بالن ژوژه (بالن حجمی) (Volumetric Flask)

بالن ژوژه و روش کار با آن،بالن حجمی،کاربرد بالن ژوژه ،نحوه کار با بالن ژوژه و…بالنی است با گردن بسیار باریک و دراز که بر روی قسمتی از گردن آن خطی وجود دارد.
گنجايش بالن حجمي با عددي كه بر روي آن نوشته شده است مشخص مي شود كه حدّ آن همان خط نشانه است. این ظرف برای محلول سازی دقیق و به حجم رساندن محلولها و نیز رقیق سازی آنها مورد استفاده قرار میگیرد.

بالن حجمـي را معمولاً به کمک قيف ساده كه در دهانه آن قـرار مي گيرد، بايد پر كرد.

نخست مي توان مايع يا محلول را با سرعت تا رسيدن سطح آن به نزديك خط نشانه در بالن حجمي ريخت و بعد براي پر كردن بالن تا خط نشانه، بهتر است از قطره چكان كمك گرفت و با ريختن قطره قطره‌ محلول مورد نظر آن را به طور دقيق به خط نشانه رسانيد (اين عمل را اصطلاحاً به حجم رسانيدن مي نامند).

براي دقت بيشتر بايد انحناي سـطح مايع يا محلول بر خطِ نشانه مماس باشـد. در اين حالت بايد چشم را طوري نگاهداشت كه نيم دايره خط نشانه سمت آزمايش كننده، نيمه ديگر خط نشانه پشتي را كاملاً بپوشاند (ديده نشود). چون از بالن حجمي براي سنجش هاي دقيق استفاده مي شود، رعايت اين نكته بسيار ضروري است.

بالن ژوژه در حجمهای 1000 ، 500 ، 250 ، 100 ، 50 ، 25 میلی‌لیتری ساخته می‌شود. پُراستفاده‌ترین بالنها در آزمایشگاه شیمی بالن‌های 100 ، 250 میلی‌لیتری می‌باشد.

این بالنها را به صورت شفاف و رنگی می‌سازند که از بالنهای رنگی برای تهیه محلولهایی که نسبت به نور حساس هستند استفاده می‌شود.

در صورتی که بالن تا خط نشانه از محلولی پر شود، حجم دقیقا معلوم و مشخصی از محلول را در خود جای می‌دهد.

علامت حک شده روی گردن بالن ژوژه دور تا دور آن ادامه دارد. وقتی تا این علامت محلول در بالن ریخته شود، برای جلوگیری اشتباه ناشی از خطای دید ، چشم را باید طوری در امتداد علامت مربوطه قرار داد تا خط نشانه درست بر قسمت انحنای محلول مماس باشد.

به علت باریک بودن گردن بالن ژوژه ، تغییر کوچکی در حجم محلول سبب اختلالات قابل ملاحظه‌ای در ارتفاع انحنا می‌شود

طرز تهیه محلول با غلظت معین توسط بالن ژوژه

برای درست کردن یک محلول با غلظت مشخص ، ابتدا وزن دقیقی از ماده شیمیایی در بالن ژوژه ریخته می‌شود. سپس تا حدود نصف بالن حلال اضافه می‌‌شود، سپس با تکان دادن بالن ، نمونه کاملا حل می‌شود.
حال مقداری آب مقطر اضافه می‌شود تا ابتدای گردن بالن پر شود و سپس درب بالن را که کاملا تمیز شده و با آب مقطر شسته شده است، روی آن قرار داده ، بالن را وارونه می‌کنیم تا مواد درون آن کاملا مخلوط شود.

اگر محلول بدون هم زدن تا علامت نشانه به حجم رسانده شود، ممکن است بر اثر انقباض یا انبساط محلول ، سطح آن درست در برابر علامت نشانه قرار نگیرد، در حالی که به هم زدن محلول قبل از به حجم رساندن آن از این اتفاق جلوگیری می‌کند.
در مرحله نهایی می‌توان توسط یک پیپت قطره قطره آب مقطر را وارد بالن کرد تا انحنای محلول درست روی نشانه گردن بالن باشد.

نکات ضروری موقع استفاده از بالن ژوژه

محلول تهیه شده را نباید در بالن ژوژه نگهداری کرد، باید آن را به یک بطری تمیز و خشک انتقال داد. مخصوصا اگر محلول تهیه شده درون بالن ژوژه ، یک محلول قلیایی باشد که باعث خورده شدن بالن و در نتیجه کاهش حساسیت آن می‌شود.
بهتر است بطری که محلول به آن منتقل می‌شود کاملا خشک باشد. در صورت خشک نبودن بطری باید آن را چند بار با مقادیر کمی از محلول تهیه شده ، شستشو داده ، سپس محلول را به آن منتقل کرد.

مشخصات محلول تهیه شده از جمله نام ، غلظت ، تاریخ تهیه و … روی بر چسبی نوشته و روی بطری چسبانده شود. قبل از استفاده محلول باید بطری خوب تکان داده شود تا آب متراکم شده در بالای ظرف کاملا با محلول ، مخلوط شود.

بالن ژوژه نباید حرارت داده شود زیرا حرارت باعث انبساط و کاهش حساسیت آن می‌شود. در صورتی که حل شدن نمونه به گرم کردن نیاز داشته باشد، ابتدا نمونه را به همراه مقداری حلال در بشر تمیزی ریخته ، حرارت می‌دهیم تا کاملا خشک شود، سپس بعد از خنک شدن تا دمایی به بالون ژوژه منتقل می‌شود.

نظرات بسته شده است.