افسردگی پس از زایمان (علت و علائم،روش های درمانی و جلوگیری)

«پی پی دی» یا افسردگی پس از زایمان که با نام «پی ان دی» نیز شناخته شده ، نوعی افسردگی است که برخی از مادران پس از تولد نوزادشان به آن مبتلا می شوند. به طور معمول این افسردگی چهار تا شش هفته پس از زایمان بروز می کند، اما برخی اوقات چند ماه طول می کشد تا این افسردگی خود را نشان دهد.

معمولا دلیل مشخصی برای افسردگی پس از زایمان وجود ندارد. ممکن است  مادر مبتلا به افسردگی پس از زایمان، خستگی زیاد، ناراحتی، کاهش میل جنسی، گریه های گاه گاه، زود رنجی، عصبانیت و خواب نامنظم را تجربه کند. به طور قطع نمی توان افسردگی پس از زایمان و دوست نداشتن نوزاد را با هم مرتبط دانست.
ولی با این حال مادر باید با دیدن نشانه ها و علائم بیماری فورا به پزشک مراجعه کند.
گرچه امروزه پزشکان و عموم مردم از افسردگی پس از زایمان آگاهی دارند، ولی تعداد قابل توجهی از مادران در خاموشی و تنهایی از این بیماری و عوارض آن رنج می برند.

بر اساس تحقیقی که در یک خیریه در انگلستان صورت گرفت مشخص شد که نیمی از مادرانی که به افسردگی پس از زایمان مبتلا می شوند برای حل مشکل خود به متخصص مربوطه مراجعه نمی کنند.

بر اساس مطالعات انجام گرفته توسط محققان «نور فولک از مرکز پزشکی ویرجینیا شرقی» مشخص شد، ده درصد پدران نیز به افسردگی پیش از زایمان و پس از زایمان مبتلا می شوند. براساس این مطالعات اکثر افراد مبتلا به این مشکل بین سه تا شش ماه اول پس از تولد نوزاد آن را تجربه می کنند.

علت افسردگی پس از زایمان

کارشناسان معتقدند افسردگی پس از زایمان نمی تواند تنها به یک دلیل ایجاد شود، بلکه به دلیل وجود چندین عامل این مشکل بروز می کند. هنوز دلیل اصلی افسردگی پس از زایمان مشخص نشده و هنوز جواب این معما پیدا نشده است، پس کسی نمی تواند با اطمینان علت اولیه و اصلی آن را بیان کند.

معمولاً افسردگی پس از زایمان یا به دلیل رخ دادن اتفاقات عاطفی، استرس زا  یا به دلیل عوامل زیستی که باعث به هم خوردن تعادل شیمیایی در مغز و انتقال دهنده های عصبی می شود یا وجود هر دو عامل بوجود می آید.

دکتر و پژوهشگر پیتر اسمیت در زمینه تاثیر هورمون ها بروی خلق وخوی خانم ها پژوهشی انجام داده است. او می گوید وجود ویژگی و خصوصیت خاصی می تواند آسیب پذیری فرد را در برابر بیماری افزایش دهد.
مادرانی که قبلا افسردگی پس از زایمان را تجربه کرده اند نسبت به مادران دیگر بیشتر در معرض خطر قرار دارند. البته ممکن است آسیب پذیری او با ضربه های روحی که در سالهای ابتدایی زندگی به او وارد شده، ارتباط داشته باشد.

علائم افسردگی پس از زایمان

افسردگی پس از زایمان به اشکال گوناگونی می تواند روی مادر تاثیر بگذارد. در این بخش به برخی از علائم و نشانه ها اشاره می کنیم:
احساس غم
احساس گیر افتادن و عدم آزادی
احساس عدم توانایی برای کنار آمدن و مقابله با مشکلات و مسائل پیرامون
احساس بی حوصلگی شدید به مدت بیش از یک هفته
احساس طرد شدن
گریه زیاد
احساس گناه
زود رنجی و کج خلقی مداوم
علائم عصبی مثل سردرد، دل درد و تاری دید
کاهش اشتها
کاهش میل جنسی
حمله های عصبی مانند غش
احساس خستگی همیشگی
عدم توانایی تمرکز و دقت روی مسایل
کم شدن انگیزه
مشکلات خواب
عدم علاقه به خود
احساس بی کفایتی
عدم علاقه بی دلیل به نوزاد
عدم تمایل برای دیدن و ارتباط با دوستان

