چگونه فسفر خون را پایین یا بالا ببریم (علت و راهکار درمانی)

فسفات یک یون مهم در داخل سلول است که در شکل گیری غشاء های سلولی، ذخیرة انرژی و نقل و انتقال سلولی نقش دارد. به طور کلی 85 درصد از فسفر بدن در استخوان به شکل هیدروکسی آپاتیت و 15 درصد بقیه در بافت نرم وجود دارد. زمانی که سطح خونی فسفر در بدن کم می شود، می گوییم فرد به هایپوفسفاتمی مبتلا شده است.

بالارفتن فسفات در خون می تواند دلایلی مانند خوردن بیش ازحد فسفات در رژیم غذایی، کم شدن دفع فسفات یا بیماری هایی که فسفات داخل سلول را به خارج از آن انتقال می دهند، داشته باشد. معمولاً افزایش فسفات در خون بدون علامت بوده و عوارضی که برای بیماران ایجاد می شود ناشی از بیماری زمینه ای است نه بالابودن فسفات.

علایم، علت و درمان فسفر خون بالا

علایم بالابودن فسفات معمولاً در اثر کم شدن کلسیم خون ایجاد می شود، به عنوان مثال درد و انقباضات عضلانی، بی حسی دور دهان، گزگز یا دردهای استخوان و مفاصل، خارش و بثورات پوستی که می تواند منجر به تشدید رفلکس های وتری و حتی تشنج نیز بشود. بیمارانی که فسفات بالا دارند، عموماً از عوارض اورمی (بالا رفتن اوره) مانند خستگی، نفس کم آوردن، بی اشتهایی، تهوع، استفراغ و مشکلات خواب که مربوط به بیماری زمینه ای است شکایت می کنند.

جهت تشخیص، پزشک بیمار را معاینه کرده در مورد بیماری هایی نظیر دیابت، فشارخون، جراحی یا اشعه درمانی سر و گردن و مسمومیت با ویتامین D تحقیق می کند. مصرف داروهای متصل شونده به فسفات، فسفات پتاسیم، ضداسیدها که در رفلاکس مصرف می شوند، بیس فوسفونات ها، ملین ها و مکمل های غذایی که می تواند منجر به اختلال سطح فسفات خون شود، باید بررسی شود. برای تشخیص لازم است که سطح کلسیم، فسفات و هورمون پاراتیروئید نیز چک شود. همچنین عملکرد کلیوی شامل اوره و کراتینین و گاهاً فرم فعال ویتامین D نیز باید بررسی شود. اگر همچنان شکی وجود داشته باشد پزشک ممکن است درخواست بررسی فسفات ادرار 24 ساعته بدهد. افزایش فسفر می تواند در این بیماران رخ دهد:

کسانی که سابقه بیماری های کلیوی و دیالیز دارند.
بیماران مبتلا به سرطان خون یا استخوان یا سایر انواع سرطان و تمام افرادی که شیمی درمانی شده اند
اختلالات غدد درون ریز (کم کاری کاذب یا حقیقی پاراتیروئید)
ضربه و سوانح
سوختگی و اختلالات حرارت
بی حرکتی طولانی مدت
اختلالات متابولیک یا خونی شامل مشکلات ژنتیک
اختلال خون رسانی به روده

جهت درمان، پزشک بر حسب اینکه چه علتی سبب افزایش فسفر شده، ممکن است از یکی از روش های زیر استفاده کند:

1-داروهای ادرارآور تجویز کند که ممکن است همراه با جبران مایعات از دست رفته بدن باشد.

2-از داروهای متصل شونده به فسفات و محدودیت فسفات در رژیم غذایی استفاده کند. محصولات لبنی، گوشت، آجیل، گوشت فرآوری شده، کوکا کولا و غذاهایی که پروتئین خیلی بالایی دارند، از جمله مواد غذایی با فسفات بالا هستند.

علل زیر می توانند سبب پایین آمدن فسفات در خون شوند:

مصرف زیاد داروهای آنتی اسید برای درمان ریفلاکس و داروهای ملین، اعتیاد به الکل، داروهایی مانند استازولامید، ففوسکارنت، پنتامیدین، ایماتینیب و ..، ابتلا به سندرم فانکونی (که روی توبول های تصفیه کننده در کلیه اثر می گذارد و باعث دفع فسفات، قند، بی کربنات و اسید آمینه در ادرار می شود)، گرسنگی کشیدن، کمبود شدید ویتامین D، پرکاری غده پاراتیروئید از علل پایین آمدن فسفات خون هستند.

کم بودن فسفات در رژیم غذایی، کمبود هورمون های پاراتیروئید و مقادیر بسیار بالای ویتامین D، باعث افزایش بازجذب فسفات از کلیه می شود. اگر فسفات در خون افزایش یابد، تولید ترکیبات ویتامین D کم شده و ترشح هورمون پاراتیروئید افزایش می یابد.

علایم کمبود فسفر چیست؟

کمبود فسفات معمولاً هیچ علامتی ندارد و به ندرت ممکن است صرفاً از روی سابقه بیمار به آن پی ببریم و به شک قوی پزشک بستگی دارد. اگر علایمی ایجاد شود (به عنوان مثال در نرمی استخوان به علل خونی و ژنتیک) معمولاً شامل موارد زیر است:

درد استخوانی
شکستگی های غیرطبیعی
گیجی
ضعف عضله

جهت تشخیص، پزشکتان آزمایش های عملکرد کلیه و سطح خونی ویتامین D، فسفات، کلسیم و منیزیم را درخواست می کند. هورمون های پاراتیروئید و آلبومین سرم را اندازه می گیرد و ممکن است جمع آوری ادرار 24 ساعته از جهت فسفات نیاز باشد. گاهی اوقات نیاز به انجام شمارش سلول های خونی و بررسی گازهای خونی است.

ممکن است بررسی ها مشکلات خونی یا تخریب عضلة قلب را مشخص کنند. جهت درمان می توان فسفات را به صورت خوراکی یا تزریقی جایگزین کرد.

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.