تمرین ورزشی برای کسانیکه قطع نخاع شدند

هنگامی که اختلالی در رابطه بین شخص و محیط اطراف خود از جمله عوامل جسمی، ذهنی، اجتماعی یا ترکیبی از آنها ایجاد شده و منجر به اختلال در زندگی شخص شود، می‌گوییم فرد دچار معلولیت شده است. چنین افرادی در حالت عادی بیشتر به بی‌تحرکی و خانه‌نشینی تمایل دارند اما برخلاف این عادت اجرای فعالیت بدنی و ورزش برای این افراد بسیار مفید است.


نگاهی به آسیب‌های نخاعی
نخاع بخش مهمی از سیستم عصبی بدن است که در کانال ستون فقرات قرار دارد و هر گونه آسیب به این طناب نخاعی می‌تواند منجر به اختلالات حسی، حرکتی دستگاه ادراری یا ترکیبی از آنها شود. آسیب‌های نخاعی به دو صورت ضربه‌ای یا غیرضربه‌ای رخ می‌دهد که بیشترین آن از نوع ضربه‌ای است. شایع‌ترین علت آسیب‌های طناب نخاعی تصادفات اتومبیل است. عوامل دیگر مانند سقوط و حوادث ورزشی نیز موجب آسیب‌های نخاعی می‌شوند. اگر ضربه‌ای به ستون مهره‌ها وارد شود، ممکن است باعث آسیب نخاع و ریشه اعصاب نخاعی یا هر دو شود که منجر به ضعف اندام یا فلج یک اندام و آسیب نورون حرکتی‌های فوقانی و تحتانی و درنتیجه فقدان حس، کاهش حس، ‌سوزش، افزایش حساسیت و بی‌تحرکی یا به عبارت دیگر فلج شود. علاوه بر آن گاهی ضایعه نخاعی به دلیل کشیدگی نخاع ایجاد می‌شود.


علت آسیب‌ها
شکستگی در ناحیه ستون مهره‌ها

دررفتگی‌های ستون فقرات

شکستگی همراه با دررفتگی در ستون مهره‌ها
آسیب حاد دیسک بین‌مهره‌ای
صدمات عروقی به دنبال ضربه (تروما)
پزشکان متخصص در این حوزه علاوه بر درمان‌های ویژه با تجویز ورزش به بهبود سلامت معلولان کمک می‌کنند. هدف از ورزش برای این افراد جلوگیری از معلولیت بیشتر، جلوگیری از افسردگی و داشتن زندگی بانشاط و جلوگیری از پیری زودرس، بالا بردن امید به زندگی این افراد، کمک به ارتباط دوستانه با همسن‌وسالان در اماکن ورزشی و افزایش روابط اجتماعی و اعتمادبه‌نفس است.


فواید ورزش برای معلولان
هماهنگی بهتر
دست‌ها و پاها
کارکرد بهتر
دستگاه گوارش
کاهش استرس
مانع شدن از بروز و افزایش پوکی استخوان
افزایش اعتمادبه‌نفس
داشتن عضلات


