سلکوکسیب (روش مصرف،فواید و عوارض جانبی،دوز دارویی)

سلکوکسیب Celecoxib یا سلکسیب یا سلبرکس یک داروی ضد التهاب و ضد درد است که جزو دسته داروهای التهابی غیر استروئیدی nonsteroidal anti-inflammatory drug NSAID است.

سلکوکسیب برای درمان چه بیماری‌هایی مصرف می‌شود سلکوکسیب برای درمان درد، تورم و خشکی ناشی از آرتروز یا ساییدگی مفصلی (استئوآرتریت)، روماتیسم مفصلی و اسپوندیلیت انکیلوزان بکار برده می‌شود.

اشكال دارویی سلکوکسیب

Capsule: 100, 200mg
اطلاعات دیگر:
طبقه‌بندی فارماكولوژیك: مهار کننده سیکلواکسیژناز 2.
طبقه‌بندی درمانی: ضد التهاب.
طبقه‌‌بندی مصرف در بارداری: رده C
نام‌های تجاری: Celebrex, Cobix

از سلکوکسیب می‌توان در دردهای ناشی از کشیدگی و کوبیدگی عضلات، رگ به رگ شدن و پیچیدن مفاصل، درد ناشی از التهاب و یا کشیدگی تاندون و لیگامان ها و درد و تورم بورسیت ها استفاده کرد.

سلکوکسیب درد و تورم ناشی از آرتریت یا التهاب مفصل به علل دیگر مانند نقرس را هم کاهش می‌دهد. از این دارو می‌توان برای کاهش دردهای استخوان و درد بعد از جراحی هم استفاده کرد. سلکوکسیب در درمان قاعدگی‌های دردناک و در درمان پولیپ های متعدد روده بزرگ و رکتوم هم بکار برده می‌شود.

سلکوکسیب چگونه اثر می‌کند سلکوکسیب نوعی آنزیم به نام سیکلواکسیژناز Cyclo-oxygenase را در بدن مهار می‌کند. آنزیم سیکلواکسیژناز مسئول تهیه ماده شیمیایی به نام پروستاگلاندین است که موجب بروز التهاب و درد در بدن می‌شود.

پس سلکوکسیب با مهار آنزیم سیکلواکسیژناز موجب می‌شود تا مقدار پروستاگلاندین بدن کم شده و درد و التهاب هم کاهش یابد. در بدن دو نوع سیکلواکسیژناز وجود دارد و سلکوکسیب فقط نوع دوم آنرا مهار می‌کند و بر روی تولید پروستاگلاندین هایی که موجب محافظت دیواره معده می‌شوند تأثیری ندارد.

سلکوکسیب را چگونه مصرف کنیم

سلکوکسیب بصورت کپسول‌های 100 و 200 میلی‌گرمی در دسترس است و مصرف آن بصورت روزی یک تا دو وعده و هر وعده 200-100 میلی گرم است.
این دارو را دقیقا همانطور که پزشک تجویز کرده است مصرف کنید. دارو را کمتر یا بیشتر از حد لازم یا به مدت طولانی‌تر مصرف نکنید.
این دارو را همراه با شیر یا بعد از غذا مصرف کنید تا احتمال عوارض گوارشی آن کم شود.
سلکوکسیب را در محل خشک و خنک و دور از دسترس کودکان قرار دهید.
اگر به مدت طولانی از سلکوکسیب استفاده می‌کنید باید هر چند وقت یک‌بار آزمایش خون بدهید. پس تحت نظر پزشک باشید.
اگر ساعتی را که لازم است کپسول سلکوکسیب را مصرف کنید فراموش کردید به محض به یاد آوردن آن را مصرف کنید ولی اگر زمان به یاد آوری موقع مصرف دوز بعدی دارو بود فقط یک کپسول مصرف کنید و دوز مصرفی را دو برابر نکنید.
همراه با سلکوکسیب الکل مصرف نکنید.
همراه با این دارو دیگر داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی را مصرف نکنید.
قبل از مصرف داروهای ضد درد، داروهای ضد آلرژی و داروهای ضد سرماخوردگی حتماً با داروساز مشورت کنید. بعضی از این داروها حاوی انواعی از ترکیبات ضد التهابی غیر استروئیدی هستند که مصرف همزمان آنها با سلکوکسیب می‌تواند خطرناک باشد.
اگر سلکوکسیب مصرف می‌کنید از قرار گرفتن در معرض تابش مستقیم آفتاب اجتناب کنید. سلکوکسیب پوست را به تابش نور آفتاب حساس می‌کند. پس از کلاه و لباس پوشیده و کرم‌های ضد آفتاب استفاده کنید.

