انحراف چشم (دلایل ایجاد،پیشگیری و راه درمان)

قدرت دید پدیده بسیار پیچیده ای است. وقتی فرد به یک جسم نگاه می کند اشعه ای از آن جسم به چشم وارد می شود. این اشعه توسط عدسی چشم متمرکز شده و بر روی شبکیه می افتد و تصویر جسم تشکیل می شود که توسط سلول های عصبی شبکیه به مغز ارسال می گردد.

وقتی هر دو چشم دید مساوی داشته و در وضع طبیعی قرار گرفته باشند مغز دو تصویر واضح یکی از چشم راست و دیگری از چشم چپ دریافت می کند، سپس این دو تصویر بر روی هم منطبق می شود و یک تصویر سه بعدی که برجستگی اشیاء درآن واضح تر است تشکیل می گردد که در حقیقت دریافت اصلی مغز است و قدرت دید را تشکیل می دهد.

وقتی دو چشم کاملا هم سو نباشند دو تصویر روی هم نیفتاده و یکی نمی شوند. در این حالت که «لوچی» یا دو بینی نامیده می شود یکی از چشم ها به طرف داخل و یا خارج انحراف دارد.

در درمان لوچی یا انحراف چشم، هدف اصلی تامین دید سالم برای بیمار است و در ضمن سعی می شود که دو چشم همسو شده و از نظر ظاهر نیز طبیعی گردند.

در حدود سه درصد مردم درجات خفیفی از انحراف یک یا هر دو چشم دارند. در 10 درصد مردم در حالاتی مانند خستگی یکی از چشم ها ممکن است منحرف شود. در اکثر این موارد درجه انحراف خفیف بوده و نیازی به درمان وجود ندارد. ولی دوبینی یا لوچی شدید را باید با یا بدون عمل جراحی درمان کرد.

لوچی در بالغین

در بالغین علل انحراف چشم شامل بیماری های سیستم اعصاب مانند سکته مغزی و یا صدمات وارده است که موجب ضعف و یا کشیدگی عضلات چشم می گردند. افراد بالغ که دچار لوچی می شوند غالبا از دو بینی شکایت دارند (یعنی همه چیز را مضاعف می بینند) زیرا چشم ها هر کدام در جهت خود می بینند. گاهی مجبورند سر خود را به یک طرف یا طرف مقابل خم کنند تا دوبینی رفع شود. دو بینی هایی که به علت فلج عضله چشم به وجود آیند ممکن است به خودی خود بهبود یافته و یا به کلی رفع گردند ولی در صورتی که ادامه پیدا کنند به دلیل وضع آزاردهنده آن باید درمان شوند.

گروه دیگری از بالغین از زمان کودکی دچار لوچی بوده اند و چه بسا در گذشته برای درمان عمل شده اند ولی عمل در مورد آن ها موفق نبوده است. این گروه ممکن است هیچ یک از ناراحتی های فوق را نداشته باشند.

کودک ممکن است هنگام تولد، انحراف چشم داشت باشد ولی غالبا این عارضه طی چند ماه اول زندگی ظاهر می شود. انحراف چشم در کودکان ممکن است ارثی باشد و یا در اثر صدمات زمان تولد و یا بیماری های تب دار ظاهر شود. تمام کودکانی که دچار انحراف چشم هستند نیاز به معاینه کامل چشم دارند تا بیماری های دیگر از جمله آب مروارید کشف شود. گاهی بیماری های دیگر چشم به اختلال حرکات و انحراف دایمی کرده چشم منجر می شوند.

به عکس بالغین، کودکانی که انحراف چشم دارند به ندرت از دو بینی شکایت می کنند. مغز این کودکان از اول یاد می گیرد که تصویر اضافی را حذف کند. این کیفیت اغلب در کودکانی دیده می شود که قبل از 5 تا 7 سالگی دچار انحراف چشم می شوند. به همین دلیل گاهی انحراف چشم در کودکان مخفی می ماند و به آن توجه نمی شود. در حالات انحراف شدید، تشخیص، واضح است و پدر و مادر متوجه آن می شوند. انحراف چشم ممکن است دایمی نباشد و گاه بیگاه ظاهر گردد. در کودکانی که دایم سر خود را به یک طرف خم می کنند و یا اشیاء را خیلی نزدیک به چشم خود نگه می دارند و یا دایما پلک می زنند و در نور شدید آفتاب یک چشم خود را می بندند باید به انحراف چشم مشکوک شد. در بعضی کودکان مبتلا به انحراف چشم حتی این علایم هم جود ندارد. به همین دلیل لازم است تمام کودکان در حدود 3 سالگی توسط چشم پزشک معاینه شوند.

تشخیص

تشخیص باید توسط پزشک متخصص چشم صورت گیرد. در موقع معاینه با سوالاتی که از بیمار می شود وضع گذشته و وضع فعلی او بررسی می گردد. هر چشم کاملا جداگانه معاینه می شود و قدرت دید آن تعیین می گردد. همچنین زاویه هم سویی چشم ها نیز بدقت اندازه گیری می شود. همسویی حرکات عمودی و افقی چشم با دقت بررسی می گردد و بالاخره پس از اطمینان از سلامت قسمت های مختلف چشم، قدرت دید و نزدیک بینی یا دوربینی مشخص می گردد. کودکان پس از سه سالگی می توانند همکاری لازم را با پزشک داشته باشند.

