كلرپرومازين (روش مصرف،خطرات و عوارض،موارد قابل استفاده)

كلرپرومازين اولین داروی ضدجنون به حساب می آید که در حال حاضر به عنوان یکی از پر استفاده ترین داروها برای از بین بردن رفتارهای غیرطبیعی، کاهش پرخاشگری و به عنوان آرام بخش مورد مصرف دارد.

از دیگر کاربردهای این دارو درمان تهوع و استفراغ است بویژه هنگامی که بر اثر درمان دارویی یا پرتو درمانی بوجود آمده باشند. همچنین سکسکه های شدید و طولانی را برطرف می کند

كلرپرومازين در اختلالات رواني نظير اسكيزوفرني، جنون، مانيا و نيز بصورت داروي كمكي در درمان هيجان شديد و اختلالات رواني-حركتي و نيز به عنوان ضد تهوع و درمان سكسكه شديد و پورفيري بكار مي‌رود.

طبقه بندی فارماکولوژیک كلرپرومازين

فنوتیازین آلیفاتیک

طبقه بندی درمانی: ضدسایکوز، ضدتهوع

اشکال دارویی
Tablet: 25,100 mg
Injection: 25 mg/ml,2ml

مکانیسم اثر كلرپرومازين

-آنتاگونیست گیرنده ی D2 دوپامینرژیک در مغز می باشد؛
موجب کاهش آزادسازی هورمونهای هیپوتالاموس و هیپوفیز می گردد. همچنین ممکن است سیستم فعالساز شبکیه را سرکوب کند.

فارماکوکینیتیک

جذب:سرعت و میزان جذب این دارو به طریقه مصرف آن بستگی دارد. جذب خوراکی آن نامنظم و متغیر است و غلظت فرم خوراکی و شربت بیشتر قابل پیش بینی می باشد.جذب عضلانی این دارو سریع است.

پخش:به طور گسترده در بدن،از جمله در شیر،انتشار می یابد.

متابولیسم كلروپرومازين:به طور عمده در کبد متابولیزه شده و به 12-10 متابولیت تبدیل می شود، که بعضی از این متابولیتها فعال هستند.

دفع:بیشتر به صورت متابولیت از طریق کلیه ها دفع شده و مقداری هم از طریق مجرای صفراوی و از مدفوع دفع می شود.این دارو ممکن است به گردش روده ای-کبدی وارد شود.

منع مصرف كلرپرومازين

اين دارو در صورت بيماري قلبي، (كمي يا زيادي فشار خون) ضعف شديد CNS ، كوما، سندرم مادرزادي QT طولاني، سابقه آريتمي قلبي و نقايص ژنتيكي كه سبب كاهش فعاليت ايزوآنزيم P450شود، نبايد مصرف شود.

عوارض جانبی كلرپرومازين

اعصاب مرکزی: نشانه های اکستراپیرامیدال، دیسکینزی دیررس،رخوت،سودوپارکینسونیسم،خواب آلودگی،سندرم بدخیم نورولپتیک،تشنج

قلبی-عروقی: کمی فشارخون وضعیتی،تاکیکاردی، تغییرات الکتروکاردیوگرافی

چشم، گوش، حلق و بینی: تاری دید، تغییرات چشمی، احتقان بینی

دستگاه گوارش: خشکی دهان، یبوست، تهوع

ادراری- تناسلی: احتباس ادرار، مهار انزال، بی نظمی قاعدگی

خون:لکوپنی گذرا،آگرانولوسیتوز،ترومبوسیتوپنی،آنمی آپلاستیک،ائوزینوفیلی،آنمی همولیتیک

پوست: واکنش های آلرژیک حساسیت به نور خفیف

تداخلات دارویی كلرپرومازين

مصرف اين دارو همزمان با داروهاي ضد آريتمي ، خطر ايجاد آريتمي‌هاي بطني راافزايش مي‌دهد. مصرف كلروپرومازين به همراه ضد افسردگيها، سبب افزايش غلظت پلاسمايي و اثرات ضد موسكاريني آنها خصوصاً انواع سه حلقه‌اي مي‌گردد.