موارد و مقدار مصرف سلکوکسیب

الف) استئوآرتریت.
بزرگسالان : 200 میلی گرم خوراکی، روزانه به صورت تک دوز یا در دو دوز منقسم.

ب) آرتریت روماتویید.
بزرگسالان : 100 تا 200 میلی گرم خوراکی دو بار در روز.

پ) اسپوندیلیت آنکیلوزان.
بزرگسالان : 200 میلی گرم خوراکی یک بار در روز یا در دو دوز منقسم. در صورت عدم وجود پاسخ پس از 6 هفته، دوز را می‌توان تا 400 میلی گرم در روز افزایش داد. چنانچه پس از 6 هفته دیگر پاسخی از مصرف دارو مشاهده نشود، درمان دیگری را در نظر بگیرید.

ت) درمان تکمیلی برای پولیپ آدنوماتوز فامیلیال برای کم کردن تعداد پولیپهای آدنوماتوز کولورکتال:
بزرگسالان: 400 میلی گرم خوراکی دو بار در روز با غذا.

ث) درد حاد و دیسمنوره اولیه:
بزرگسالان: شروع با 400 میلی گرم خوراکی، در صورت نیاز 200 میلی گرم دوز اضافه در روز اول. در روزهای بعد 200 میلی گرم خوراکی دو بار در روز در صورت نیاز.

مقدار مصرف در نارسایی کبدی
برای بیماران با وزن کمتر از 50 کیلوگرم با دوز‌های کمتر شروع شود. برای بیماران با آسیب متوسط کبدی (child-paugh class II) با 50% دوز نرمال شروع شود.

ملاحظات اختصاصی

1- ضد التهابهای غیر استروئیدی ممکن است خطر اتفاقات ترومبوتیک، سکته‌های قلبی یا مغزی را افزایش دهند. این خطر ممکن است با طولانی شدن دوره مصرف و در بیماران با خطر بیماریهای قلبی- عروقی افزایش پیدا کند. قبل از شروع درمان بیمار از نظر ریسک فاکتورهای قلبی- عروقی بررسی شود.

2- چنانچه بیماران به سولفونامیدها، آسپیرین یا دیگر ضد التهابهای غیر استروئیدی حساسیت داشته باشند، ممکن است به سلکوکسیب نیز حساس باشند.

3- بیماران با سابقه زخم یا خونریزی گوارشی، از نظر ایجاد خونریزی با سلکوکسیب در ریسک بالاتری قرار دارند.

4- بیماران از نظر علائم و نشانه‌های سمیت کبدی و کلیوی بررسی شوند، بویژه اگر دهیدره باشند.

5- در بیماران با آسیب شدید کلیوی، عملکرد کلیه بررسی شود.

عوارض جانبی سلکوکسیب

اعصاب مرکزی: گیجی، سردرد، بی خوابی.
قلبی – عروقی: ادم محیطی.
گوش، حلق، بینی، چشم: فارنژیت، رینیت، سینوزیت.
دستگاه گوارش: درد شکمی، اسهال، سوء هاضمه، تهوع.
متابولیک: هایپرکلرمی، هایپوفسفاتمی.
عضلانی – اسکلتی: کمر درد (درد پشت).
تنفسی: عفونت دستگاه تنفسی فوقانی.
پوست: راش، TEN، سندرم استیونس جانسون، اریتم مولتی فرم، درماتیت اکسفولیاتیو.
سایر عوارض: آسیبهای تصادفی.

