منفی بافی در سالمندان (راهکار و درمان)

افکار منفی و مزاحم,افکار منفی چیست؟,چگونه افکار منفی نداشته باشیم,از بین بردن افکار منفی,مبارزه با افکار منفی,مبارزه با افکار مزاحم,افكار مثبت,ریشه منفی نگری

کتاب‌های زیادی درباره مثبت‌اندیشی و خوش‌بینی نوشته شده و تقریبا همه آنها بر نقش مثبت‌اندیشی در حفظ و ارتقای سلامت جسمی و روانی انسان‌ها اتفاق نظر دارند. حتی دیده شده افراد مثبت‌اندیش با شرایط ناگوار زندگی مانند فوت عزیزان و بیماری‌های سخت بهتر کنار می‌آیند و مراحل بحرانی را راحت‌تر سپری می‌کنند اما خوش‌بینی و مثبت‌اندیشی یک‌شبه حاصل نمی‌شود و تا حدود زیادی با گذشته‌ انسان‌ها در ارتباط است.

این مبحث را به نقش مثبت‌اندیشی در سالمندان اختصاص داده‌ایم با این رویکرد که مثبت‌اندیشی یا منفی‌اندیشی در یک سالمند چگونه شکل می‌گیرد و چه تاثیری در زندگی او دارد و چگونه می‌توان به سالمندی که دچار هجوم افکار منفی شده کمک کرد. منفی‌اندیشی سالمندان علل متفاوت و راه‌های زیادی برای رفع آن نیز وجود دارد.

منفی‌باقی به خاطر گذشته تلخ
بخشی از نگرش سالمند در مورد زندگی به گذشته برمی‌گردد. طبیعی است که مثبت‌اندیشی در گرو زندگی سالم و موفق گذشته است. سالمندانی که به اهداف خود می‌رسند و زندگی موفقی را سپری می‌کنند، در صورتی که دچار اختلالات روان‌شناختی نباشند، دیدگاه زیباتر و مثبت‌تری به زندگی خواهند داشت. در سالمندی بحرانی به نام «بحران تمامیت در برابر ناامیدی» وجود دارد. این بحران ناشی از عملکرد سالمند در گذشته است. زمانی که سالمندان بازنشسته می‌شوند و فرزندانشان از خانه می‌روند به گذشته خود رجوع می‌کنند و با مرور به آن، از خود می‌پرسند چه کارهایی انجام داده‌اند؟

آیا به اهدافی که مدنظرشان بوده، رسیده‌‌اند؟ پاسخ‌های مثبت در این زمینه باعث رضایت سالمند می‌شود و طبیعتا رضایت از زندگی و خوش‌بینی نسبت به اطراف نیز خودبه‌خود به وجود می‌آید اما سالمندانی که موفقیت‌های خاصی در زندگی نداشته و به اهداف خود نرسیده‌اند، ناامید می‌شوند و از یک فرد ناامید نمی‌توان انتظار داشت دوراندیش و مثبت‌گرا باشد.

آنها از خود، رضایت ندارند و گاهی هم به خودخوری و سرزنش خود می‌پردازند که به منفی‌بافی و بدبینی بیشتر دامن می‌زند.

منفی‌بافی به خاطر نگرانی از آینده
اما بخش دیگری از مثبت‌اندیشی به آینده‌نگری مرتبط است؛ اینکه سالمند از چه دیدگاهی به آینده توجه می‌کند. سالمندی دوره‌ای است که فرد به حمایت اجتماعی نیاز دارد.

اگر این حمایت ضعیف و ناکافی باشد موجب نگرانی سالمند خواهد شد. اگر سالمند فکر کند، کسی را ندارد، بیمار و تنهاست، مشکل مالی دارد و نمی‌تواند از عهده هزینه‌های زندگی برآید و در آینده چه بر سر او خواهد آمد، نمی‌تواند از زندگی و خودش رضایت داشته و مثبت‌اندیش باشد زیرا تمام ذهن او به آینده‌ای مبهم معطوف شده است. نوع زندگی و شرایط فعلی در نوع اندیشه فرد تاثیرگذار است.