كلرپرومازينبا اثر داروهاي ضد صرع( با كاهش آستانه تشنج) مقابله مي‌نمايد. مصرف فنوتيازين‌ها همراه ترفنادين‌ خطر آريتمي بطني را افزايش مي‌دهد. پروپرانول غلظت پلاسمايي كلرپرومازين را افزايش مي‌دهد.

بروز سندرم آنسفالوپاتيك در تعدادي از بيماران كه همزمان ليتيم و داروهاي ضد پسيكوز دريافت‌ كرده‌اند ، گزارش شده است. اثرات ضدپاركينسون لوودوپا در صورت مصرف همزمان با این دارو ممکن است مهار شود.

مصرف همزمان داروهاي كاهنده فشار خون با كلرپرومازين ممكن است سبب كاهش شديد فشار خون شود. مصرف همزمان اين دارو با ضد تيروئيد‌، ممكن است خطر بروز آگرانولوسيتوز را افزايش دهد.

مسكن ها خواص تسكينی و خواب الودگی اين دارو را افزايش می دهند.

داروهای ضد پاركينسون اثرشان بوسيله كلرپرومازين كم ميشود.

كلرپرومازين عوارض جانبی داروهای آنتی كولينرژيك را افزايش می دهد.

الكل خواص تسكينی و خواب آلودگی اين دارو را افزايش می دهد.

لیتیوم جذب این دارو را کاهش می دهد و سبب بروز علایم عصبی ناخواسته می شود،از استفاده همزمان پرهیز شود.

مصرف همزمان با داروهای ضد فشارخون اثر هیپوتانسیون داروهای فشارخون را تشدید می کند.

سیگار کشیدن می تواند پاسخ به کلرپرومازین را کاهش دهد.

کافئین می تواند اثر درمانی دارو را کم کند، بنابراین به بیماران توصیه کنید از مصرف غذاها و نوشیدنی های محتوای کافئین پرهیز کنند.

مصرف همزمان این دارو با سولفات منیزیم تزریقی موجب رخوت بیش از حد، ضعف تنفسی و کمی فشارخون می شود.

هشدار های مصرف كلرپرومازين

اين دارو در موارد زير بايد با احتياط فراوان مصرف شود:
الكلسيم حاد، ديسكرازي خونی،آسیب شدید مغزی،تصلب عروق مغزی،كاهش ذخيره قلبي مانند بي‌كفايتي دريچه ميترال،بي كفايتي عروق مغزي، فئوكروموسيتوم،بي كفايتي كليه،سندرم Reye، عيب كار كبد،سابقه حساسيت به هر يك از فنوتيازين‌ها.

بررسي حركت غيرطبيعي و مشاهده دقيق علائم اوليه ديسكينزي، در فواصل منظم در طول درمان، بويژه در سالخوردگان و بيماراني كه مقادير زياد دارو مصرف نموده يا به مدت طولاني تحت درمان هستند، توصيه مي‌شود.

كلرپرومازين نبايد از راه زير جلدي تزريق شود، زيرا سبب نكروز شديد بافت مي‌شود.

در درمان كزاز ، جراحي و سكسكه شديد، دارو فقط از راه تزريق وريدي مصرف مي‌شود.

قبل از تزريق وريدي، كلروپرومازين هيدروكلرايد بايد با محلول تزريقي كلرورسديم رقيق شود.

بیشتر بخوانید:کاربرد داروی گلوکونات کلسیم

توصیه های دارویی كلرپرومازين

دوره درمان با اين دارو بايد كامل شود. اين دارو نبايد بيش از مقدرا تجويز شده مصرف شود.

براي حصول اثرات درماني، مطلوب ممكن است چند هفته زمان مورد نياز باشد.

در صورتي كه يك نوبت مصرف دارو فراموش شود، اگر رژيم درمانی بصورت يك نوبت مصرف در روز باشد، به محض به ياد آوردن در همان روز، نوبت فراموش شده بايد مصرف شود.درغير اينصورت، از مصرف نوبت فراموش شده بايد خودداري شود.

اگر رژيم درماني بصورت چند نوبت در روز باشد،‌به محض به يادآوردن طي يك ساعت ، آن نوبت بايد مصرف شود. در غير اين صورت از مصرف نوبت فراموش شده يا دوبرابر كردن مقدار مصرف بعدي بايد خودداري گردد.