نشانه های اصلی افسردگی پس از زایمان ( اگر پنج نشانه یا بیشتر در مادری وجود داشته باشد باید حتمآً به روانپزشک مراجعه کند ) :
خلق افسرده در اغلب اوقات روز
تحریک پذیری یا کندی روانی و حرکتی
فقدان انرژی یا خستگی
احساس بی‌ارزشی و گناه
تغییر در اشتها یا وزن
پرخوابی یا کم‌خوابی
افکار مکرر در مورد مرگ یا خودکشی
از دست دادن حس لذت وعلاقه
کاهش تمرکز

سایر علایمی که ممکن است در مبتلایان به این اختلال دیده شود ( اما لزومآً در همه مبتلایان ظاهر نمی شود : )
بی علاقگی به کودک یا نگرانی شدید در باره امور مربوط به مراقبت و سلامت او
افکار منفی درباره نوزاد
نگرانی در مورد صدمه زدن به نوزاد
احساس پشیمانی از بچه دار شدن
بدبینی نسبت به هر فردی که نوزاد را در آغوش میگیرد یا به او محبت می کند.

این نوع افسردگی معمولاً پس از زایمان آغاز شده و به ‌تدریج در طول دوره‌ای چند ماهه گسترش می یابد؛ اما این احتمال نیز وجود دارد که این نوع از افسردگی به‌طور ناگهانی خود را نشان دهد، در برخی زنان نیز اولین علائم تا ماه‌ها پس از زایمان بروز نمی یابند یا شاید بهتر باشد گفته شود که گزارش نمی شود. زیرا اغلب آن ها درباره این اختلال اطلاعات کاملی ندارند و حالات روحی شان را عادی می پندارند. با این حال، غالباً در طول اولین سال بعد از زایمان علایم بروز پیدا می کند.

درمان افسردگی پس از زایکان

علل افسردگی پس از زایمان

تغییرات هورمونی. پس از زایمان، سطح استروژن و پروژسترون در زنان شدیداً افت پیدا می‌کند؛ همچنین سطح هورمون تیروئید نیز پایین می‌آید که این مسئله منجر به خستگی و افسردگی می‌شود. این تغییرات سریع هورمونی همراه با تغییر در فشارخون، عملکرد سیستم ایمنی بدن، و سوخت ‌وساز می‌تواند باعث بروز افسردگی پس از زایمان در مادران شود.

تغییرات فیزیکی. زایمان تغییرات جسمی و روحی زیادی را با خود به همراه می‌آورد. زنان ممکن است از دردهای جسمی زایمان رنج ببرند و یا با مشکلات اضافه وزن پس از زایمان دست به گریبان باشند، این مسائل باعث می‌شود در مورد جذابیت جسمی و جنسی خود دچار تردید شوند .

کنار آمدن با نقش مادری: مسئولیت های جدید، استرس و نگرانی در مورد نگهداری از فرزند نیز می‌تواند در ایجاد افسردگی مؤثر باشد. زنانی که به ‌تازگی مادر شده‌اند عموماً دچار کمبود خواب هستند. به علاوه شما ممکن است در مورد توانایی خود جهت مراقبت صحیح و مناسب از فرزندتان دچار احساس ضعف و اضطراب شوید. اگر شما برای بار اول است که مادر می‌شوید هماهنگی و سازگاری با این هویت جدید برایتان دشوار خواهد بود.

افسردگی پس از زایمان چگونه بر نوزاد تأثیر می‌گذارد.
افسردگی پس از زایمان می‌تواند توانایی و کارکرد فرد را تحت تأثیر قرار دهد و اجازه ندهد از خود و کودکش به‌ خوبی مراقبت کند. دچار شدن به افسردگی پس از زایمان بدین معنی نیست که فرد مادر بدی است.
با این‌حال زمانی که کسی بعد از زایمان با علائم افسردگی مانند خستگی، تحریک‌پذیری، بی‌تفاوتی و غصه دست ‌به‌ گریبان است، نگهداری مناسب از نوزاد برایش دشوار و حتی غیرممکن خواهد بود.

