ناباروری در مردان (عواملی که باعث مشکلات نازایی می شوند)

نازایی تنها یک مشکل زنانه نیست، بلکه فاکتورهای مردانه نیز در این امر دخالت دارند و حدود % 50 موارد را شامل میشوند. بر اساس بررسیها، حدود 12تا 15 درصد افراد کشور نابارورند که با به کارگیری روشهای پیشرفته،ناباروري اکثر آنها قابل درمان است.

عوامل زیر از جمله فاکتورهای خطر در ارتباط با ناباروری مردان میباشند:
وجود سابقه عفونت پروستات یا ناحیه تناسلی
سابقه ضربه به بیضه ها یا چرخش بیضه ها، سابقه بلوغ زودرس یا دیررس
تماس با مواد سمی در حین کار نظیر مس، کادمیوم و جیوه، اکسید اتیلن، کلرید وینیل، مواد رادیواکتیو و اشعه
مصرف دخانیات
مصرف الکل به مقدار زیاد
تماس ناحیه تناسلی با دماهای بالا
ترمیم فتق
بیضه نزول نکرده
داروهای مورد استفاده در دوران زخم ها یا پسویازیس
سابقه مصرف دی استیل بسترول توسط مادر در حین بارداری و سابقه ابتلا به اوریون حین بلوغ
دیابت

علل اصلی ناباروری مردانه

اختلالات مربوط به اسپرم:
این اختلالات می تواند به علل مختلف مانند بیماریهای عفونی یا التهابی نظیر اوریون، اختلالات هورمونی،اختلالات ایمونولوژی، فاکتورهای محیطی و شیوه زندگی و بیماریهای ژنتیکی ایجاد شود.

واریکوسل

واریکوسل چیست

واریسی و متورم شدن سیاه رگهای کیسۀ بیضه یا اسکروتوم را واریکوسل میگویند.واریکوسل باعث افزایش دمای بیضه ها میشود که ممکن است بر تولید اسپرم تأثیر منفی داشته باشد.
این مشکل در اغلب مردان هیچ علامتی به همراه ندارد، اما برخی در ناحیۀ کیسۀ بیضه احساس درد میکنند،مخصوصاً پس از نشستن،ایستادن یا ورزش کردن به مدت طولانی که ممکن است این درد به صورت پراکنده یا متمرکز باشد.
اگر واریکوسل باروری مرد را تحت تأثیر قرار داده باشد، ممکن است پزشک با جراحی مشکل را رفع کند. همچنین روشهای درمان ناباروری مثل تلقیح داخل رحمی اسپرم یا IUI میتواند به باروری کمک کند.

تعداد و کیفیت اسپرم ها

اسپرم سالم در بارداری

در مورد مردانی که تعداد اسپرم هایشان کم است دو نظریه به نامهاي «تنظیم زمان» و«تقویت قدرت باروري زوج » وجود دارد؛ مثلا اگر تعداد اسپرم شما کم است ولی تمایل دارید که در کمتر از یک سال صاحب فرزند شوید در این صورت باید از این مسئله آگاهي داشته باشید که شما باید بیش از یک سال صبر کنید زیرا حدود %10 از مردان داراي تعداد کم اسپرم در این زمان بچه دار خواهند شد.
اگر شما 2سال صبر کردید و موفق نشدید مي بایستي از روش هایی مانند تلقیح داخل رحمی اسپرم یا IUIکمک بگیرید،زیرا شانس حاملگي خودبخود پس از این زمان خیلي کم است.

در حال حاضر اقدام چنداني براي بهبود تعداد کم اسپرم نمیتوان انجام داد.
یک روش مدرن برای درمان این ناباروری این است که اسپرم را شسته و آن را برای مدت 24 ساعت در محیط کشت در انکوباتور نگهداری نموده و سپس مجددا بررسی میکنیم.
اگر بیش از سه میلیون اسپرم در میلیلیتر وجود داشته باشد میتوان روی آن حساب کرد.
اگر اسپرم پس از 24ساعت زنده نباشد، نشان دهنده عملکرد غیرمناسب اسپرم است
اگر این اسپرمها به طور متوسط کاهش داشته باشند (تعداد اسپرم متحرک در انزال حدود 20میلیون) میتوان با تحریک تخمک گذاری خانم به همراه تلقیح داخل رحمی IUI نتیجه خوبی گرفت.

