تومور تخمدان ( خوش خیم و بدخیم،علائم وعوارض،راه های درمان)

اساسی ترین عضو دستگاه تناسلی در زنان، تخمدانهاست که به صورت زوج در طرفین در لگن قرار گرفته اند و با رحم از طریق رباط رحمی – تخمدانی در ارتباط اند.طول تخمدان ها 3 تا 4 سانتیمتر و ضخامت آن 5/2 سانتیمتر است و از سه لایه تشکیل شده اند. یک لایه پوششی سطحی که احتمالا منشا پیدایش تومورهای خوش خیم و بدخیم تخمدان ها می باشد.
لایه دوم قسمتی است که پوسته تخمدان ها را می سازد و این لایه حاوی تخمک ها و سلول هایی است که ترشح هورمون های تخمدان را به عهده دارند و بالاخره لایه عمقی تخمدان ها که فعالیت زیادی ندارد مگر به هنگام یائسگی که لایه فعال تخمدان از بین می رود. این قسمت ترشحات مختصر هورمونی دارند.

از لایه فعال با پوسته تخمدان ها در هر دوره ماهیانه یک تخمک آزاد می گردد. گفته می شود به هنگام دوره ماهیانه که فولیکول تخمدانی ترکیده و تخمک از آن آزاد می گردد تعدادی از سلول های پوششی سطحی تخمدان داخل فولیکول ها شده و با رشد و نمو نابجا منشا تومورهای خوش خیم و بدخیم تخمدان ها می شوند. بنابراین نتیجه می گیریم بانوانی که شوهر نکرده و باردار نشده اند و مرتبا هر ماه یک تخمک آزاد می کنند بیشتر از کسانی که شوهر کرده و باردار می شوند در معرض ابتلا به این بیماری هستند.
همچنین تجربه نشان داده است بانوانی که از قرص های ضد حاملگی استفاده می کنند چون این قرص ها مانع تخمک گذاری و آزاد شدن تخمک ها می گردد به مراتب کمتر به تومورهای تخمدانی مبتلا می شوند. بالاخره عوامل ارثی در ایجاد تومورهای تخمدان بی تاثیر نمی باشد.

تقسیمات تومورهای تخمدان

تومورهای تخمدان به چند دسته تقسیم می شوند :

تومورهای فونکسیونل
تومورهای حاصل از سلول های پوششی
تومورهای حاصل از سلول های جنینی
تومورهای با ترشح هورمونی

تومورهای فونکسیونل

غرض از این نامگذاری این است که این توده ها در حقیقت تومور نیستند، بلکه همان فولیکول های طبیعی تخمدانی هستند که پس از خارج شدن تخمک باقی مانده و شروع به بزرگ شدن می کنند. این نوع توده ها نیاز به درمان با عمل جراحی ندارند و خود به خود یا با تجویز قرص های ضد حاملگی به مدت دو ماه از بین خواهند رفت و عمل جراحی برای آن ها اقدام نابجایی است. حجم این توده ها معمولا از 6 سانتیمتر بیشتر نیست. محتوای آن ماده شفافی است که با سونوگرافی کاملا قابل تشخیص می باشد.

تذکر این نکته ضروری است زیرا مادران زیادی همراه با دختران خود به دلیل انجام یک سونوگرافی و تشخیص کیست تخمدان با نگرانی و اضطراب به پزشکان مراجعه نموده و تقاضای چاره جویی دارند در حالی که این نوع کیست ها به هیچوجه نگران کننده نبوده و خودبخود جذب می شوند. در گذشته نه چندان دور و زمانی که سونوگرافی وجود نداشت چنین کیست هایی بندرت تشخیص داده می شد، زیرا اغلب نزد دختران باکره ظاهر شده و امکان معاینه مهبلی هم به هیچ وجه وجود نداشت. امروزه با کمک سونوگرافی تشخیص ها بسیار راحت شده است ولی گاهی هم موجب تشویش خاطر بی مورد والدین می گردد.

