کم خونی بارداری و فقر آهن در زنان شیر ده (علائم،دلیل و درمان،راه های جلوگیری)

شایع ترین نوع کم خونی بارداری کم خونی فقر آهن است که با تغذیه مناسب قابل پیشگیری و درمان است.در صورت ابتلا به کم خونی، ممکن است در بارداری تشدید شود.

در این عارضه، سلول های خونی شما به اندازۀ کافی برای حمل اکسیژن به بافت ها و جنین سالم نیستند. در طول بارداری، بدن شما خون بیشتری می سازد تا رشد جنین را تأمین کند.

در صورتی که به میزان کافی از مواد غذایی حاوی آهن و سایر ریز مغذی های مورد نیاز برای ساخت گلبول قرمز استفاده نکنید، ممکن است این حجم اضافۀ خون نتواند به خوبی در بدن شما ساخته شود.

کم خونی خفیف در طول بارداری طبیعی است ولی شما ممکن است به علت کمبود آهن یا تعدادی از ویتامین ها و یا به دلایل دیگر به کم خونی شدید مبتلا شوید. در صورتی که کم خونی داشته باشید، ممکن است، احساس خستگی و ضعف کنید. چنانچه این علایم شدید بوده و برای درمان کم خونی خود اقدامی انجام ندهید، می تواند منجر به بروز عوارضی مثل زایمان زودرس شود.

انواع کم خونی بارداری

کم خونی فقر آهن
آنمی کمبود فولات
کمبود ویتامین B12

علت ایجاد کم خونی

کم خونی فقر آهن: در این صورت برای ساخت هموگلوبین به اندازۀ کافی آهن در بدن شما وجود ندارد. هموگلوبین، یک پروتئین موجود در گلبول قرمز است. این پروتئین اکسیژن را از ریه ها به سمت سایر قسمت های بدن حمل می کند. کم خونی فقر آهن شایع ترین کم خونی در طول بارداری است.

کمبود فولات: فولات یا اسیدفولیک یکی از انواع ویتامین های گروه B است. بدن برای ساخت سلول های جدید از جمله گلبول های قرمز به فولات نیاز دارد. در طول بارداری نیاز به فولات افزایش می یابد، ولی گاهی به میزان کافی به وسیلۀ رژیم غذایی تأمین نمی شود.

در صورت بروز این نوع از کم خونی، اکسیژن مورد نیاز بافت های بدن تأمین نمی شود چراکه گلبول های قرمز سالم که مسئول این کار هستند، ساخته نمی شوند. کمبود فولات با دسته ای از نواقص مادرزادی نوزاد مثل نواقص لولۀ عصبی (اسپاینا بیفیدا) و همچنین وزن کم زمان تولد ارتباط دارد.

کمبود ویتامین B12: بدن برای ساخت گلبول های قرمز به ویتامین B12 نیاز دارد. در صورتی که این ویتامین به اندازۀ کافی از رژیم غذایی دریافت نشود، بدن فرد نمی تواند به میزان کافی گلبول های قرمز تولید کند.

خانم هایی که در رژیم غذایی خود از گوشت، مرغ، محصولات لبنی و تخم مرغ استفاده نمی کنند، با احتمال بیشتری به کم خونی فقر ویتامین B12 مبتلا می شوند. این کم خونی هم می تواند منجر به نواقص مادرزادی مثل نواقص لولۀ عصبی و زایمان زودرس شود. خونریزی در حین و بعد از زایمان هم می تواند منجر به کم خونی شود.

عوامل خطر کم خونی بارداری

همۀ خانم های باردار در معرض خطر کم خونی هستند، چرا که نیاز آن ها به آهن و اسیدفولیک در بارداری افزایش می یابد ولی با وجود موارد زیر احتمال ابتلا به کم خونی افزایش می یابد:

حاملگی چندقلویی
بارداری های پشت سر هم
استفراغ زیاد به علت تهوع صبحگاهی
بارداری در سنین نوجوانی
عدم مصرف غذاهای سرشار از آهن
کم خونی قبل از بارداری

علایم کم خونی بارداری

رنگ پریدگی پوست، لب و ناخن ها
احساس ضعف و خستگی
سرگیجه
تنگی نفس
افزایش ضربان قلب
اشکال در تمرکز

در مراحل اولیۀ کم خونی ممکن است علایم واضحی نداشته باشید. بسیاری از علایم هم ممکن است به علت بارداری بوده و هیچ ربطی به کم خونی نداشته باشد، بنابراین برای اطمینان از عدم ابتلا به کم خونی لازم است آزمایشات تشخیصی رایج بارداری را انجام دهید.

