جدا شدن شبکیه (عوامل ایجاد،نشانه و مسیر درمانی)

شبکیه سطح داخلی کره چشم را مفروش می کند. (مانند تیوب که در داخل لاستیک قرار می گیرد). تا زمانی که شبکیه در جای طبیعی خود قرار دارد میدان دید مشکلی ندارد. زمانی که قسمتی از شبکیه از محل خود جدا شود این قسمت قدرت دید خود را از دست می دهد.

کره چشم با ماده ژله مانند شفافی به نام زجاجیه پر شده است. در دوران جوانی این ژله سفت است و تمامی فضای بین عدسی و شبکیه را کاملا پر می کند. ولی در طی سال های عمر به تدریج ذوب شده و روی خود جمع می شود.در نتیجه زجاجیه سفت در قسمت پائین و زجاجیه مایع در قسمت بالا قرار می گیرد.

دلیل ایجاد جدا شدن شبکیه

در جریان این جمع شدن چنانچه زجاجیه و شبکیه چسبندگی داشته باشد شبکیه ممکن است پاره شود. در نتیجه قسمتی از مایع زجاجیه از سوراخ های ایجاد شده به پشت شبکیه نشت می کند و سبب جدایی آن از لایه زیرین می گردد.جدا شدن شبکیه در افراد نزدیک بین شایع تر است و گاهی پس از صدمات وارده به چشم ایجاد می گردد.

همچنین درافرادی که عمل کاتاراکت داشته و با اختلالات ارثی شبکیه دارند کمی بیشتر دیده می شود. افرادی که خطر جدا شدن شبکیه در آنان بیشتر است قابل شناسایی بوده و می توان با معاینه مرتب و ادواری آنان از بروز جدایی به کمک اشعه لیزر جلوگیری کرد.

اولین اقدامات درمانی برای جدا شدن شبکیه حدود هفتاد سال قبل انجام شد و تا بیست سال بعد با چندان موفقیتی همراه نبود. از آن به بعد به تدریج شیوه های جدیدی ابداع و به کار گرفته شد.

جدا شدن شبکیه خوشبختانه نادر است و در هر 2 هزار نفر که به متخصص چشم مراجعه می کنند یک نفر دچار این عارضه است. ولی وقتی ایجاد شد در صورت عدم درمان ، به کوری کامل منجر می گردد.

پارگی شبکیه همراه با دیدن نور شدید و بی رنگ به صورت عمودی و یا افقی است که با چشم باز یا بسته دیده می شود. پارگی ممکن است باعث بروز ناگهانی تعداد بی شماری نقاط شناور سیاه رنگ در میدان شود.

بیماران آن را به پاشیده شدن جوهر روی شیشه عینک و یا آب گل آلوده روی شیشه جلو اتومبیل تشیبیه می کنند. بروز ناگهانی این علایم نیاز به درمان فوری دارد.در صورت امکان بیمار همان روز باید درمان شود، زیرا درمان پارگی هایی که هنوز منجر به جدا شدن شبکیه نشده، بسیار موفق تر است و سوراخ های ایجاد شده را می توان به کمک اشعه لیزر در جای خود میخکوب کرد.

زمان بین علایم اولیه و جدا شدن شبکیه ممکن است بین چند دقیقه تا چند ماه طول بکشد ولی طول زمان معمولی یک تا چهار روز است.

تشخیص

وقتی جداشدگی شبکیه اتفاق می افتد بیمار فکر می کند بینی خود را می بیند و یا پرده سیاهی در کنار بینی خود مشاهده می کند. گاهی پرده سیاهی در قسمت پائین میدان دید و یا یک طرف جلو چشم کشیده می شود. بعد این پرده گسترش می یابد تا آنکه دید چشم به کلی از بین برود.

فاصله زمانی بین مختل شدن دید و عمل جراحی بسیار مهم است. هرچه زمان جدایی شبکیه از لایه زیرین طولانی تر شود شانس بهبود کمتر است.

هر بیماری که دچار اختلال ناگهانی دید یا احساس ناگهانی وجود پرده سیاه جلو چشم شود باید به سرعت و در همان روز به متخصص چشم یا اورژانس بیمارستان مراجعه کند. به شرط اقدام سریع 90 درصد بیماران قابل معالجه هستند.

در این مرحله جراح باید تمام نقاط پاره شده را یک به یک مشخص کند زیرا حتی یک پارگی می تواند به جدا شدن وسیع شبکیه منجر گردد. برای این کار ضمن بی حرکت کردن مردمک را به کم قطره های چشمی گشاد می کنند تا داخل چشم بهتر دیده شود. سپس جراح با دستگاه دیدن ته چشم که نوری شبیه چراغ قوه ضعیف دارد، ته چشم را به دقت بررسی و نقاط پاره شده را با دقت مشخص می کند.

درمان با عمل جراحی

در اکثر بیمارستان ها عمل جراحی جدا شدن شبکیه نه به صورت اورژانس، ولی بدون تاخیر زیاد انجام می گیرد. قبل از عمل، قطره های گشاد کننده مردمک در چشم چکانده می شود. عمل جراحی معمولا تحت بیهوشی عمومی انجام و هدف از آن برگرداندن شبکیه به محل خودو در تماس قرار دادن آن با طبقه زیرین آن است. سپس به روشهای مختلف شبکیه در محل خود میخکوب می گردد تا ثابت بماند.

پانسمان پس از عمل معمولا برای 14 ساعت باقی گذاشته می شود. قطره چشم باید به مدت سه هفته روزی 3 تا 4 بار در چشم چکانده شود. در موارد معمولی روز بعد از عمل بیمار مرخص می گردد. عمل جراحی تثبیت شبکیه بالنسبه کم درد است، ولی همیشه مقداری ورم و احساس ناراحتی گنگ وجود دارد که به مسکن خوب جواب می دهد.

پس از عمل، بهبود بینایی تدریجی و کند است. دید اطراف زودتر بر می گردد ولی برگشت دید مرکزی ممکن است تا 6 ماه به طول انجامد.

جدا شدن شبکیه برای بیمار تجربه ترسناک و تلخی است. شوک از بین رفتن ناگهانی قدرت دید و ابهاماتی که در مورد آینده وجود دارد برای بیمار و خانواده او بسیار نگران کننده است.

عوارض

شایع ترین عارضه، جدا شدن مجدد شبکیه است. پس از ترمیم موفق اولیه به دلیل جمع شدن زجاجیه پارگی جدیدی ممکن است ظاهر گردد. علایم این عارضه درست مانند بار اول است. گاهی ممکن است عوارضی مانند خونریزی و عفونت بروز کند. به طور کلی درمان جدا شدن شبکیه در سال های گذشته تحولات چشمگیری داشته است و در حال حاضر بسیاری از نگرانی های گذشته در مورد چنین بیمارانی رفع شده است.

کاربرداشعه لیزر هم به این تحول کمک کرده است. اشعه لیزر با گذشتن از پرده های شفاف چشم مانند قرنیه و عدسی بدون آنکه آسیبی به آنها برساند، اثر خود را در قسمت های دیگر چشم که مورد هدف هستند اعمال می کند. این پدیده کار جراحی چشم را در مواردی آسان تر کرده است. زیرا بسیاری از این اعمال را می توان به صورت سرپایی انجام داد و دراکثر موارد فقط چکاندن یک قطره داروی بی حسی در چشم کفایت می کند.

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.