اگر افسردگی پس از زایمان درمان نشود، در دراز مدت منجربه مشکلات زیر خواهد شد:

مشکلات رفتاری: در کودکان مادران افسرده احتمال ابتلا به مشکلات رفتاری بیشتر است، مشکلاتی چون اختلالات خواب، بداخلاقی، پرخاشگری و بیش فعالی.

تأخیر در رشد شناختی: در کودکان مادران افسرده اغلب رشد به تعویق می‌افتد. آن‌ها ممکن است دیرتر از کودکان دیگر زبان باز کنند یا راه بیفتند. زیرا مادر توانایی لازم برای صحبت با آن ها، رسیدگی به تغذیه آن ها و… را ندارد. آن‌ها همچنین ممکن است در یادگیری مسائل دیگر نیز با دشواری رو به ‌رو شوند و در مدرسه مشکل داشته باشند.

مشکلات اجتماعی: کودکان مادران افسرده در ایجاد روابطی ایمن مشکل خواهند داشت .پیدا کردن دوست در مدرسه ممکن است برای آن‌ها دشوار باشد. آن‌ها ممکن است از لحاظ اجتماعی منزوی باشند، یا به شیوه‌هایی مخرب رفتار کنند.

مشکلات عاطفی : مطالعات نشان داده است که کودکان مادران افسرده، عزت‌نفس کمتری دارند، بیشتر مضطرب و نگران می‌شوند و منفعل‌تر و وابسته‌تر هستند.

افسردگی : خطر ابتلا به افسردگی در کودکانی که از مادرانی متولد شده اند که مبتلا به افسردگی پس از زایمان بوده اند ، اگر مادران سریعاً اقدام به درمان نکنند، بالاتر است.

اگر شما به افسردگی پس از زایمان مبتلا شده‌اید، هیچ دلیلی برای احساس گناه و یا شرم وجود ندارد. علائم افسردگی پس از زایمان خارج از کنترل شما هستند؛ با این‌حال اقدام به درمان گزینه ای است که می توانید انتخاب کنید. با توجه به تأثیری که افسردگی بر شما و فرزندتان می‌گذارد، ضروری است که فوراً برای مقابله با آن کمک دریافت کنید.

مطلب خواندنی:سزارین و زایمان طبیعی

مشکلات دلبستگی
مادرانی که به افسردگی پس از زایمان دچار هستند، تعامل کمتری با نوزادان خود دارند و کمتر احتمال دارد که او را شیر دهند، با او بازی کنند و یا برایش کتاب بخوانند؛ همچنین ممکن است در شیوه مراقبت از نوزاد خود متناقض عمل کنند.

مادران افسرده گاهی با محبت و توجه وافر با کودک خود رفتار می‌کنند، اما در زمان‌های دیگر ممکن است واکنش منفی نشان دهند و یا اصلاً به کودک پاسخی ندهند.
این رفتار متناقض به پیوند میان مادر و کودک آسیب وارد می‌کند. این مسئله فرایند پیوند عاطفی- بین مادر ونوزاد – را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
دل‌بستگی ایمن زمانی تشکیل می‌شود که مادر به گرمی و به ‌طور مداوم به نیازهای جسمی و روحی نوزاد خود پاسخ می‌دهد. هنگامی‌که نوزاد گریه می‌کند، مادر به ‌سرعت او را آرام می‌کند.
اگر نوزاد می‌خندد و یا لبخند میزند، مادر به آن واکنش نشان می‌دهد. در اصل، این مادر و فرزند با یکدیگر همگام و هماهنگ هستند، آن‌ها نشانه‌ها ی یکدیگر را می‌شناسند و به آن‌ها پاسخ می‌دهند.
اما مادر افسرده کمتر احتمال دارد به علائم و اشاراتی که کودک از خود بروز می‌دهد، واکنش نشان دهد. در این صورت، دل‌بستگی حالتی ناایمن پیدا می‌کند و کودک در معرض مشکلات متعدد رشد از جمله مشکلات رفتاری، عاطفی و اجتماعی قرار می‌گیرد.

