاد نمایند که درگیرى اغلب به واسطه ى هرپس ویریده مشاهده مى شود.یوئیت در هر سنى مى تواند رخ دهد.

علائم

حساسیت به نور، تارى دید، کاهش بینایى، درد چشمى، نقاط شناور در میدان بینایى، فتوفوبیا،قرمزى چشم، اشک ریزى، رسوبات کراتیت پیگمانته و گرانولوماتوزى از علائم این بیمارى است.

یوئیت مى تواند عوارضى چون آب مروارید، آب سیاه، افزایش فشار داخل کره چشم، آتروفى عنبیه و مشکلات شبکیه را بدنبال داشته باشد.

تشخیص

معاینه چشم

آزمایش هاى خونى و سرولوژیک جهت شناسایى آنتى بادى هاى ضدویروسى و تکنیک هاى PCR در عفونت هاى داخل چشمى و معاینات داخل چشمى

آزمایش هاى پوستى و گاهى بیوپسى از چشم

پیشگیرى و درمان

جهت درمان یوئیت هاى ویروسى از آسیکلوویر خوراکى و موضعى و سایر آنتى ویرال هاى سیستمیک مانند فامسیکلوویر، وال آسیکلوویر و … استفاده مى شود.

قطره هاى چشمى ضدالتهاب و استروئیدهاى تزریقى و موضعى و خوراکى نیز جهت کاهش علائم حاصله مورد استفاده قرار مى گیرد که البته در مصرف کورتیکواستروئیدها باید همچنان دقت شود.واکسن Varivaxمى تواند در مقابله با حملات HZVمقاومت ایجاد کند.

بلفاریت

التهاب پلک ها که به صورت ویژه در لبه پلک ها رخ مى دهد را بلفاریت گویند. بلفاریت یک التهاب شایع است و مهم ترین ویروس عامل آن HSVاست.

ویروس هاى دیگرى مانند پاپیلوما ویروس، واکسینیا و Contagiosum molluscum از دیگر عوامل ویروسى مى باشند.

علائم

صرف نظر از نوع بلفاریت، علائمى مانند خارش ریزش اشک، سوزش، احساس وجود جسم خارجى، پوسته پوسته شدن پلک، گوشه چشم و مژه ها، خشکى و قرمزى لبه هاى پلک، پلک هاى چرب، تورم و سرخى پلک ها، مژه هاى برگشته، حساسیت به نور، پلک زدن مکرر، ریزش مژه ها، پلک هاى به هم چسبیده، ترشحات روى مژه ها، احساس سنگینى پلک ها، تورم و ضخیم شدن لبه پلک ها، تارى دید، رویش مجدد مژه ها در جهات غیرطبیعى و کف آلود بودن اشک دیده مى شود.

تشخیص

از طریق تاریخچه بیمارى
معاینه چشم به کمک slite lampو استفاده از tear filmدر تشخیص
توجه به علائم و وضعیت ظاهرى پلک هاى فرد و اطراف چشم

پیشگیرى و درمان

خوددارى از مالش پلک هاى خارش زا
شستشوى مرتب چشم ها و پلک ها
استفاده از داروهاى ضدشوره جهت شستشوى مژه ها
عدم استفاده از مواد و لوازم آرایشى و لنز تماسى در طول درمان و التهاب
کمپرس آب گرم روى پلک ها
استفاده از اشک مصنوعى یا پماد لوبریکانت در موارد خشکى چشم
در مواردى استفاده از کورتون جهت کنترل التهابات

اسکلریت (Sclerits)

التهاب بافت صلبیه ) (Scleraرا اسکلریت مى نامند که بیمارى شایعى نیست. از ویروس هایى که به طور شایع مى توانند سبب اسکلریت شوند مى توان به Herpessimplex ،Herpes zoster و HIVاشاره کرد. این عفونت در زنان شیوع بیشترى دارد.

علائم

درد شدید چشمى، کاهش قدرت بینایى، افزایش اندك فشار داخل چشم، قرمزى چشم و سردرد از علائم آن است، اما علامت بالینى کلیدى، بنفش رنگ شدن کره چشم است که به علت اتساع عروق عمقى اسکلرا رخ مى دهد.