منفی‌بافی به خاطر بیماری جسمی
مورد دیگری که در نحوه تفکر سالمند تاثیر می‌گذارد، ابتلا به بیماری است. بسیاری از سالمندان مبتلا به بیماری‌های زمینه‌ای هستند. اگر بیماری کنترل شود و کیفیت زندگی سالمند پایین نیاید، تقریبا همه سالمندان با بیماری خود کنار می‌آیند و به راحتی با آن زندگی می‌کنند ولی تشدید بیماری مثلا غیرقابل‌کنترل شدن فشار خون و وجود بیماری‌هایی که باعث درد و رنج سالمند می‌شوند مثلا منجر به بستری شدن طولانی در بیمارستان یا زمین‌گیر شدن او می‌شوند باعث تضعیف روان سالمند شده و نگرش او را نسبت به زندگی و حتی اطرافیان تخریب می‌کنند. درد و رنج‌های جسمی مانع خوش‌بینی و مثبت‌اندیشی می‌شوند.

منفی‌بافی به خاطر بیماری روان
بعضی از سالمندان ممکن است دچار افسردگی شوند. افسردگی به شدت دیدگاه افراد را تغییر می‌دهد. یک فرد افسرده بی‌حوصله، خسته و ناامید است و حتی تمایلی به ادامه زندگی ندارد.

افسردگی نگرانی‌ها را افزایش می‌دهد. چنین افرادی فقط به جنبه‌های منفی زندگی نگاه می‌کنند و مدام در حال نشخوار خاطرات منفی بد گذشته هستند. این افراد از جمع فاصله می‌گیرند، منزوی می‌شوند و همین مساله ممکن است باعث تشدید بیماری‌های زمینه‌ای و حتی مرگ زودرس در آنها شود.

منفی‌بافی به خاطر بیکاری
مورد دیگری که باعث طرز فکر منفی و نشخوار ذهنی می‌شود، وقت آزاد زیاد سالمندان است. سالمندان باید به کاری مشغول باشند و وظایفی برعهده آنها گذاشته شود یا روزانه وقتی را به ورزش، پیاده‌روی، تمرینات فیزیکی و اعمالی مانند باغبانی و… اختصاص دهند. اعمال ورزشی به‌خصوص ورزش‌های دسته‌جمعی نقش مفیدی در روحیه و دور شدن افکار منفی از ذهن دارد.

منفی‌بافی به خاطر تنهایی
سالمندانی که تنها زندگی می‌کنند مثلا از هم جدا شده‌اند یا یکی از همسران فوت کرده، ناامیدترند و نگرش منفی‌تری دارند. حتی مطالعات نشان داده این افرد طول عمر کمتری هم دارند. در مقابل سالمندانی که درون خانواده زندگی می‌کنند و اطرافشان رفت و آمد وجود دارد و سالمند نیز احساس می‌کند نقش مثبتی در خانواده دارد، سرزنده‌تر و خوشحال‌ترند.
چگونه باید با منفی‌بافی مقابله کرد؟
تغییر گذشته ناممکن است. در این مورد نمی‌توان کاری برای سالمندان یا هر فرد دیگری انجام داد. بعضی از سالمندان از همان جوانی انسان‌هایی با نگرش منفی بوده‌اند و تلاش برای تغییر ساختار ذهنی آنها تقریبا غیرممکن است ولی برای اینکه سالمند مثبت‌اندیش باشد یا به عبارت بهتر حال و روز خوبی داشته باشد باید به مسایل اطراف او نگاه کرد.

به این توصیه‌ها توجه کنید:
1. بهتر است فرزندان و اطرافیان که توانمند هستند به نیازهای سالمند بیشتر توجه کنند و اگر کمکی لازم دارد در حد توان انجام دهند.
2. مهم‌ترین نکته این است که نگذارید سالمند احساس تنهایی کند. باید به او اطمینان دهید که در هر شرایطی کنارش خواهید ماند. بیشترین دغدغه ذهنی سالمندان این است که نتوانند خودشان را اداره کنند.
3. سالمندانی که مشکلات روان‌شناختی دارند مثلا دچار افسردگی‌اند در معرض خطر بیشتری قرار دارند. افسردگی در سالمندان باید تشخیص داده شود. امروزه روش‌ها و داروهای مختلفی وجود دارد که می‌تواند علائم افسردگی را از بین ببرد.

این کار باعث می‌شود دید منفی سالمند نیز کمتر شود. گاهی فوت همسر یا عزیزی باعث افسردگی سالمند می‌شود. این سالمندان به حمایت همه‌جانبه روانی از سوی اطرافیان نیاز دارند.
4. افکار و باورهای منفی سیستم ایمنی را ضعیف می‌کند. فکر منفی با هیجان منفی هم در ارتباط است. هیجان‌های منفی هم باعث ترس، نگرانی و استرس می‌شود.