تومورهای تخمدان با منشا سلول های پوششی

چنانچه گفته شد سطح بیرونی تخمدان را یک طبقه سلول های پوشش مشابه سلول های پوششی تمام احشا داخل شکم پوشانیده است. به هنگام شکافتن فولیکول و آزاد شدن تخمک در هر ماه تعدادی از این سلول ها می توانند به درون تخمدان راه پیدا کنند.

گاهی به دلایل ناشناخته این سلول ها شروع به رشد ناگهانی نموده و کیست های خوش خیم و یا بدخیم تخمدان را به وجود می آورند. این کیست ها بر عکس توده های فونکسیونل باید حتما با عمل جراحی برداشته شوند. کیست های تخمدان گاهی دارای حجم فوق العاده بوده و منظره یک آبستنی پیشرفته را به شکم می دهد و محتوای آن ها ماده آبکی است.

تومورهای تخمدان با منشا سلول های جنینی

این تومورهای از سلول هایی منشا می گیرند که از ابتدای دوران جنینی در تخمدان ها باقی مانده و دچار رشد و نمو ناگهانی و غیر عادی شده اند. از نظر ساختمان ممکن است دارای اشکال متنوعی باشد. مانند تومور «درموئید »که در دخترهای جوان نسبتا شایع است.
این تومور در اکثر موارد یک طرفه است. محتوای غده درموئید همان طوری که از اسم آن پیداست دارای تشکیلات پوستی از قبیل غدد چربی و مو و بافت های مختلف مانند غضروف و استخوان است.
تومور تخمدان مانند توپی که نخی به آن وصل است به تخمدان آویخته و به همین دلیل خیلی تمایل به چرخش دارد. چرخش ناگهانی این تومور سبب بسته شدن رگ های تغذیه کننده آن می گردد و به دلیل نرسیدن خون به تومور سلول های آن می میرد و سبب درد شدید می گردد که احتیاج فوری به عمل جراحی دارد. انواع دیگر این تومورها معمولا از نمونه های بدخیم هستند مانند « تراتوم» این بیماری نیز نزد دختران جوان بیشتر دیده می شود و در سنین بالا نادر است.

تومورهایی که هورمون جنسی ترشح می کنند

این تومورها از سلول هایی تشکیل شده اند که دارای ترشحات هورمونی هستند و به دو دسته تقسیم می شوند. یکی دیگر دارای ترشحات هورمون زنانه مانند استروژن و پروژسترون است و دیگری دارای ترشحات هورمون های مردانه است. تومورهایی که دارای ترشحات زنانه هستند معمولا در سنین جوانی از 20 تا 40 سالگی ظاهر می شوند. پیدایش قبل از بلوغ این تومورهای سبب بلوغ زودرس شده و پستان ها در 7 تا 8 سالگی رشد فوق العاده می نماید و دختران مبتلا در این سن قاعده می شوند. در سنین بعد از بلوغ تشخیص مشکل است، مگر آنکه تومور حجم قابل ملاحظه ای پیدا کند و در معاینه قابل لمس باشد و یا در سونوگرافی وجود آن ها کشف گردد.

تومورهای با ترشح تستوسترون یا هورمون مردانه معمولا دارای حجم زیادی نیستند و مقدار زیادی هورمون مردانه ترشح می کنند که موجب بند آمدن قاعدگی، رشد مو در صورت و بدن و صدای خشن و حجیم شدن عضلات بازو و ران ها می شوند ( بدن شبیه بدن مردها می شود ) خوشبختانه با آزمایش های هورمون شناسی و سونوگرافی این تومورها خیلی زود تشخیص داده می شوند و پس از عمل جراحی و برداشتن تومور حالات بیمار بسرعت به وضع طبیعی برگشت خواهد کرد، مگر خشونت صدا که مدتی به طول می انجامد.