و استخوان‌های محکم‌تر
بهتر شدن کیفیت زندگی
جلوگیری از
پیشرفت مشکلات


و بیماری‌ها
بهتر شدن خلق‌وخو
داشتن احساس بهتر نسبت به خود
ممانعت از بروز زخم‌های بستر
ورزش‌های مناسب
دوومیدانی
شنا
وزنه‌برداری
تنیس روی میز
بسکتبال با
صندلی چرخدار(ویلچر)
والیبال نشسته
تیراندازی
تیروکمان
شمشیربازی
بولینگ
اجرای فعالیت‌های هوازی و تمرینات قدرتی کمک شایانی به بهبود کیفیت سطح زندگی، پیشگیری از بدتر شدن، بهبود قدرت عضلانی و تراکم استخوانی و… معلولان می‌کند.
یکی از مناسب‌ترین فعالیت‌ها، شناست. ورزش شنا برای این افراد می‌تواند هم تمرین قدرتی باشد زیرا آب مقاومت خاصی ایجاد می‌کند و هم فعالیت هوازی محسوب می‌شود. طبق پژوهش‌های انجام‌شده که به بررسی اثربخشی بیشتر رشته‌های ورزشی بسکتبال با ویلچر، تیروکمان، ویلچررانی و شنا در جانبازان ضایعه نخاعی غیرورزشکار پرداختند، ورزش شنا موثرتر است و از ایجاد ناهنجاری‌های بیشتر در این افراد جلوگیری می‌کند.
طبق راهنمای فعالیت بدنی کالج پزشکی ورزشی آمریکا برای افرادی که دچار آسیب ضایعه نخاعی شده‌اند، توصیه می‌شود حداقل 5 روز در هفته به فعالیت‌های هوازی ملایم، تحمل وزن و حرکات کششی و حداقل 2 تا 3 روز در هفته به تمرینات قدرتی و تعادلی بپردازند.
یادتان باشد که…
قبل از شروع هرگونه فعالیت بدنی با پزشک معالج‌تان مشورت کنید.
به هیپررفلکسی یا رفلکس بیش از حد توجه کنید (گرفتگی یا پرش‌های عضلانی نمونه‌ای از هیپررفلکسی است که در بیماران ضایعه نخاعی مشاهده می‌شود)
به درجه حرارت بدن‌تان توجه کنید.
قبل از هرگونه فعالیت بدنی مثانه خود را خالی کنید.

جلسات تمرینی باید شامل دوره‌های کوتاه‌مدت 5 تا 10 دقیقه با شدت متوسط به پایین باشد و دوره‌های استراحت به صورت فعال 5 دقیقه باشد. برای مثال، اگر جلسه تمرینی‌تان 30 دقیقه است می‌توانید برای شروع، آن را به شکل 6 دوره 5 دقیقه‌ای با استراحت 5 دقیقه انجام دهید و با مرور زمان که بدنتان آماده‌تر شد به شکل 3 دوره 10 دقیقه‌ای با استراحت 5 دقیقه ورزش کنید.


تمرین اول
در حالی که روی ویلچر نشسته‌اید، نزدیک به چارچوب دیوار بایستید. مشابه تصویر ساعدتان را روی لبه دیوار بگذارید. توجه داشته باشید زاویه بین ساعد و بازو، 90 درجه و در سطح ارتفاع شانه و انگشتان دست به سمت سقف باشد. اندکی رو به جلو متمایل شوید و این وضعیت را 20 ثانیه حفظ کرده و 5 مرتبه تکرار کنید. تمرین را برای هر دست انجام دهید.


تمرین دوم
این تمرین مشابه تمرین قبل است، با این تفاوت که دستتان باید پایین بدن قرار بگیرد و انگشتان دست به سمت زمین باشد. این وضعیت را 20 ثانیه حفظ کنید و تمرین را 5 مرتبه انجام دهید. تمرین را برای هر دستتان انجام دهید.


تمرین سوم
بنشینید و مشابه تصویر دست چپتان را به سمت راست بدن ببرید و با دست دیگر آن را 30 ثانیه نگه دارید. 5 مرتبه تمرین را برای هر دستتان تکرار کنید.


تمرین چهارم
بنشینید و با یک دست سرتان را بگیرید و مشابه تصویر به همان جهت بکشید. مراقب باشید سرتان را نچرخانید و قوز نکنید. 20 ثانیه مکث کرده و تمرین را 5 مرتبه تکرار کنید. تمرین را برای هر سمت بدن انجام دهید.


تمرین پنجم
دست‌هایتان را مشابه تصویر پشتتان قلاب کنید و به سمت عقب بکشید و کتف‌ها را به هم نزدیک کنید. 10 ثانیه مکث کرده و تمرین را 5 مرتبه تکرار کنید.


تمرین ششم
شانه‌هایتان را عقب بکشید، به طوری که کتف‌ها به هم نزدیک شوند. 15 ثانیه مکث کرده و تمرین را 5 مرتبه تکرار کنید.

سلامت
حمید مهدوی‌محتشم
کارشناس ارشد آسیب‌شناسی ورزشی و حرکات اصلاحی

نظرات بسته شده است.