مکانیسم اثر سلکوکسیب

اثر ضد التهابی: این دارو سیکلواکسیژناز 2 را به صورت انتخابی مهار می‌کند. این عمل منجر به کاهش ساخت پروستاگلاندین شده و به این ترتیب از مکانیسم های التهاب، تب و درد کم می‌کند. به علت اینکه سلکوکسیب در سطوح درمانی سیکلواکسژناز 1 را مهار نمی‌کند، کاهش علائم استئوآرتریت و روماتوئید آرتریت ریسک کمتری در ایجاد عوارض جانبی محیطی دارد.

فارماکوکینتیک

جذب: چنانچه سلکوکسیب به صورت مولتیپل دوز مصرف شود، سطح پلاسمایی steady-state در مدت 5 روز ایجاد می‌شود.
پخش: میزان اتصال پروتئینی آن بویژه به آلبومین بالا می‌باشد.
متابولیسم: عمدتاً بوسیله CYP2C9 متابولیزه می‌شود.
دفع: عموما بوسیله متابولیسم کبدی دفع می‌شود. 27% آن در ادرار ترشح می‌شود. در شرایط گرسنگی نیمه عمر حذفی آن حدود 11 ساعت می‌باشد.

با علائم و درمان تنگی نخاع آشنا شوید

تداخل دارویی سلکوکسیب

ممکن است اثر پائین آوردن فشار خون ACEIs را کم کند. فشار خون بیمار را مونیتور کنید.
ممکن است ریسک زخمهای گوارشی ناشی از آسپیرین را افزایش دهد. آسپیرین با دوز کم می‌تواند بدون خطر در پیشگیری از حوادث قلبی- عروقی استفاده شود. بیمار را از نظر خونریزیهای گوارشی بررسی کنید.
فلوکونازول ممکن است سطح سلکوکسیب را افزایش دهد. بهتر است سطح سلکوکسیب به حداقل مقدار مؤثر کاهش داده شود.
ضد التهابهای غیر استروئیدی می‌توانند دفع سدیم ناشی از دیورتیکها مانند فوروزماید را کاهش داده و منجر به احتباس سدیم شوند. بیمار را از نظر ایجاد ادم و افزایش فشار خون بررسی کنید.
سلکوکسیب ممکن است سطح لیتیوم را افزایش دهد. سطح این دارو به صورت مرتب کنترل شود.
ممکن است باعث طولانی شدن PT شود. در بیماران تحت درمان با وارفارین PT، INR و علائم و نشانه‌های خونریزی به صورت مرتب کنترل شود.
استفاده طولانی مدت از الکل ممکن است ریسک تحریک گوارشی یا خونریزی را افزایش دهد. بهتر است مصرف الکل کنار گذاشته شده و بیمار از نظر علائم خونریزی بررسی شود.

ملاحظات اختصاصی سلکوکسیب

1- ضد التهابهای غیر استروئیدی ممکن است خطر اتفاقات ترومبوتیک، سکته‌های قلبی یا مغزی را افزایش دهند. این خطر ممکن است با طولانی شدن دوره مصرف و در بیماران با خطر بیماریهای قلبی- عروقی افزایش پیدا کند. قبل از شروع درمان بیمار از نظر ریسک فاکتورهای قلبی- عروقی بررسی شود.
2- چنانچه بیماران به سولفونامیدها، آسپیرین یا دیگر ضد التهابهای غیر استروئیدی حساسیت داشته باشند، ممکن است به سلکوکسیب نیز حساس باشند.
3- بیماران با سابقه زخم یا خونریزی گوارشی، از نظر ایجاد خونریزی با سلکوکسیب در ریسک بالاتری قرار دارند.
4- بیماران از نظر علائم و نشانه‌های سمیت کبدی و کلیوی بررسی شوند، بویژه اگر دهیدره باشند.
5- در بیماران با آسیب شدید کلیوی، عملکرد کلیه بررسی شود.

نکات قابل توصیه به بیمار

برطرف شدن درد به صورت کامل، نیاز به زمان دارد.