تشخیص

استفاده از فیلترهاى free-redدر لامپ اسلیت جهت بررسى تغییرات عروق
بررسى ضخامت بخش خلفى اسکلرا و کوروئید به وسیله سونوگرافى یا سى تى اسکن در اسکلریت
خلفى.
توجه به علائم بالینى و تغییر در رنگ کره چشم
سوآب گرفتن از ملتحمه جهت کشت و PCRاز آن

درمان

استفاده از داروهاى ضدویروسى مانند آسیکلوویر و وال آسیکلوویر (آسیکلوویر خوراکى در عفونت شدید و پماد آن در عفونت خفیف مورد استفاده قرار مى گیرد) و استفاده از داروهاى مسکن درد و ضدالتهاب مثل پردنیزولون.

رتینیت (Retnits)

به التهاب شبکیه گفته مى شود و شیوع آن بیشتر در جوانان است. دو ویروس VZVو HSVاز عوامل شایع این بیمارى هستند. البته ویروس هاى CMV ,EBV ,HIV ,HHV6,7و … نیز مى توانند سبب التهاب شبکیه شوند.

علائم

رتینیت ویروسى در مراحل اولیه علائمى ندارد و نشانه ها بعد از چند روز در یکى از چشم ها نمایانمى شود. وجود لکه یا تارى در میدان دید، کاهش بینایى، تحت تأثیر قرار گرفتن ادراك رنگ ها، فتوفوبیا، درد چشمى، قرمزى چشم و علائمى شبیه سرماخوردگى ممکن است در فرد دیده شود.

تشخیص

الایزا
تیتر آنتى بادى خون
PCR
روش هاى سیتولوژى

درمان

از داروهاى آنتى ویرال مانند گان سیکلوویر، وال آسیکلوویر، فامسیکلوویر، آسیکلوویر و سیدروفور و … جهت درمان این بیماران استفاده مى شود. کورتیکواستروئیدها در درگیرى با ،HSVمنع مصرف دارند و باید دقت لازم صورت گیرد.

نوریت اپتیک (Optc neurits)

به التهاب عصب بینایى )عصب دوم دماغى( گفته مى شود که اغلب به صورت دوطرفه ى همزمان(هر دو چشم)رخ مى دهد. این حالت ممکن است در اثر واکسیناسیون به ویژه در بچه ها )یک تا دو هفته بعد از واکسیناسیون یا عفونت ویروسى( یا در اثر حمله ویروس هایى چون سرخک، اوریون،اچ آى وى، اپشتاین بار، آنفلوآنزا، سیتومگالوویروس، هرپس زوستر، اوریون، ویروس پاپیلوماى انسانى و حتى عفونت هاى ویروسى دستگاه تنفس رخ دهد.

امروزه از هپاتیت Bبه عنوان یک عامل ویروسى در ایجاد این بیمارى یاد مى کنند. تزریق واکسن پاپیلوما انسانى نیز گاهى سبب نوریت اپتیک شده است. در موارد خیلى نادر بعد از واکسیناسیون سرخک، سرخجه، هارى، آبله، آنفلوآنزاى خوکى، دیفترى، کزاز، اوریون، BCGو … نیز نوریت اپتیک گزارش شده است.

علائم

کاهش دید، دردناك شدن حرکات کره چشم و اختلال در تشخیص رنگ ها از علائم آن است، اما مهم ترین و اصلى ترین نشانه ى نوریت اپتیک از دست دادن قدرت بینایى فرد در صورت عدم درمان است.

تشخیص

معاینه چشم از لحاظ قدرت بینایى، دید محیطى و توانایى درك رنگ ها
تست واکنش مغز به نور (بررسى میزان تغییر قطر مردمک چشم به کمک چراغ قوه)
آزمایش خون (بررسى وجود آنتى بادى هاى ضدویروسى)
تومورگرافى انسجام نورى ) (OCTکه ضخامت لایه ى فیبر عصبى شبکه را اندازه گیرى مى کند.
تست پاسخ به ویژوال تحریک شده (VEP)
M R I

درمان

استفاده از آنتى ویرال ها جهت کاهش ویروس و استروئیدها جهت تخفیف علائم

منبع

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.