ارتباط تعداد اسپرم و اختلالات جنسی

تعداد اسپرم در نازایی

اختلالات اسپرم علل عمده ناباروري مرد را به خود اختصاص مي دهند.باید این نکته را در ذهن داشت که این مشکل هیچ ارتباطي با تمایلات جنسي یا قدرت جنسي شما ندارد.
عده اي از مردان مبتلا به نارسایي بیضه که به این عارضه مبتلا ميگردند به سختی این مسئله را قبول ميکنند. توان جنسي با وضع اسپرم ربطي ندارد، زیرا بیضه داراي دو بخش است؛ یک بخش آن لوله هاي مني ساز است که اسپرم را تولید ميکند. بخش دیگر را «سلولهای بینابیني» یا بافت اطراف لوله هاي بیضه تشکیل ميدهند که حاوي سلولهای لیدیگ بوده و هورمونهاي جنسي مردانه مثل تستوسترون را مي سازد و موجب اعمال و رفتارهاي جنسي فرد ميگردد.

لوله هاي بیضوي بسیار آسیب پذیر است در حالی که سلولهای لیدیگ مقاومت بیشتري نسبت به تخریب و آسیب دارد و حتي در اکثر بیماران مبتلا به نارسایي بیضه به کار خود ادامه ميدهند.

اسپرم غیرطبیعی

اسپرم غیر نرمال

همه مردها اسپرم غیرطبیعی دارند که تا درصدی قابل قبول است. اسپرم غیرطبیعی ممکن است دو سر داشته باشد یا اصلا دم نداشته باشد.
اگر اسپرمهای غیرطبیعی در منی مرد خیلی بالا باشد میتواند اثر منفی روی باروری داشته باشد.
برخی از متخصصین عقیده دارند که اسپرمهای غیرطبیعی در عبور از لولۀ فالوپ و نیز سوراخ کردن دیوارۀ تخمک دچار مشکل میشوند. تعداد زیاد اسپرمها میتواند احتمال باروری را افزایش دهد و نرمال بودن آنها نیز نقش حیاتی در باروری دارد.

نتایج یک تحقیق نشان داده است که مردان با تعداد کم اسپرمها همچنان میتوانند بارور باشند به شرط اینکه درصد اسپرمهای طبیعی در آنها بالا باشد.

چاقی

تاثیر چاقی در بارداری

محققین مؤسسه ملی بهداشت محیط کارولینای شمالی، ضمن تحقیقات اخیر نشان دادند میان چاقی و نازایی در مردان ارتباط وجود دارد.
این دانشمندان با مطالعه روی 2هزار و 111 زوج در کارولینای شمالی که مردان عمدتاً مزرعه دار بودند و شاخص توده بدنی آنها 3 واحد بیش از حد طبیعی بود، دریافتند با وجود انجام روابط زناشویی بدون استفاده از روشهای پیشگیری از بارداری، این مردان 10درصد بیشتر از سایر مردان مبتلا به ناباروری بودند. به گفته این دانشمندان مردان چاق معمولاً روابط زناشویی کمتری دارند که این موضوع تأثیر زیادی بر باروری آنها دارد.

کمبود عناصر کمیاب

تاثیر زینک در باروری

غلظت عناصر کمیاب در مایع مني مردان بارور و نابارور متفاوت بوده و میزان غلظت این عناصر در باروري مردان مؤثر است.
غلظت کلسیم در همه گروههاي بارور و نابارور بیشتر از غلظت عناصر دیگر بوده و تأثیر آن بر موتیلیتي اسپرم و القاء واکنش سلول جنسي در اسپرم پستانداران میباشد.
دومین عنصري که بعد از کلسیم از بیشترین غلظت در مایع مني برخوردار است،عنصر روي میباشد که همراه با منیزیم، اثرات تحریک کنندگی و مهارکنندگی بر حرکت اسپرم اعمال ميکند.
مس به عنوان عنصري که سمیت زیادي بر اسپرم ایجاد ميکند در گروههاي نابارور بیشتر از گروههاي بارور گزارش شده است.گفتني است ناباروري در مردان ممکن است با ناهنجاريهایی مثل انسداد اپیدیدیمیس، اختلال ایمونولوژیکي و عفونت موضعي همراه باشد.