علائمی مانند ورم، افزایش خستگی، زردی پوست، علائم سرماخوردگی، علائم خونریزی یا سختی تنفس را اطلاع دهید.

در صورت ایجاد راش پوستی، دارو سریعا قطع شود.

در صورت ایجاد ناراحتی گوارشی، دارو با غذا مصرف شود.

مصرف در سالمندان: چنانچه بیمار وزن کمتر از 50 کیلوگرم نداشته باشد، نیازی به تنظیم دوزاژ نمی‌باشد. اما در حالت کلی افراد مسن عوارض جانبی دارو مانند عوارض گوارشی و اختلال عملکرد کلیه حاد را بیشتر نشان می‌دهند. در این بیماران دارو با احتیاط مصرف شود.

مصرف در كودكان: استفاده از این دارو در گروه سنی زیر 18 سال بررسی نشده است.

مصرف در شیردهی: ترشح شدن این دارو در شیر نامشخص می‌باشد. در مورد تجویز این دارو در خانمهای شیرده، منافع و مضرات این دارو سنجیده شود.

اثر بر آزمایشهای تشخیصی
این دارو می‌تواند مقدار ALT، AST، BUN و کلراید را افزایش و سطح فسفات را کاهش دهد.

مسمومیت و درمان با سلکوکسیب

تظاهرات بالینی: خستگی، خواب آلودگی، تهوع، استفراغ، درد بالای شکم و خونریزی گوارشی. علائم دیگر شامل هایپرتنشن، ARF، دپرسیون تنفسی و کوما می‌باشد.
درمان: شامل اقدامات حمایتی و درمان علامتی می‌باشد. چنانچه تنها 4 ساعت از مصرف دارو گذشته باشد، تحریک به استفراغ، استفاده از ذغال فعال، استفاده از مسهل اسموتیک یا مخلوطی از آنها می‌تواند استفاده شود. به علت اتصال پروتئینی بالا، دیالیز برای برداشت این دارو مؤثر نمی‌باشد.

نکات قابل توصیه به بیمار

1- برطرف شدن درد به صورت کامل، نیاز به زمان دارد.
2- علائمی مانند ورم، افزایش خستگی، زردی پوست، علائم سرماخوردگی، علائم خونریزی یا سختی تنفس را اطلاع دهید.
3- در صورت ایجاد راش پوستی، دارو سریعا قطع شود.
4- در صورت ایجاد ناراحتی گوارشی، دارو با غذا مصرف شود.
مصرف در سالمندان: چنانچه بیمار وزن کمتر از 50 کیلوگرم نداشته باشد، نیازی به تنظیم دوزاژ نمی‌باشد. اما در حالت کلی افراد مسن عوارض جانبی دارو مانند عوارض گوارشی و اختلال عملکرد کلیه حاد را بیشتر نشان می‌دهند. در این بیماران دارو با احتیاط مصرف شود.
مصرف در كودكان: استفاده از این دارو در گروه سنی زیر 18 سال بررسی نشده است.
مصرف در شیردهی: ترشح شدن این دارو در شیر نامشخص می‌باشد. در مورد تجویز این دارو در خانمهای شیرده، منافع و مضرات این دارو سنجیده شود.
اثر بر آزمایشهای تشخیصی
این دارو می‌تواند مقدار ALT، AST، BUN و کلراید را افزایش و سطح فسفات را کاهش دهد.

مسمومیت و درمان سلکوکسیب

تظاهرات بالینی: خستگی، خواب آلودگی، تهوع، استفراغ، درد بالای شکم و خونریزی گوارشی. علائم دیگر شامل هایپرتنشن، ARF، دپرسیون تنفسی و کوما می‌باشد.
درمان: شامل اقدامات حمایتی و درمان علامتی می‌باشد. چنانچه تنها 4 ساعت از مصرف دارو گذشته باشد، تحریک به استفراغ، استفاده از ذغال فعال، استفاده از مسهل اسموتیک یا مخلوطی از آنها می‌تواند استفاده شود. به علت اتصال پروتئینی بالا، دیالیز برای برداشت این دارو مؤثر نمی‌باشد.

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.