نگرانی مادران در مورد شیردهی حین مصرف دارو

مادرانی که داروی ضد افسردگی مصرف می کنند ممکن است نگرانی هایی در باره ترشح این داروها در شیرشان داشته باشند. البته این امر بستگی به دوز دارو، متابولیسم بدن مادر و دفعات شیر دهی دارد.

این درست است که داروهای ضد افسردگی تاثیراتی در شیر مادر دارد اما اگر زیر نظر پزشک مصرف شود ، جای نگرانی وجود ندارد. تا کنون هیچ گزارشی از مشکل جدی نوزاد بر اثر مصرف داروهای ضد افسردگی توسط مادر گزارش نشده است. به همین دلیل مادران نباید از این بابت نگران باشند.

آنها باید بدانند وقتی دارویی برایشان تجویز می شود پزشک همه ی موارد را در نظر میگیرد و گزینه ای ارا انتخاب می کند که کمترین میزان ضرر را متوجه مادر و نوزاد کند.

توجه داشته باشید که بین افسردگی پس از زایمان و افسردگی کوتاه مدتی که اکثر مادران پس از تولد نوزاد چند روز آن را تجربه می کنند، هیچ ارتباطی وجود ندارد. اگر توانایی های مادر برای انجام کارهای روزانه به طور چشمگیری کاهش یابد احتمالا مادر به افسردگی پس از زایمان مبتلا شده است.

به چند دلیل احتمالی، تعداد بسیاری از مادران مبتلا به افسردگی پس از زایمان، درباره احساسات خود با دیگران صحبت نمی کنند. همسر، خانواده و دوستانی که می توانند متوجه علائم افسردگی پس از زایمان شوند، باید در مراحل ابتدایی افسردگی، مادر را تشویق کنند هر چه زودتر با استفاده از کمک های پزشکی درمان را آغاز کند.

افکار ترسناک: ممکن است برخی از مادران درگیر افکاری مثل آسیب رساندن به نوزاد خود باشند. کارشناسان معتقدند به طور تقریبی نیمی از مادرانی که به افسردگی پس از زایمان مبتلا می شوند با این افکار در گیر هستند.
حتی برخی از مادران به پایان دادن زندگی یا آسیب رساندن به خود فکر می کنند. البته آسیب رساندن به نوزاد یا خود به ندرت اتفاق می افتد، ولی با این وجود داشتن چنین افکاری ترسناک است.

راهکارهای زیر در درمان افسردگی پس از زایمان می تواند نقش اساسی داشته باشد

خواب کافی داشته باشید. زمانی که باید از یک نوزاد مراقبت کنید، هشت ساعت کامل خوابیدن به نظر رؤیایی می‌رسد، اما کمبود خواب باعث وخیم‌تر شدن افسردگی می‌شود.
هر کاری می‌توانید جهت جبران بی‌خوابی خود انجام دهید، از کمک گرفتن از همسر و سایر اعضای خانواده برای نگهداری نوزاد گرفته تا چرت زدن های گاه‌به‌گاه.

زمانی را به خود اختصاص دهید. زمانی را برای آرامش و استراحت و فراغت از وظایف مادری خود اختصاص دهید. راه‌های کوچکی برای شاد کردن خود پیدا کنید؛ کارهایی مانند یک حمام داغ گرفتن، نوشیدن یک فنجان چای داغ و یا روشن کردن یک شمع معطر می‌توانید مؤثر باشد.

غذا خوردن را در اولویت قرار دهید. افراد افسرده اغلب تغذیه مناسبی ندارند. آنچه می‌خورید بر خلق ‌و خوی شما و نیز کیفیت شیر مادر تأثیر می‌گذارد، پس تا جایی که می‌توانید برنامه غذایی سالمی داشته باشید.

بیرون بروید و در معرض نور آفتاب قرار بگیرید. نور خورشید خلق شما را بهبود می‌بخشد، پس سعی کنید هر روز حداقل 10 تا 15 دقیقه از نور خورشید استفاده کنید.

ورزش کنید. مطالعات نشان می‌دهد که ورزش در درمان افسردگی می‌تواند به‌اندازه دارو مؤثر باشد. پس هر چه زودتر شروع به انجام فعالیت‌های ورزشی کنید، بهتر است. نیازی نیست ورزش های سنگینی انجام دهید، یک پیاده‌روی30 دقیقه‌ای روزانه می‌تواند بسیار مفید باشد.