دیابت

تاثیر دیابت در ناباروری

ابتلا به دیابت باعث تخریب 60درصدي DNA مردان میشود که منجر به ناباروري آنها خواهد شد. بر اساس تحقیقات با افزایش قند خون و اضافه وزن میزان تخریب DNA آنها بیشتر میشود. در یک تحقیق 56 مرد 30ساله که 27 درصد آنها مبتلا به دیابت بودند، مورد بررسي قرار گرفتند.میزان تخریب DNA در مردان دیابتي 52 درصد گزارش شده، در حالی که این آمار در مردان سالم تنها 32درصد بود.

پادتن های ضد اسپرم

یکی دیگر از مشکلات ناباروری در مردان، تولید پادتن هایی در بدن مرد است که بر ضد اسپرم فعالیت میکنند و موجب اختلال در عملکرد اسپرمها میشوند و تحرک و قدرت باروری اسپرم را کاهش میدهند.
این پادتنها معمولاً در افرادی که وازکتومی انجام داده اند یا دچار انسداد لوله ها شده اند بیشتر به وجود میآید.

انسداد ها

انسداد در بخشی از دستگاه تناسلی مردان، میتواند از طریق بستن مسیر خروج اسپرم و جلوگیری از انزال روی باروری مرد اثر منفی بگذارد. این انسدادها میتوانند در اثر ضایعات ناشی از عفونتهایی مثل مایکوپلاسما یا اورئاپلاسما و نیز جراحیهای قبلی ایجاد شوند.
یک ضایعه شدید ناشی از لگد زدن محکم به کشالۀ ران در برخی ورزشها، حتی میتواند تولید اسپرم را در بیضه ها متوقف کند.

بیضۀ نزول نکرده

این عارضه عبارت است از عدم نزول بیضه از داخل حفرۀ شکم به داخل کیسۀ بیضه در طی تکامل جنین در رحم مادر. در اطفال مبتلا به این بیماری از روش جراحی برای وارد کردن بیضه به داخل کیسۀ بیضه استفاده میشود.
در صورت تشخیص دیرهنگام و در نتیجه عمل جراحی دیر هنگام، این مشکل میتواند اثر منفی بر باروری مرد داشته باشد.

بیماریهای دیگر

دیابت شیرین و دیگر اختلالات غدد درون ریز، بیماریهای غدۀ تیروئید و دیابت بیمزه میتواند در کنترل هورمونی تولید اسپرم مداخله کنند. عفونتهای پروستات و اپیدیدیم میتوانند باعث مداخله در تولید اسپرم یا انسداد مجرای خروج آن شوند.
عفونتهای دیگر مثل ارکیت (ورم بیضه) ناشی از اوریون، میتوانند باعث ناباوری همیشگی شوند.

علل ناباروری مردانه چگونه قابل تشخیص است؟

علاوه بر اخذ شرح حال کامل از فرد و خانواده و انجام معاینات کامل جهت تشخیص علت ناباروری در مرد، باید آزمایشهای خاصی را نیز انجام داد که شامل:

آزمایش منی چندگانه: حداقل دو نمونه در دو نوبت مختلف زمانی مختلف باید گرفته شود و از لحاظ فاکتورهای گوناگون مورد بررسی قرار گیرد که این نوع فاکتورها شامل حجم منی، قوام، تعداد اسپرمها و شکل و حرکت آنها میباشد.

سونوگرافی: جهت تعیین واریکوسل و سایر عوارض ساختمانی بیضه

سایر آزمایشها: از این آزمایشها جهت تعیین علت اختلالات اسپرمها یا بیماریهای سیستم تناسلی مردانه
استفاده میشود.

درمان

امروزه با پیشرفت علم راههای گوناگونی برای درمان ناباروری در زوجین ارائه شده ست که تلقیح داخل رحمي IUI یکی از روشهای متداولی است که با استفاده از اسپرم همسر در ناباروري با علل مختلف از جملـه علـل مردانـه به طور معمول انجام میشود.
میزان موفقیت IUI تحت تأثیر عوامل مختلفـي قـرار داشـته و در نتیجـه داراي موفقیـت متفاوتي میباشد.

بخاطر داشته باشید که تسریع در پدر شدن همانند تسریع در مادر شدن اهمیت دارد و بایستی درمان مردان را نیز در اولویت قرار داد.

منبع
ماهنامه اخبار آزمایشگاهی

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.