درچند هفته اول زندگی حرکات یک طرفه و سرگردانی کره چشم غیرعادی نیست، و ممکن است گاهی چشم ها به داخل یا خارج انحراف پیدا کنند، ولی پس از 4 ماهگی انحراف ثابت و یا گذرا نیاز به معاینه چشم پزشک دارد.

درمان بدون عمل جراحی

اولین هدف درمان تامین قدرت دید طبیعی در هر دو چشم است. عیوب ساختمانی مانند آب مروارید یا افتادگی پلک باید برطرف شوند. در بعضی موارد باید از عینک در یک یا هر دو چشم استفاده شود.

گاهی یکی از چشم ها باصطلاح «تنبل» است و حتی با عینک هم تصحیح نمی شود و در این موارد جلو چشم سالم را با چند لایه گاز می پوشاند. با حذف دید چشم سالم، ثابت شده است که پوشاندن یک چشم و استفاده از بازی های کامپیوتری برای کمک به قدرت دید در کودکان به بهبود عیب چشم کمک بسیار می کند.

در بعضی موارد تنها استفاده از عینک، انحراف چشم کودک را تصحیح می کند. به عنوان مثال در بچه هایی که دوربینی شدید دارند، چشم باید برای متمرکز کردن تصویر چنان نیرویی مصرف کند که سبب گردش آن به طرف داخل شده و لوچه به وجود می آورد. گذاشتن عینک این کار مشکل را از دوش عضلات چشم بر می دارد و انحراف از بین می رود.

بعضی تمرینات حرکات چشم ممکن است در بهبود انحراف موثر باشد. این تمرینات تحت نظر متخصصین چشم انجام می گیرد.

در صورتی که درمان ها فوق موثر واقع نشوند باید برای رفع انحراف متوسل به عمل جراحی شد. باید دانست که عمل جراحی لزوما نیاز به عینک را رفع نمی کند و استفاده از عینک و تمرینات چشم ممکن است پس از عمل هم لازم باشد.

درمان با عمل جراحی

هر کره چشم شش عضله دارد. چهار عضله با انقباض، کره چشم را مستقیما به طرف خود می کشند (بالا، پائین، راست، چپ) و دو عضله با جمع شدن حرکات چرخشی به کره چشم می دهند. درمان معمولی انحراف چشم شامل سفت تر کردن و یا شل کردن عضلات چشم است.

عمل تحت بیهوشی عمومی انجام می شود و ممکن است از نیم تا سه ساعت طول بکشد. برای رفع انحراف چشم باید عضله ای که در همان طرف انحراف قرار دارد شل تر و عضله طرف مقابل جمع تر شود تا هر دو چشم هم سو شوند.

قبل از عمل، آزمایش خون و اقدامات ضروری دیگر بر حسب مورد و سن بیمار انجام می گیرد. بیهوشی عمومی با تزریق ماده بیهوشی در داخل رگ انجام می یابد. برای شل کردن یا طویل کردن عضله ساده ترین راه این است که سر عضله را از محل اتصال آن جدا کرده و کمی عقب تر بخیه کرد. برای کوتاه کردن عضله یک قسمت از آن را بریده و حذف و باقی مانده را به هم بخیه می کنند.

پس از عمل و بیدار شدن کامل، بیمار ممکن است همان روز و یا روز بعد، از بیمارستان مرخص شود. به دلیل ورم و بخیه های محل عمل، چشم ناراحت و گاهی دردناک است و در یکی دو روز اول نیاز به مصرف داروهای مسکن وجود دارد.

بیمار حداقل برای یکی دو هفته باید از محیط های آلوده و گرد و غبار دوری کند. خم شدن بدن و بلند کردن اجسام مانعی ندارد، گو اینکه بعضی بیماران از احساس فشار و درد در این حالات شکایت دارند. تا زمانی که قرمزی و التهاب چشم رفع نشده است از شنا کردن باید خودداری شود.

قرمزی چشم ممکن است سه تا چهار هفته ادامه داشته باشد، و معمولا قطره یا روغن چشمی تجویز می شود. این داروها در جلوگیری از عفونت و کم کردن التهاب و ورم موثرند.

بخیه های محل عمل در طول چهار تا پنچ هفته چذب می شوند. ورم پلک پس از چند روز فروکش می کند. اشک ریزش و حساسیت به سرما و وزش باد تا چند مورد وجود دارد. پس از جوش خوردن کامل، محل عمل جراحی قابل رویت نخواهد بود.

میزان موفقیت عمل جراحی انحراف چشم بسیار خوب است. حتی قبل از جوش خوردن کامل محل عمل بسیاری از کارها از جمله تماشای تلوزیون، رانندگی و کارهای روزمره مجاز است، و معمولا روز پس از عمل بیمار می تواند به کار خود باز گردد، مگر در مواردی که محیط کار آلوده به گرد و غبار باشد.

گاهی در مواردی که عمل جراحی و یا بیهوشی عمومی به صلاح نیست، از تزریق مواد مخصوص در داخل عضله ای که کره چشم را به طرف خود می کشد استفاده می کنند.

این تزریق سبب شل شدن عضله برای چند روز می شود و به عضله متقابل فرصت می دهد که خود را با این وضع تطبیق دهد. در صورتی که تزریق اول عیب را کاملا مرتفع نکند ممکن است مجددا تزریق صورت گیرد.

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.