خطرات کم خونی بارداری

کم خونی در صورتی که شدید بوده و یا بدون درمان رها شود، این خطرات را در بارداری افزایش می دهد :

تولد زودرس نوزاد و یا تولد نوزاد با وزن کم
انتقال خون (در صورت از دست دادن حجم زیاد خون در زایمان)
افسردگی پس از زایمان
تولد نوزاد مبتلا به کم خونی
تأخیر تکاملی در دوران کودکی

کمبود فولات در صورت عدم درمان عوارض زیر را به دنبال خواهد دشت:

تولد زودرس نوزاد و یا تولد نوزاد با وزن کم
نواقص مختلف مغزی و نخاعی مادرزادی

کمبود ویتامین B12 هم در صورتی که بدون درمان رها شود، می تواند مثل کمبود فولات نواقص لولۀ عصبی را به دنبال داشته باشد.

تشخیص کم خونی بارداری

در اولین مراقبت بارداری، آزمایش خون برای شما درخواست داده خواهد شد تا در صورت کم خونی تشخیص داده شود. این آزمایش های کم خونی شامل موارد زیر هستند:

هموگلوبین: با استفاده از این تست، میزان هموگلوبین که یک پروتئین انتقال دهندۀ اکسیژن در بدن است، تشخیص داده می شود.
هماتوکریت: این آزمایش درصد گلبول های قرمز را در یک نمونه از خون تشخیص می دهد.

در صورتی که میزان هموگلوبین و یا هماتوکریت خون شما کمتر از محدودۀ طبیعی باشد، نشانۀ کم خونی فقر آهن است. در این صورت پزشک شما ممکن است سایر تست های خونی را برای تأیید نوع کم خونی انجام دهد. در صورتی که در ابتدای بارداری کم خونی نداشته باشید، باید در سه ماهۀ دوم یا سوم بارداری هم برای اطمینان از عدم ابتلا به کم خونی آزمایش انجام دهید.

درمان کم خونی بارداری

در صورتی که در طول بارداری مبتلا به کم خونی باشید، نیاز است تا آهن و فولیک اسید بیشتری مصرف کنید (بیشتر از میزان موجود در مولتی مینرال های پره ناتال). همچنین باید میزان مصرف غذاهای سرشار از آهن و فولیک اسید را در رژیم غذایی روزانۀ خود افزایش دهید. بعد از مدتی پزشک دوباره برای شما آزمایش هموگلوبین و هماتوکریت درخواست خواهد کرد تا مطمئن شود کم خونی برطرف شده است. در صورت کمبود ویتامین B12 هم برای شما مکمل این ویتامین تجویز خواهد شد.

همچنین بخوانید:علائم کم خونی

توصیه می شود در رژیم غذایی خود بیشتر از غذاهای حیوانی مصرف کنید:

گوشت
تخم مرغ
لبنیات

در صورتی که به کم خونی شدید مبتلا باشید ممکن است پزشک، شما را به هماتولوژیست ارجاع دهد تا اقدامات درمانی لازم انجام شود.

پیشگیری از کم خونی در بارداری

یک رژیم غذایی متعادل شامل مواد غذایی سرشار از آهن داشته باشید. روزانه حداقل برای 3 وعده از غذاهای حاوی آهن مصرف کنید:

گوشت قرمز، مرغ و ماهی
سبزیجات با برگ سبز تیره (اسفناج، بروکلی و کلم پیچ)
غلات و حبوبات سرشار از آهن
لوبیا و عدس
آجیل و دانه های روغنی
تخم مرغ

مواد غذایی حاوی ویتامین C به جذب بیشتر آهن در بدن کمک می کند:

مرکبات و آب مرکبات
توت فرنگی
کیوی
گوجه فرنگی
فلفل دلمه ای

شما می توانید این مواد غذایی را همراه با غذاهای حاوی آهن مصرف کنید. مثلاً می توانید چند قطره آبلیمو روی غذای خود که حاوی گوشت قرمز است، بچکانید.

همچنین مصرف روزانۀ مواد غذایی حاوی اسیدفولیک از کمبود این ماده در بدن شما جلوگیری خواهد کرد:

سبزیجات با رنگ سبز تیره
مرکبات و آب مرکبات
نان ها و غلات غنی شده
لوبیای خشک

خانم های گیاه خوار باید در مورد لزوم مصرف مکمل ویتامین B12 در دوران بارداری و شیردهی با پزشک خود مشورت کنند.

 

منبع

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.