علایم بالینی تومور تخمدان

علایم تومورهای تخمدان تقریبا شبیه عوارض آن هاست، بدین ترتیب که به هنگام معاینه مهبلی پزشک متوجه توده در لگن می شود. گاهی حجم این تومورها به قدری زیاد است که تمام محوطه شکم را پر می کند و بیمار احساس سنگینی بیش از حد می کند و خود را به پزشک می رساند.
گاهی اولین علامت پس از پارگی خودبخود کیست ظاهر می گردد که با درد شدید و خونریزی داخل شکم همراه است و هرچه زودتر باید با عمل جراحی خونریزی را مهار کرده و کیست پاره شده را خارج نمود.

گاهی کیست ها با یک دنباله باریک طناب مانند به تخمدان آویزان شده اند که ممکن است پیچ خورده و گردش خون کیست را مختل کنند. بنابراین، پیچ خوردگی کیست تخمدان در تومورهای با حجم متوسط و دنبال طویل اتفاق می افتد که ناگهان در یک حرکت سریع ، بیمار احساس درد شدید نموده و خود را به پزشک می رساند که در معاینه می توان به وجود تومور تخمدن پیچ خورده پی برد که نیاز به عمل فوری دارد. بالاخره تبدیل کیست به سرطان تخمدان که پدیده بسیار خطرناکی است باید هرچه زودتر تشخیص داده و درمان شود.

روشهای تشخیص تومور تخمدان

در گذشته فقط با معاینه مهبلی، تومورها تشخیص داده می شدند و به علت چاقی بیمار و یا کم حجم بودن تومور، تشخیص مشکل بود. در حال حاضر با سونوگرافی خوشبختانه تشخیص بسادگی امکان پذیر است.

هر وقت تومور تخمدان تشخیص داده شود فورا این سوال بسیار مهم مطرح می شود که آیا این غده بدخیم یا خوش خیم است. البته با شواهد موجود می توان این نگرانی را برطرف نمود. غده های سرطانی تخمدان معمولا غیر متحرک و سفت هستند و در داخل آن ها توده های سفت دیده می شود که با سونوگرافی قابل تمیز هستند. ولیکن تنها عمل جراحی و آزمایش بافت تومور می تواند جواب صحیح را بدهند. بنابراین توصیه می گردد تومور تخمدان پس از تشخیص با عمل جراحی برداشته شوند.

درمان تومور تخمدان

درمان تومورهای خوش خیم تخمدان صرفا جراحی است. چنانچه ذکر شد تومورهای فونکسیونل از این قاعده مستثنی هستند و نیاز به درمان ندارند زیرا خودبخود از بین می روند. در درمان جراحی تومورهای خوش خیم باید سعی کرد که تومور را از تخمدان مبتلا جدا نموده و بافت تخمدان را حفظ کرد.

متاسفانه گاهی به این نکته مهم بی توجهی می شود و تومور وتخمدان با هم خارج می شوند. طریقه جدا کردن تخمدن از تومور نیاز به صرف وقت و دقت فراوان دارد مگر در حالاتی که تومور بسیار حجیم بوده و بافت تخمدان کاملا از بین رفته و قابل نگاه داشتن نیست. در تومورهای درموئید که اختصاصا در دختران جوان ظاهر می شود حفظ تخمدان بسیار مهم و ضروری است.

عوارض بعد از عمل تومور تخمدان

عوارض بعداز عمل، شامل عفونت جدار شکم است که خوشبختانه بندرت اتفاق می افتد. خونریزی از ناحیه پایه تومور یعنی محلی که تومور از تخمدان جدا شده است ممکن است بندرت اتفاق بیفتد.

نکات تازه

در حال حاضر از طریق لاپاراسکوپی می توان تومورهای خوش خیم با حجم متوسط را خارج نموده و نیاز به باز کرده شکم نیست.

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.