قطعا همه این موارد بازتاب‌های زیادی روی جسم دارند و سلامت را به خطر می‌اندازند و بیماری‌ها را تشدید می‌کنند. باید به ترس‌ها و استرس‌های سالمندان دقت کنید و درصدد رفع آنها باشید.
5. سالمندان تنها باید تشویق شوند تا با دوستان خود در تماس باشند یا وارد جمع‌هایی شوند که همسالان آنها حضور دارند. اگر سالمندان قصد ازدواج مجدد دارند به هیج وجه نباید مانع آنها شد و اطرافیان باید سعی کنند شرایط ازدواج مجدد را برای آنها فراهم کنند.
6. کمک به سالمندانی که مشکلات روان‌پزشکی دارند مثلا بدبین هستند یا مشکلات شناختی و عصب‌شناختی مانند آلزایمر پیدا کرده‌اند و درک و استدلال درستی از زندگی ندارند کمی دشوار است. در این مواقع نیز باید از فردی که به سالمند بیشتر نزدیک است کمک گرفت.
7. همه موارد باید بررسی و تشخیص داده شوند و با توجه به نوع مشکل گام‌هایی در بهبود شرایط روانی و جسمی سالمند برداشته شود. وجود هر اختلالی در روان یا زندگی می‌تواند بر نگرش و مثبت‌نگری سالمند تاثیر بگذارد. زمانی که خانواده با منفی‌نگری سالمند مواجه می‌شوند، بهترین راه این است که با کمک مشاور مشکل اصلی پیدا شود. در بسیاری از موارد با از بین بردن بعضی از مشکلات می‌توان تا حدود زیادی شرایط را تعدیل کرد.

رابطه مستقیم خوش‌بینی و سلامت
در تحقیقاتی که محققان دانشگاه ‌هاروارد در مورد ارتباط مثبت‌اندیش بودن در میانسالی و ابتلا به برخی از بیماری‌ها انجام دادند به نتایج شگفت‌انگیزی دست یافتند.

در واقع آنها عقیده دارند قلبی که در دوران سالمندی سرشار از شادی و مسرت باشد، می‌تواند خود را در برابر بسیاری از بیماری‌ها که با سالمندی آغاز می‌شود مصون دارد. در این تحقیق سالمندانی با رده‌بندی سنی 50 تا 89 شرکت کردند که خیلی از آنها با مشکلاتی مانند فشارخون، ناراحتی‌های‌ قلبی و حتی در دوران استراحت بعد از برخی از عمل‌های جراحی بودند.

آنها در همین تحقیق متوجه شدند که افرادی که دید مثبتی نسبت به بیماری‌هایشان داشتند با سرعت 50 درصدی بیشتری بهبود پیدا کردند یا افرادی که دچار سکته قلبی شده بودند و مثبت‌اندیش بودند در مقایسه با همسن‌هایشان در موقعیت مشابه، دیگر سکته نکردند اما آنها‌یی که ترسی نسبت به بیماریشان داشتند یا نگاهشان این‌گونه بوده که ممکن است دوباره دچار همین بیماری شوند اتفاقا مجددا هم سکته کرده‌اند.

بعد از این محققان به این نتیجه رسیدند که روی سایر بیماری‌ها و ارتباطشان با خوش‌بین‌ بودن ‌افراد در سنین بالا بیشتر بررسی کنند.

محققان دانشگاه ‌فنلاند،‌ روی 616 نفر از آقایان میانسال شروع به بررسی ‌کردند که‌ هنگام انجام این تحقیق فشارخون عادی داشتند. از هر ‌کدام از شرکت‌کننده‌ها در مورد ابتلا به بعضی بیماری‌ها در 4 سال آینده و پیش‌بینی‌شان در مورد ابتلا به بیماری پرسیدند و بعد از 4 سال دوباره تحقیق را بررسی کردند و در کمال تعجب افرادی که با خوش‌بینی تمام ادعا کرده بودند که دوست دارند به هیچ‌کدام از این بیماری‌ها مبتلا نشوند، 3 برابر بیشتر از افراده بی‌روحیه این جمع سالم مانده بودند.

در مورد فشارخون هم که بیماری غالب افراد مسن است به همین ترتیب بود افرادی‌ که حتی دیابت‌، سابقه مصرف سیگار و چاقی در کارنامه بیماری‌شان وجود داشت اما مثبت‌اندیش بودند هم فشار‌خونشان طی چند سال‌ هم پایین آمده هم کنترل شده بود. (فشارخون رابطه مستقیمی با بیماری عروق کرونر دارد.) پس تا می‌توانید خوش‌بین باشید.

نظرات بسته شده است.