قبل از قطع مصرف دارو، بايد به پزشك مراجعه شود. قطع تدريجي مصرف دارو ممكن است ضروري باشد.

از مصرف فرآورده‌هاي حاوي الكل و ساير داروهاي مضعف CNS با كلروپرومازين بايد خودداري گردد.

در صورت نياز به هرگونه عمل جراحي يا درمان اورژانس، پزشك بايد از مصرف اين دارو آگاه گردد.

هنگام رانندگي يا كار با ماشين‌آلاتي كه نياز به هوشياري دارند، بايد احتياط نمود.

هنگام برخاستن ناگهاني از حالت خوابيده يا نشسته ، بايد احتياط نمود.

هنگام ورزش، در هواي گرم ياهنگام حمام آب گرم، به علت احتمال بروز شوك حرارتي بايد احتياط نمود.

كلرپرومازين ممكن است سبب بروز خشكي دهان شود. در صورت تداوم خشكي به مدت بيش از دو هفته ، بايد به پزشك مراجعه نمود.

احتمال بروز حساسيت به نور با مصرف اين دارو وجود دارد. استفاده از عينك و لباس محافظت كننده ممكن است ضروري باشد.

بيماران سالخورده و ناتوان ممكن است به مقادير كمتري از دارو نياز داشته باشند.

مسموميت و درمان

تظاهرات باليني: تضعيف CNS كه با علائم زير مشخص مي شود: خواب بسيار عميق و احتمالا اغما كمي و يا زيادي فشارخون، نشانه هاي اكستراپيراميدال،حركت غير طبيعي و غير ارادي عضلات،آشفتگي،تشنج،اختلال ريتم قلب، افزايش يا كاهش درجه حرارت بدن و اختلال عملكرد سيستم اعصاب خودكار.

درمان مسموميت با كلرپرومازين

شامل درمان علائم ظاهر شده و اقدامات حمايتي، مانند حفظ علائم حياتي، باز نگه داشتن راه تنفسي، ثابت نگه داشتن حرارت بدن و حفظ تعادل آب و الكتروليت مي باشد.
القاي استفراغ نبايد صورت گيرد، زيرا كلرپرومازين از رفلكس سرفه جلوگيري مي كند و ممكن است آسپيراسيون صورت گيرد.معده را شستشو داده و بعد از آن از ذغال فعال و مسهل هاي نمكي استفاده شود.

دياليز موثر نيست .در صورت لزوم حرارت بدن تنظيم شود. براي درمان كمي فشارخون از مايعات وريدي استفاده شود و نبايد از اپي نفرين استفاده كرد. براي درمان تشنج از ديازپام و يا باربيتورات هاي تزريقي استفاده مي شود.

ملاحظات پرستاري كلرپرومازين

تزريق عضلاني اين دارو بايد به طور عمقي در ربع فوقاني خارجي عضله سريني صورت گيرد.تزريق معمولا دردناك است.ماساژ دادن محل تزريق از تشكيل آبسه جلوگيري مي كند.

در صورت تحريك بافت مي توان محلول تزريقي كلرپرومازين را با محلول نمكي نرمال و با پروكائين دو درصد رقيق كرد.

در صورت تماس شكل تزريقي و مايع كلروپرومازين با پوست امكان بروز بثورات پوستي وجود دارد.

محلول تزريقي كلرپرومازين ممكن است اندكي تغيير رنگ دهد. در صورت تغير رنگ شديد و يا وجود رسوبات از مصرف دارو خودداري شود.

CBC بيماراني كه به مدت طولاني تحت درمان هستند چك شود.

مصرف كلرپرومازين در كودكان كوچكتر از شش ماه توصيه نمي شود. سندرم مرگ ناگهاني شيرخوار در كودكان كوچكتر از يك سال كه از اين دارو استفاده مي كردند،گزارش شده است.اثرات اكستراپيراميدال در بچه ها شايع تر است.

كلرپرومازين در شير مادر ترشح مي شود. منافع اين دارو در برابر مضرات آن بايد سنجيده شود.

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.