برای کمک و حمایت به دیگران تکیه کنید
روابط خود را در اولویت قرار دهید. وقتی‌که احساس افسردگی و آسیب‌پذیری می‌کنید، در تماس بودن با دوستان و خانواده از هر زمان دیگری بیشتر اهمیت می‌یابد.
انزوا و دوری از دیگران تنها موجب خواهد شد بیشتر در معرض خطر قرار داشته باشید. بنابراین ارتباطات خود را در اولویت قرار دهید. اجازه دهید عزیزانتان بدانند شما به چه چیزهایی نیاز دارید و چگونه باید شما را مورد حمایت قرار دهند.

احساسات خود را بیان کنید. دوستان و خانواده‌تان همچنین می‌توانند در نقش یک خروجی احساسی کمک بسیار مؤثری به شما کنند. احساساتی را که تجربه می‌کنید با حداقل یک نفر دیگر ترجیحاً به شکل رو در رو سهیم شوید.
مهم نیست که شما با چه کسی صحبت می‌کنید، تا زمانی که آن شخص بدون قضاوت و ارائه پیشنهاد به حرفهای شماگوش فرا دهد، می تواند به بهبود شما کمک کند.

به یک گروه حمایت از مادران جدید بپیوندید. حتی اگر دوستان حمایتگری داشته باشید، ممکن است بخواهید با زنان دیگری که همانند شما تازه مادر شده‌اند ارتباط برقرار کنید. وقتی می‌بینید که مادران دیگر نیز نگرانی‌ها، ناامنی و احساساتی همچون خود شما دارند، احساس امنیت خاطر بیشتری می کنید.

نکاتی جهت مقابله با افسردگی پس از زایمان

به افرادی که می‌توانند در مراقبت از فرزندتان، کارهای خانه و بیرون خانه به شما کمک کنند، اجازه این کار را بدهید، تا خودتان بتوانید قدری استراحت کنید.
هر روز زمانی را به خودتان اختصاص دهید، حتی اگر فقط 15 دقیقه باشد. در این زمان کاری آرامش‌بخش و یا خوشایند انجام دهید.

روزانه احساسات و افکار خود را یادداشت کنید. احساسات خود را بدون حذف و سانسور بنویسید. احساسات خود را پی گیری کنید تا متوجه شوید چه میزان بهبود پیدا کرده‌اید.

کارهایی را که انجام داده‌اید ارزشمند تلقی کنید، حتی اگر تنها یک کار را در طول روز انجام داده باشید. اگر نتوانسته اید کاری انجام دهید به خود سخت نگیرید.

به خودتان اجازه بدهید که گاهی احساس ضعف کنید. در مورد توانایی‌هایتان با خود صادق باشید.

به یاد داشته باشید که هیچ‌کس از شما انتظار ندارد که یک مادر استثنایی باشید.

چگونه به همسر خود کمک کنید

او را تشویق کنید که در مورد احساسات خود صحبت کند. بدون قضاوت و یا ارائه راه‌حل به حرفهای او گوش فرا دهید. به جای تلاش برای درست کردن کارها، تنها کنار او باشید تا بتواند به شما تکیه کند.

در کارهای خانه به او کمک کنید. در کارهای خانه و مسئولیت مراقبت از کودکان او را یاری کنید. منتظر نمانید که او از شما درخواست کمک کند!
اطمینان حاصل کنید که او زمانی را به خودش اختصاص می‌دهد. استراحت و تمدد اعصاب برای او ضروری هستند. او را تشویق کنید که استراحت کند، یک پرستار بچه استخدام کنید و یا برخی شب‌ها برای بیرون رفتن برنامه‌ریزی کنید.

با او برای قدم زدن بیرون بروید. ورزش می‌تواند در بهبود افسردگی بسیار مؤثر باشد، اما برای فردی که احساس افسردگی می‌کند یافتن انگیزه برای آغاز فعالیت های ورزشی دشوار به نظر می‌رسد. برای کمک به همسرتان با او به پیاده‌روی دو نفره بروید و این کار را تبدیل به یک عادت روزانه کنید.

منبع

نظرات بسته شده است.